Author: Haruki Murakami
Date: 2023-07-13 03:19:46+00:00
Keywords: JP; Văn học
Description: - Scan, text, ebook, proofing: Danny - More information; go-to: We-love-ebook
Publisher: ewl

NGÔI THỨ NHẤT SỐ ÍT
Tác giả: HARUKI MURAKAMI

Thế giới thì trôi đi, nhưng câu chuyện sẽ lưu giữ lại cảnh tượng.

Mỗi truyện ngắn là một lát cắt của thế giới. Ngôi thứ nhất số ít là những "con mắt đơn" đóng khung trong từng lát cắt của thế giới. Nhưng khi những lát cắt ấy càng nhiều thêm, thì "con mắt đơn" đã trở thành "con mắt kép" mà mọi lát cắt đã vấn vít vào nhau. Và ở đó, tôi không còn là tôi, ta không còn là ta. Và rồi bạn cũng không còn là bạn nữa. Ở đó, điều gì đã xảy ra và điều gì không xảy ra? Chào mừng độc giả đến với thế giới của Ngôi thứ nhất số ít!

Mục lục

- Mục lục
- Trên gối đá
- Kem
- Charlie Parker plays bossa nova
- With the Beatles
- Tập thơ Yakult Swallows
- Carnaval[16E]
- Lời thú tội của Khỉ Shinagawa
- Ngôi thứ nhất số ít

Trên gối đá

Chuyện mà tôi sắp kể ở đây là về một cô gái. Nói vậy chứ tôi hoàn toàn chẳng có kiến thức nào về cô. Đến cả tên lẫn mặt cô tôi cũng không còn nhớ. Tôi chắc là cô cũng không nhớ cả tên lẫn mặt của tôi.

Khi gặp cô, tôi chưa tới hai mươi, đang là sinh viên năm hai, còn cô thì tôi nghĩ là khoảng hai nhăm, hai sáu. Chúng tôi làm thêm tại cùng một nơi, cùng một thời điểm. Và do hoàn cảnh đưa đẩy, đã trải qua một đêm cùng nhau. Sau đó chúng tôi không gặp nhau lần nào nữa.

Tôi hồi mười chín tuổi chẳng biết mấy về những rung động trong tâm hồn mình, đương nhiên, cũng không hiểu những rung động trong tâm hồn người khác. Mặc dầu vậy, riêng trạng thái vui buồn thì tôi nghĩ là mình nắm bắt được phần nào. Chỉ là chưa nhìn thấu được nhiều hiện tượng ở giữa vui và buồn, và mối quan hệ giữa chúng. Việc này luôn khiến tôi có cảm giác bất lực, bồn chồn không yên.

Mặc dầu vậy, tôi vẫn muốn kể về cô.

Điều tôi biết về cô là cô sáng tác thơ tanka[1E] và đã xuất bản một tập thơ. Gọi là tập thơ nhưng chỉ là một cuốn sách đơn giản với những tờ giấy in được đóng lại bằng dây dù rồi gắn thêm một tờ bìa sơ sài, thậm chí khó có thể nói đó là sách tự xuất bản. Nhưng một số bài trong tập thơ đó đã hằn sâu đến mức kỳ lạ trong tâm trí tôi. Hầu hết những bài cô viết là về tình yêu đôi lứa và cái chết của con người. Như để chỉ rằng, tình yêu và cái chết nhất quyết không bao giờ chịu tách rời - ly tán.

Anh và em

Có ở xa nhau

Không nhỉ?

Lẽ nào nên nối chuyến

Bằng Sao Mộc?

Áp một bên tai

Vào gối đá

Nghe thấy

Vô thanh,

Vô thanh của máu chảy

“Này, lúc lên đỉnh, có thể tôi sẽ gọi tên người đàn ông khác, cậu không phiền chứ?” Cô hỏi. Chúng tôi đang trần truồng nằm trong chăn.

“Không sao,” tôi đáp. Dù không chắc lắm nhưng tôi nghĩ việc nhỏ như vậy chắc không sao. Chỉ là cái tên thôi mà. Sẽ chẳng có gì thay đổi chỉ vì một cái tên.

“Có thể tôi sẽ hét to đấy.”

“Thế thì sẽ hơi rắc rối,” tôi vội nói. Bởi lẽ căn phòng cũ kỹ bằng gỗ tôi đang ở có tường mỏng và yếu như miếng bánh xốp tôi ăn hồi nhỏ. Lúc này cũng đã khuya rồi, cô mà hét to thì phòng bên cạnh sẽ nghe thấy hết.

“Vậy tôi sẽ cắn vào khăn bông,” cô nói.

Tôi chọn chiếc khăn sạch và chắc chắn nhất từ chỗ rửa mặt đem ra đặt cạnh gối.

“Thế này chắc được nhỉ?”

Cô cắn thử chiếc khăn vài lần, hệt như chú ngựa thử chiếc hàm thiếc mới. Xong rồi cô gật đầu. Ý bảo được rồi.

Lần quan hệ đó chỉ là do hoàn cảnh đưa đẩy. Không phải tôi ham muốn cô, cũng chẳng phải cô ham muốn tôi (tôi nghĩ vậy). Chúng tôi làm chung chỗ được khoảng nửa tháng nhưng vị trí làm việc lại hơi xa nhau nên hầu như tôi không có cơ hội nói chuyện đàng hoàng với cô. Suốt mùa đông năm ấy, tại một quán ăn Ý bình dân ở gần ga Yotsuya, tôi làm chân phụ bếp và rửa bát, còn cô thì chạy bàn. Những người làm thêm ở đó đều là sinh viên, chỉ riêng cô thì không. Có lẽ vì thế mà cách cư xử của cô có chút gì đó xa cách.

Vì cô sẽ nghỉ làm vào giữa tháng Mười hai nên một hôm, sau khi quán đóng cửa, vài nhân viên rủ nhau đi uống tại một quán rượu gần đó. Tôi cũng được rủ đi. Cũng không hoành tráng tới mức gọi là tiệc chia tay. Mọi người chỉ uống bia, nhắm mấy món đơn giản, nói chuyện linh tinh trong khoảng một tiếng. Lúc đó tôi mới biết trước khi làm tại quán ăn này, cô từng làm ở một công ty bất động sản nhỏ và làm nhân viên hiệu sách. Cô bảo chỗ nào cô cũng không hợp với cấp trên và chủ. Ở quán ăn này, tuy không đụng chạm với ai nhưng lương thấp quá, cứ thế này thì khó mà sống tiếp nên dù không muốn, cô buộc phải tìm việc mới.

Ai đó hỏi cô muốn làm công việc gì.

“Việc gì cũng được. Cô vừa nói vừa lấy ngón tay gãi cánh mũi (trên cánh mũi cô có hai nốt ruồi nhỏ, đứng cạnh nhau như một chòm sao). “Bởi làm gì có việc nào ra hồn dành cho tôi.”

Hồi đó tôi sống ở Asagaya, còn nhà cô ở Koganei. Thế nên chúng tôi cùng lên chuyến tàu nhanh Chuo ở ga Yotsuya để đi về. Hai chúng tôi ngồi cạnh nhau trên băng ghế. Lúc này đã hơn 11 giờ. Một buổi tối lạnh buốt, nhiều gió. Thoáng chốc đã tới mùa phải dùng đến găng tay và khăn quàng. Khi gần đến Asagaya, tôi đứng dậy chuẩn bị xuống tàu thì cô ngẩng lên nhìn tôi, khẽ nói: “Này, nếu không phiền thì hôm nay tôi ngủ lại chỗ cậu được không?”

“Được, nhưng tại sao?”

“Vì tới Koganei còn xa quá,” cô nói.

“Phòng em chật lắm, lại bừa bộn nữa, tôi nói.

“Tôi không bận tâm đâu,” cô nói rồi túm lấy tay áo khoác của tôi.

Về tới phòng trọ chật chội và tồi tàn của tôi, cô và tôi cùng uống bia. Thư thả uống bia xong, cô lập tức trút bỏ quần áo ngay trước mặt tôi như thể đó là chuyện đương nhiên, trong chớp mắt, cô khỏa thân hoàn toàn rồi chui vào chăn. Tôi cũng làm theo, cởi quần áo rồi chui vào chăn. Tuy đã tắt đèn nhưng căn phòng vẫn sáng nhờ chiếc lò sưởi ga. Nằm trong chăn, chúng tôi lóng ngóng làm ấm cơ thể nhau. Chẳng ai nói năng gì suốt một lúc lâu. Biết nói gì bây giờ khi bỗng dưng khỏa thân đây. Nhưng chúng tôi có thể cảm nhận được qua làn da, đúng theo nghĩa đen, rằng cơ thể cả hai đang dần ấm lên và bắt đầu thả lỏng. Một cảm giác gần gũi có phần kỳ lạ.

Đó là lúc cô hỏi tôi câu: “Này, lúc lên đỉnh, có thể tôi sẽ gọi tên người đàn ông khác, cậu không phiền chứ?”

“Chị thích người đó à?” Tôi hỏi sau khi chuẩn bị xong khăn tắm.

“Ừ, rất thích” cô nói. “Cực, cực thích. Không thể ngừng nghĩ đến. Nhưng anh ấy thì không thích tôi đến vậy. Nói đúng hơn là anh ấy có người yêu rồi.”

“Nhưng hai người vẫn qua lại?”

“Ừ. Khi nào thấy thèm cơ thể tôi, anh ấy sẽ gọi cho tôi,” cô nói. “Giống như nhấc điện thoại lên và gọi giao hàng vậy.”

Vì chẳng biết phải nói gì nên tôi im lặng. Cô dùng đầu ngón tay vẽ hình gì đó lên lưng tôi. Hoặc có thể là chữ viết theo lối thảo thư[2E].

“Anh ấy nói mặt tôi thô nhưng cơ thể thì hoàn hảo”

Tôi không nghĩ mặt cô thô nhưng có lẽ để gọi là đẹp thì quả thật hơi khiên cưỡng. Giờ tôi không còn nhớ gương mặt cô cụ thể trông thế nào nên không miêu tả được chi tiết.

“Nhưng chị sẽ đi khi anh ấy gọi?”

“Thì bởi tôi yêu mà, nên đâu còn cách nào khác,” cô nói như thể đó là chuyện đương nhiên. “Dù bị nói gì đi nữa thì thi thoảng tôi vẫn muốn được đàn ông ôm ấp.”

Tôi thử suy nghĩ một chút về điều cô nói. Nhưng tôi hồi ấy không hình dung được cụ thể “thi thoảng muốn được đàn ông ôm ấp” là trạng thái cảm xúc thế nào đối với cô (ngẫm thử thì ngay cả bây giờ tôi cũng cảm giác là mình vẫn chưa hiểu).

“Yêu một người giống như mắc một căn bệnh tâm thần không được bảo hiểm y tế ấy,” cô nói. Giọng bình thản như thể đọc chữ viết trên tường.

“Ra là vậy.” Tôi thán phục.

“Vì thế cậu cũng nghĩ tôi là người khác đi,” cô nói. “Cậu có người mình yêu mà, đúng không?”

“Em có.”

“Vậy thì lúc lên đỉnh, cậu cứ gọi tên người đó, không sao đâu. Tôi cũng sẽ không bận tâm.”

Nhưng tôi đã không gọi tên cô gái đó – cô gái mà tôi yêu nhưng vì hoàn cảnh, mối quan hệ của chúng tôi không tiến xa. Tôi đã định gọi nhưng rồi lại cảm thấy ngớ ngẩn sao đó nên sau cùng, tôi chẳng nói gì, cứ thế phóng tinh vào bên trong cô. Quả nhiên, cô toan hét to tên người đàn ông nên tôi phải vội chặn cái khăn vào giữa hai hàm răng của cô. Hàm răng cô có vẻ rất chắc khỏe. Đến mức nếu nha sĩ nhìn thấy thế nào cũng xúc động. Tôi cũng không nhớ cái tên mà cô đã gọi khi ấy. Chỉ nhớ là một cái tên phổ biến, không nổi bật. Tôi còn nhớ mình đã rất thán phục trước việc một cái tên tẻ nhạt như vậy lại có ý nghĩa lớn đối với cô. Đôi lúc, một cái tên thôi cũng có thể khiến trái tim người khác rung động mạnh mẽ.

Đúng ra thì hôm sau tôi có giờ học từ sáng sớm và phải nộp một báo cáo quan trọng thay cho bài thi giữa kỳ, nhưng tất nhiên là tôi mặc kệ (hậu quả là sau đó tôi gặp đủ mọi rắc rối, nhưng thôi, đó là chuyện khác). Mãi gần trưa chúng tôi mới tỉnh dậy, đun nước pha cà phê và nướng bánh mì ăn. Còn mấy quả trứng trong tủ lạnh, tôi cũng đem luộc nốt. Trời trong vắt không một gợn mây, ánh nắng chói chang buổi sáng càng khiến tôi thêm uể oải.

Vừa cắn miếng bánh mì phết bơ, cô vừa hỏi tôi học ngành gì ở đại học. Tôi đáp là khoa văn.

Cô hỏi tôi muốn trở thành nhà văn à.

Tôi thành thật đáp là không. Hồi đó, tôi hoàn toàn không có ý định trở thành nhà văn. Cũng chưa bao giờ nghĩ đến chuyện đó (dù trong lớp có khối kẻ tuyên bố rằng sẽ trở thành nhà văn). Nghe tôi đáp vậy, có vẻ như cô mất luôn hứng thú với tôi. Dù vốn dĩ có thể cô chẳng hứng thú với tôi đến thế.

Dưới ánh sáng rực rỡ ban ngày, chiếc khăn tắm còn hằn vết răng của cô trông thật kỳ lạ. Hẳn là cô đã nghiến mạnh lắm. Ngay cả bản thân cô khi nhìn vào ban ngày cũng có cảm giác không phù hợp. Thật khó hình dung cô gái nhỏ nhắn, gầy gò, nhợt nhạt đang ngồi trước mặt lại chính là cô gái đã ở trong vòng tay tôi đêm qua, hét lên những tiếng hân hoan nhục cảm dưới ánh trăng mùa đông rọi vào từ cửa sổ.

“Tôi làm thơ tanka đấy,” cô đột nhiên nói.

“Thơ tanka?”

“Cậu biết thơ tanka mà?”

“Tất nhiên.” Một kẻ ngu ngơ sự đời như tôi cũng biết thơ tanka là gì. “Nhưng ngẫm thử thì đây là lần đầu em gặp một người làm thơ tanka ngoài đời.”

Cô cười sảng khoái. “Nhưng trên đời này có người như vậy mà.”

“Chị tham gia trong câu lạc bộ à?”

“Không, không phải kiểu đó,” cô nói rồi nhẽ nhún vai. “Vì tanka là thứ có thể làm một mình được. Chẳng phải vậy sao? Có phải chơi bóng rổ đâu.

“Thơ tanka của chị như thế nào?”

“Cậu muốn nghe không?”

Tôi gật đầu.

“Thật chứ? Không phải là cậu chỉ đang hùa theo câu chuyện?”

“Thật,” tôi nói.

Tôi không nói dối. Tôi tương đối nghiêm túc khi muốn biết cô gái mới vài giờ đồng hồ trước còn thở hổn hển trong vòng tay tôi và hét to tên người đàn ông khác rốt cuộc làm những bài thơ tanka thế nào.

Sau một hồi lưỡng lự, cô nói: “Giờ mà đọc ở đây thì ngại lắm, tôi không làm được. Vẫn còn đang buổi sáng mà. Nhưng tôi đã ra một tập thơ rồi nên nếu cậu thực sự muốn đọc thì tôi sẽ gửi tặng cậu. Cho tôi tên và địa chỉ của cậu nhé?”

Tôi ghi tên và địa chỉ vào tờ giấy nhớ rồi đưa cho cô, cô nhìn mẩu giấy rồi gấp lại làm tư, nhét vào túi áo khoác. Chiếc áo khoác màu xanh lá cây nhạt đã sờn cũ. Ở cổ áo tròn có cài chiếc ghim màu bạc hình hoa huệ tây. Tôi vẫn còn nhớ chiếc ghim ấy đã sáng lấp lánh khi ánh nắng từ cửa sổ hướng nam rọi vào. Tuy không am hiểu về hoa nhưng không hiểu sao riêng hoa huệ tây thì từ bé tôi đã thích.

“Cảm ơn cậu cho tôi ngủ lại. Tôi không muốn đi tàu một mình về Koganei đâu, thật đấy.” Cô nói khi chuẩn bị rời khỏi phòng trọ của tôi. “Con gái thi thoảng lại như vậy.”

Khi ấy, hai chúng tôi đều biết rõ. Rằng cả hai sẽ không gặp lại nhau nữa. Rằng buổi tối hôm ấy, chỉ là cô không muốn đi tàu một mình về Koganei... Chỉ thế thôi.

Một tuần sau, “tập thơ” của cô được gửi đến bằng đường bưu điện. Thú thực là tôi không mấy kỳ vọng sẽ nhận được thứ đó thật. Tôi đoán rằng cô sẽ quên luôn tôi (hoặc muốn quên càng nhanh càng tốt) ngay sau khi chia tay và trở về nhà ở Koganei, chẳng bao giờ cô lại cất công cho tập thơ vào phong bì, ghi tên và địa chỉ của tôi lên đó, dán cả tem rồi đem bỏ vào thùng thư cả... biết đâu còn phải ra tận bưu điện nữa. Thế nên, một buổi sáng, khi nhìn thấy chiếc phong bì đó nằm trong thùng thư, tôi hết sức ngỡ ngàng.

Tập thơ có nhan đề “Trên gối đá”, phần tên tác giả chỉ ghi “Chiho”. Chẳng biết đó là tên thật hay bút danh. Tôi đã nghe tên cô vài lần ở chỗ làm thêm nhưng cũng không tài nào nhớ được. Có điều, tôi chắc chắn tên cô không phải là “Chiho”. Chiếc phong bì văn thư màu nâu không đề tên lẫn địa chỉ của người gửi, bên trong cũng không kèm thư hay danh thiếp. Chỉ có một tập thơ mỏng được đóng bằng dây dù nằm im lìm bên trong. Tập thơ được in dập nổi rất đẹp, không phải kiểu rô-nê-ô[3E], giấy cũng là loại giấy dày cao cấp. Hẳn là tác giả đã xếp từng trang giấy in theo thứ tự, kẹp tờ bìa dày rồi cẩn thận đóng lại thành từng quyển bằng dây dù. Mục đích là để tiết kiệm chi phí. Tôi thử tưởng tượng cảnh cô một mình lặng lẽ làm công việc thủ công đó (dù không tưởng tượng được cụ thể). Ở trang đầu tiên có đóng dấu con số 28. Chắc đây là cuốn thứ 28 của phiên bản giới hạn. Không rõ tổng cộng có bao nhiêu cuốn được in? Không thấy chỗ nào đề giá. Chắc vốn không có giá.

Tôi không mở tập thơ đó ra ngay. Tôi cứ để nó trên bàn suốt một thời gian, thi thoảng lại liếc nhìn trang bìa. Không phải vì tôi không quan tâm, mà bởi tôi có cảm giác, để đọc tập thơ của ai đó, đặc biệt trong trường hợp đó là người mình mới ân ái khoảng một tuần trước, thì cần phải có sự chuẩn bị tâm lý nhất định. Kiểu như một phép xã giao vậy. Mãi tới buổi chiều cuối tuần nọ, tôi mới cầm tập thơ lên và mở ra. Tựa người vào bức tường bên cạnh cửa sổ, tôi đọc tập thơ dưới ánh chiều chạng vạng mùa đông. Tập thơ có tổng cộng 42 bài. Mỗi trang một bài. Không phải là con số lớn. Chẳng thấy có lời tựa hay lời bạt, ngày xuất bản cũng không. Chỉ có những bài tanka được in bằng chữ dập nổi màu đen thẳng thớm trên nền giấy trắng còn nhiều chỗ trống.

Cố nhiên, tôi không trông đợi sẽ có tác phẩm nghệ thuật vĩ đại trong tập thơ. Như tôi đã nói, tôi chỉ có một chút hứng thú mang tính cá nhân. Rằng một cô gái vừa nghiến chặt khăn tắm vừa gọi tên một người đàn ông khác bên tai tôi rốt cuộc sẽ sáng tác các bài tanka thế nào. Nhưng khi đọc, tôi nhận ra bản thân bị thu hút bởi một số bài trong tập thơ.

Tôi hầu như chẳng biết mấy về tanka (ngay cả bây giờ cũng vậy). Chính vì thế, tôi không thể đưa ra nhận định khách quan thế nào là một bài tanka xuất sắc, hoặc thế nào thì chưa được xuất sắc lắm. Tuy nhiên, nếu tạm gác những tiêu chuẩn xuất sắc hay không xuất sắc đó sang một bên, thì một số bài mà cô sáng tác, cụ thể là khoảng 8 bài, có chứa yếu tố nào đó chạm được tới vùng sâu thẳm trong tâm hồn tôi.

Chẳng hạn như mấy bài này:

Thời gian hiện tại

Nếu thời gian là hiện tại

Thì chỉ còn cách

Coi hiện tại này là

Hiện tại không thể vượt qua

Bị chém đầu

Trong gió núi

Không lời

Dưới gốc cẩm tú cầu

Dòng nước tháng Sáu

Kỳ lạ thay, khi mở tập thơ, lướt qua những bài thơ được in bằng chữ màu đen cỡ lớn, sau đó đọc lên thành tiếng, cơ thể cô mà tôi đã nhìn thấy vào tối hôm ấy lại hiện lên rõ mồn một trong đầu tôi. Không phải hình dáng không mấy nổi bật nhìn thấy dưới ánh nắng vào buổi sáng hôm sau mà là cơ thể với làn da sáng mịn nằm trong vòng tay tôi dưới ánh trăng. Bầu vú tròn trịa, đầu vú nhỏ và cứng, lông mu đen và thưa, âm đạo ướt đẫm. Lúc lên đỉnh, cô nghiến chặt chiếc khăn, mắt nhắm nghiền, liên tục gọi da diết tên một người đàn ông bên tai tôi. Một cái tên rất đỗi bình thường mà tôi không tài nào nhớ ra.

Dẫu biết rằng

Sẽ không gặp nhau nữa

Em cũng biết rằng

Chẳng có lý nào

Lại không thể gặp nhau

Liệu có thể gặp nhau không

Hay là

Cứ kết thúc thế này

Bị ánh sáng lôi kéo

Bị bóng đêm vùi dập

Dĩ nhiên, tôi không biết hiện giờ cô còn tiếp tục sáng tác tanka nữa không. Như tôi đã nói, tôi không biết tên cô, thậm chí gương mặt cô hầu như tôi cũng không còn nhớ. Những gì tôi nhớ được chỉ là cái tên “Chiho” trên bìa tập thơ, cơ thể mềm mại, hớ hênh, trơn tuột dưới ánh trăng sáng mùa đông rọi vào từ cửa sổ, cùng hai nốt ruồi nhỏ đứng cạnh nhau bên cánh mũi như một chòm sao.

Trong đầu tôi thi thoảng cũng có ý nghĩ biết đâu cô không còn sống nữa. Tôi cứ có cảm giác là cô đã tự kết liễu đời mình ở đâu đó. Bởi lẽ, phần lớn những bài thơ cô sáng tác – ít nhất thì là phần lớn những bài trong tập thơ kia – rõ ràng đều theo đuổi hình ảnh cái chết. Đã vậy còn là hình ảnh bị chặt đầu bằng dao. Có lẽ đó là cách cái chết diễn ra với cô.

Suốt buổi chiều

Lạc trong

Cơn mưa như trút

Cây rìu vô danh

Chém lìa ánh hoàng hôn

Nhưng trong thâm tâm, tôi mong cô vẫn ở đâu đó trên thế giới này. Có lúc, tôi còn ước cô tiếp tục sống và tiếp tục sáng tác thơ. Tại sao nhỉ? Tại sao tôi lại phải mất công nghĩ về việc đó? Khi mà thực tế trên thế giới này, chẳng có bất cứ thứ gì gắn kết sự tồn tại giữa tôi và cô. Cho dù có đi ngang qua nhau trên phố, hoặc thậm chí ngồi cạnh nhau trong căng tin thì khả năng nhận ra mặt nhau (có lẽ) là bằng không. Chúng tôi giống như hai đường thẳng giao nhau, gặp nhau một lần tại một điểm rồi cứ thế xa mãi.

Kể từ đó, nhiều năm đã trôi qua. Thật kỳ lạ (hoặc chẳng hề kỳ lạ), chỉ trong chớp mắt, con người đã già đi. Cứ mỗi một giây, cơ thể của chúng ta lại tiến gần hơn tới sự hủy diệt, không bao giờ có thể quay lại. Ta vừa nhắm mắt, lát sau mở ra đã thấy nhiều thứ không còn nữa. Chúng, cả thứ có tên cố định lẫn không tên, đã bị trận cuồng phong giữa đêm khuya thổi bay mất, không để lại bất cứ dấu vết nào. Chỉ còn lại một chút ký ức nhỏ nhoi. Không, ngay cả ký ức cũng không phải là thứ đáng tin cậy. Liệu ai dám khẳng định rằng thực sự đã có chuyện xảy ra với chúng ta khi ấy?

Tuy nhiên, nếu đủ may mắn, thi thoảng vẫn có một vài từ ngữ còn ở bên chúng ta. Chúng leo lên đồi vào đêm khuya, chui xuống cái hố nhỏ được đào vừa vặn với cơ thể, giấu mình chờ cơn gió thời gian cuồng nộ qua đi. Rồi khi trời sáng, trận cuồng phong đã ngưng, những từ ngữ sống sót sẽ lặng lẽ ló lên khỏi mặt đất. Hầu hết chúng đều nói lí nhí, nhát người, cách thức biểu đạt thường xuyên mang tính đa nghĩa. Mặc dầu vậy, chúng sẵn sàng đứng ra làm nhân chứng. Những nhân chứng thành thực và công minh. Tuy nhiên, để tạo ra những từ ngữ nhẫn nại như thế, hoặc để tìm được và lưu lại về sau, đôi khi con người buộc phải cho đi cả thể xác lẫn tâm hồn một cách vô điều kiện. Đúng thế, chúng ta phải đặt đầu lên cái gối đá lạnh lẽo phơi mình dưới ánh trăng mùa đông.

Có lẽ ngoài tôi ra, trên thế giới này chẳng còn ai nhớ đến những bài thơ cô sáng tác, chứ đừng nói là có thể thuộc và ngâm được vài bài. Có lẽ, tập thơ mỏng tự in và đóng bằng dây dù ấy đã bị mọi người lãng quên, tất cả, chỉ trừ cuốn “Số 28” này, đã bị tản mát hết, bị hút vào bóng đêm mông muội đâu đó giữa sao Mộc và sao Thổ rồi. Hoặc có lẽ, chính bản thân cô (nếu như cô vẫn còn sống khỏe mạnh), cũng chẳng còn nhớ những bài tanka mình từng sáng tác khi còn trẻ. Có lẽ, lý do tôi vẫn còn nhớ những bài thơ của cô chỉ bởi chúng gắn với ký ức về vết răng của cô trên chiếc khăn tắm tối hôm đó. Và tôi cũng không biết, việc cứ nhớ mãi mấy chuyện đó cũng như thi thoảng lại lôi từ ngăn kéo ra tập thơ đã bạc màu để đọc rốt cuộc có ý nghĩa và giá trị gì. Thú thật là tôi thực sự không biết.

Nhưng dẫu sao thì đó là những gì còn sót lại. Khi tất cả những từ ngữ và cảm xúc khác đã thành bụi và biến mất.

Dù là chém

Hay bị chém

Nếu áp gáy vào gối đá

Thì xem kia,

Sẽ đều thành bụi

Kem

Tôi đang kể cho một người bạn ít tuổi hơn về một sự việc kỳ lạ tôi đã trải qua năm mười tám tuổi. Tôi không nhớ vì sao mình lại kể cho bạn. Câu chuyện đưa đẩy thành ra như thế. Nhưng dù sao thì chuyện tôi mười tám tuổi đã xa xưa lắm rồi. Ví như lịch sử cổ đại vậy. Chưa kể câu chuyện đó còn chẳng có kết luận.

“Lúc đó tôi đã học xong cấp ba. Không vào đại học. Tức là một kẻ trượt đại học ấy” Tôi giải thích như vậy trước.“Tuy tâm trạng có phần chơi vơi nhưng cũng không đến nỗi khó khăn lắm. Bởi tôi biết nếu muốn, mình có thể vào ngay một trường tư thục nhàng nhàng nào đó. Nhưng tại bố mẹ bảo tôi phải thi vào trường công nên dù biết là quá sức, tôi vẫn đi thi và không đỗ thật. Trường đại học quốc lập hồi đó đều bắt buộc phải thi môn toán, mà tôi thì chẳng hứng thú với phép tính vi phân. Thế là tôi phải vật vờ giết thời gian trong suốt một năm trời, cứ như thể tạo chứng cứ ngoại phạm vậy. Tôi không đến trường luyện thi mà đến thư viện, chúi đầu vào những cuốn tiểu thuyết dày cộp. Chắc bố mẹ tôi tưởng tôi chăm chỉ ôn thi ở thư viện lắm. Nhưng biết làm sao được. Đọc trọn tuyển tập Balzac vui hơn nhiều so với đi tìm nguyên lý của phép tính vi phân.

Đầu tháng Mười năm ấy, tôi nhận được thư mời dự buổi biểu diễn dương cầm của một cô gái. Cô học dưới tôi một lớp nhưng chung một thầy giáo dương cầm. Một lần duy nhất, chúng tôi chơi chung một tác phẩm nhỏ của Mozart soạn cho dương cầm bốn tay. Tuy nhiên, tôi đã bỏ học đàn từ năm mười sáu tuổi, sau đó cũng không gặp lại cô. Thế mà bỗng dưng, không hiểu vì cớ gì, tôi lại được mời tới một buổi họp mặt như vậy. Cô quan tâm đến tôi ư? Làm gì có chuyện. Dù gương mặt cô không phải kiểu tôi thích nhưng vẫn thuộc dạng xinh, quần áo lúc nào cũng mới tinh, sang trọng, theo học tại một trường nữ sinh tư thục đắt tiền. Nghĩ thế nào cũng không phải kiểu người quan tâm hay phải lòng một thằng con trai bình thường chẳng có gì nổi trội như tôi.

Lúc chơi đàn chung, hễ tôi đánh sai là cô nhăn mặt. Cô chơi giỏi hơn tôi, chưa kể tôi lại mắc bệnh hay run nên lúc ngồi cạnh nhau chơi đàn, tôi thường xuyên đánh lỗi. Thi thoảng còn suýt đụng đầu gối vào cô nữa. Đó không phải là bản nhạc khó, tôi còn được nhận phần dễ, thế mà tôi vẫn chơi sai. Mỗi lần như vậy, cô lại thoáng sa sầm mặt như muốn bảo “thật đúng là”. Thậm chí cô còn tặc lưỡi, dù nhỏ nhưng đủ để tôi nghe rõ. Đến giờ tôi vẫn nhớ tiếng tặc lưỡi ấy. Có lẽ tiếng tặc lưỡi ấy là một phần lý do khiến tôi quyết định bỏ học đàn.

Dù sao thì quan hệ giữa tôi và cô cũng chỉ ở mức tình cờ học chung một lớp dương cầm. Nếu gặp nhau ở lớp thì chỉ chào thôi, chứ tôi không nhớ là chúng tôi từng trò chuyện một cách riêng tư, thân thiết. Vì vậy, việc bất ngờ nhận được thư mời đến dự buổi biểu diễn (không phải của mình cô mà là của chung ba người) là một bất ngờ lớn, nói đúng hơn là khiến tôi hoang mang. Nhưng năm đó, riêng thời gian thì tôi có thừa nên tôi đã gửi bưu thiếp phản hồi rằng mình sẽ tham dự. Một trong những lý do để tôi phản hồi là vì tôi muốn biết nguyên cớ gì – nếu như có nguyên cớ – khiến cô đột nhiên mời tôi tới dự buổi biểu diễn vào lúc này. Có thể cô muốn cho tôi thấy cô đã chơi dương cầm giỏi hơn trước. Hoặc giả cô có điều muốn nhắn nhủ với riêng tôi. Tóm lại, tôi vẫn cần phải va vấp nhiều để học cách sử dụng trí tò mò đúng chỗ.

Hội trường tổ chức buổi biểu diễn nằm trên một quả núi ở Kobe. Sau khi xuống tàu ở ga ** tuyến Hankyu, tôi bắt xe buýt để lên dốc núi thẳng đứng, ngoằn ngoèo. Xuống xe buýt tại bến gần đỉnh núi, đi bộ một đoạn sẽ thấy một hội trường nhỏ do một công ty tài phiệt sở hữu, đó là nơi tổ chức buổi biểu diễn. Lần đầu tiên tôi mới biết có hội trường tại một nơi bất tiện như đỉnh núi – một khu dân cư cao cấp tĩnh mịch, nhưng tất nhiên thế giới này còn nhiều điều mà tôi chưa biết.

Nghĩ được mời mà không đem theo gì thì không hay nên tôi chọn đại vài bông hoa ở cửa hàng hoa trước cửa ga, nhờ họ bó lại rồi leo lên chiếc xe buýt vừa kịp tới. Đó là một buổi chiều Chủ nhật âm u và se lạnh. Bầu trời bao phủ bởi lớp mây xám dày, tưởng chừng như cơn mưa lạnh sắp sửa ập xuống. Không có gió. Tôi mặc áo len trơn mỏng, khoác chiếc áo vải herringbone màu xám pha xanh bên ngoài, đeo túi chéo canvas. Áo khoác thì quá mới, còn túi thì quá tơi tả. Một tay cầm bó hoa đỏ rực bọc trong giấy bóng kính. Khi tôi bước lên xe buýt với bộ dạng như vậy, các hành khách khẽ đưa mắt về phía tôi. Hoặc là tôi cảm thấy thế. Hồi đó, hễ có chuyện gì là má tôi lại đỏ bừng. Mãi sau mới hết.

Vì sao tôi lại ở một nơi thế này? Tôi tự hỏi như vậy khi ngồi thu mình trên xe buýt, dùng tay áp vào hai bên má đang nóng bừng. Chỉ vì một buổi biểu diễn dương cầm không hẳn là muốn nghe, của một cô gái không hẳn là muốn gặp mà tôi đã vét sạch tiền tiêu vặt để mua cả hoa, rồi lặn lội lên tận đỉnh núi vào một buổi chiều Chủ nhật sắp mưa của tháng Mười một. Chắc chắn là tôi đã không được tỉnh táo khi nhét tấm bưu thiếp phản hồi vào thùng thư.

Càng lên cao, số khách trên xe càng giảm, khi tới được bến cần đến, trên xe chỉ còn mình tôi và bác tài. Tôi xuống xe, tiếp tục đi lên con dốc thoai thoải như chỉ dẫn trên tờ bưu thiếp. Phong cảnh cảng biển thoắt ẩn thoắt hiện theo từng ngã rẽ. Có nhiều cần cẩu đang đậu ở cảng. Do trời nhiều mây nên nước biển nhuộm một màu xám xịt như thể được phủ bằng chì, những chiếc cần cẩu khẳng khẩu vươn mình lên không trung, nom như sừng của loài sinh vật xấu xí trồi lên từ đáy biển.

Càng lên dốc, các căn nhà xung quanh càng to và hào nhoáng. Căn nào cũng được xây trên taluy đá đồ sộ với chiếc cổng lớn và ga ra đủ rộng cho hai xe. Những khóm đỗ quyên được cắt tỉa đẹp đẽ. Đâu đó có tiếng chó to sủa. Nó sủa đúng ba tiếng thật to rồi im bặt như thể tuân theo lệnh của ai đó.

Lần theo số lô và sơ đồ in trong tờ hướng dẫn, tôi tiếp tục đi lên dốc nhưng càng đi, linh cảm mơ hồ về điềm chẳng lành trong tôi càng lớn. Có gì đó bất thường... Thứ nhất là quá ít người qua lại. Từ lúc xuống xe buýt đến giờ, tôi chưa gặp một người nào. Có hai chiếc xe ô tô đi ngược chiều nhưng cả hai đều là xe cá nhân đi từ trên núi xuống. Nếu quanh đây có tổ chức một buổi biểu diễn thì phải có nhiều người qua lại hơn. Thế mà xung quanh không hề có bóng người, tất cả đều im phăng phắc. Như thể những đám mây dày trên đầu đã hút hết mọi âm thanh.

Hay là có nhầm lẫn gì đó?

Tôi rút tờ giấy mời trong túi áo khoác ra để xác nhận lại địa điểm và thời gian. Biết đâu tôi đã sơ ý đọc nhầm. Nhưng dù đã cẩn thận đọc đi đọc lại, tôi vẫn không thấy có gì sai. Tên đường đúng, tên bến xe buýt cũng đúng, ngày giờ cũng đúng. Tôi hít một hơi thật sâu để tự trấn tĩnh rồi đi tiếp. Chỉ còn cách là thử đến hội trường đó.

Khi tới được nơi cần đến, tôi phát hiện ra một cổng sắt lớn với hai cánh đang đóng im ỉm. Một sợi dây xích sắt to bản quấn vòng qua cánh cổng, thêm cả một cái khóa bấm to đùng nữa. Xung quanh không một bóng người. Nhòm qua khe cửa, tôi thấy một bãi đỗ xe rộng vừa phải nhưng không có chiếc xe nào đỗ trong đó. Cỏ dại mọc trồi lên giữa những phiến đá lát, có vẻ bãi đỗ xe đã lâu không được sử dụng. Vậy nhưng bảng tên lớn treo ở cổng chỉ ra rằng tòa nhà này chính là hội trường mà tôi đang tìm đến.

Tôi thử bấm vào bộ đàm gắn trước cổng nhưng không có ai trả lời. Tôi đợi một lúc rồi bấm lại nhưng vẫn không có tiếng đáp. Tôi nhìn đồng hồ. Chỉ còn 15 phút nữa là buổi diễn bắt đầu. Tuy nhiên, không có dấu hiệu cánh cổng sẽ mở. Cánh cổng sắt đã bị tróc sơn nhiều chỗ, gỉ sét cũng bắt đầu xuất hiện. Vì không biết làm gì khác nên tôi bấm bộ đàm lần nữa cho chắc, lần này bấm lâu hơn nhưng vẫn vậy... một sự câm lặng sâu thẳm.

Chẳng biết làm sao, tôi dựa người vào cánh cổng sắt nặng trịch đó suốt 10 phút. Với hy vọng mong manh rằng sẽ có ai đó xuất hiện. Nhưng chẳng có ai cả. Không có bất cứ động tĩnh gì, cả bên trong lẫn bên ngoài cánh cổng. Không có gió, không có tiếng chim, không có cả tiếng chó sủa. Vẫn chỉ có bầu trời bị phủ kín mây xám xịt.

Sau cùng, tôi đành bỏ cuộc (không thì có thể làm gì khác?), lê những bước chân nặng nhọc quay trở lại con đường vừa đến, hướng về bến xe buýt mới xuống ban nãy. Dù không biết xảy ra chuyện gì, nhưng rõ ràng là hôm nay không có buổi biểu diễn dương cầm nào diễn ra ở đây. Tôi phải cầm bó hoa đỏ này đi về thôi. Thế nào mẹ tôi cũng thắc mắc “Bó hoa này là thế nào?” nhưng tôi sẽ trả lời cho qua. Nếu được thì tôi muốn vứt luôn vào thùng rác ở nhà ga nhưng cứ quẳng đi như thế thì xa xỉ quá, tất nhiên là dưới góc độ cá nhân tôi.

Đi xuống dốc một đoạn, có một công viên xinh xắn nằm bên phía núi. Diện tích ước chừng chỉ bằng một căn nhà. Phía cuối công viên là vách tường đá thoai thoải. Gọi là công viên nhưng không có vòi uống nước, cũng chẳng có trò chơi. Chỉ có một cái chòi nhỏ có mái che đứng trơ trọi ở giữa. Tường của căn chòi là hàng rào đan chéo với đám thường xuân bám vào e ấp. Xung quanh là đám cây bụi, nền đất được lát đá vuông. Không rõ cái chòi được dựng với mục đích gì nhưng dường như vẫn được chăm sóc định kỳ bởi bàn tay ai đó, cả cây cao lẫn cây bụi đều gọn gàng, cỏ dại được cắt tỉa, xung quanh không một mẩu rác. Trên đường lên đây, tôi đã đi qua mà không nhận ra có công viên này.

Để lấy lại bình tĩnh, tôi vào công viên, ngồi xuống chiếc ghế băng gắn sát tường bên trong căn chòi. Tôi cũng muốn đợi xem tình hình thế nào (biết đâu mọi người sẽ bất ngờ xuất hiện), nhưng khi vừa ngồi xuống, tôi liền nhận ra mình đang mệt rũ. Kiểu mệt hơi khác thường, giống như đã tích tụ từ lâu nhưng vẫn cứ thế sống mà không cảm thấy gì, mãi đến lúc này mới biết là mình đang mệt. Từ cửa căn chòi có thể nhìn thấy toàn bộ cảng biển. Rất nhiều tàu container lớn đang đậu ở cầu cảng. Nhìn từ trên núi xuống, những chiếc container hình vuông bằng kim loại xếp trên cầu tàu trông chỉ giống như những chiếc hộp nhỏ đặt trên bàn để đựng tiền xu hay kẹp giấy.

Sau cùng tôi cũng nghe thấy có tiếng người từ đằng xa. Không phải tiếng trực tiếp mà là giọng qua loa phóng thanh. Tôi không nghe rõ nội dung, chỉ biết là ai đó đang nói vanh vách từng câu, từng chữ, rất trang nghiêm, hoàn toàn không thêm thắt cảm xúc. Như thể họ đang cố gắng truyền đạt một sự việc quan trọng một cách khách quan nhất có thể. Tôi chợt nghĩ có khi nào đó là thông điệp cá nhân dành cho tôi (chỉ riêng tôi). Rằng có người cất công đến đây để chỉ cho tôi thấy mình đã sai ở đâu, đã nhìn sót cái gì. Bình thường thì chẳng thể nghĩ là có chuyện đó nhưng không hiểu sao lúc đó tôi lại nghĩ như vậy. Tôi dỏng tai lắng nghe. Giọng nói to dần và dễ nghe hơn. Hình như một chiếc xe có gắn loa phóng thanh ở trên nóc đang từ từ lên dốc (không có vẻ gì vội vã). Mãi tôi mới nhận ra đó là xe truyền giáo của đạo Thiên Chúa.

“Ai rồi cũng sẽ chết.” Người đó nói bằng chất giọng đều đều, điềm tĩnh. “Đến một ngày, tất cả mọi người sẽ chết. Trên thế giới này, không ai là không chết. Và cũng không có ai là không bị phán xét sau khi chết. Tất cả mọi người sau khi chết đều sẽ bị phán xét nghiêm khắc bởi tội lỗi mà họ đã gây ra.”

Ngồi trên ghế, tôi lắng nghe thông điệp đó. Rồi tôi thắc mắc là tại sao phải tiến hành hoạt động truyền giáo ở một khu dân cư tít trên núi, không một bóng người như thế này? Quanh đây chỉ toàn là người giàu có sở hữu tận mấy chiếc xe. Chắc gì bọn họ đã cần tới sự cứu rỗi khỏi tội lỗi. Mà không, cũng không hẳn? Có thể thu nhập và địa vị không liên quan tới tội lỗi và cứu rỗi.

“Tuy nhiên, người nào biết hối cải trước những tội lỗi đã gây ra và mong được Chúa Giêsu cứu rỗi thì sẽ được Người tha thứ. Có thể tránh được lửa thiêu dưới địa ngục. Vì vậy, hãy tin vào Đức Chúa Trời. Chỉ những kẻ tin vào Đức Chúa Trời mới được cứu rỗi sau khi chết. Và sẽ có được sự sống muôn đời.”

Tôi đợi chiếc xe truyền giáo xuất hiện ở con đường trước mặt để nghe kỹ hơn nữa về sự phán xét sau khi chết. Tôi nghĩ mình đang cần những lời lẽ, bất kể là gì, được nói bằng giọng điệu mạnh mẽ và quyết đoán. Thế nhưng chiếc xe không xuất hiện. Cứ nghĩ tiếng loa phóng thanh đang tiến lại gần nhưng tới một thời điểm, tự nhiên nó nhỏ đi, tiếng được tiếng mất rồi không nghe thấy gì nữa. Chắc xe đã rẽ ở đâu đó, không tiến về hướng này. Việc chiếc xe không xuất hiện rồi cứ thế biến mất khiến tôi có cảm giác như mình bị thế giới này bỏ rơi.

Đến đây thì tôi chợt nghĩ, hay là tôi bị cô chơi khăm. Bỗng từ đâu, suy nghĩ ấy xuất hiện trong đầu... mà không, nói đúng hơn là linh cảm mách bảo như vậy. Vì một lý do nào đó – lý do gì thì tôi chịu – cô đã cung cấp thông tin giả để dụ tôi lên tận đỉnh núi vào buổi chiều Chủ nhật. Đã xảy ra chuyện gì đó khiến cô ôm mối căm hận và thù ghét cá nhân với tôi. Hoặc chẳng có lý do gì đặc biệt, chỉ là cô thấy bực bội tôi tới mức không chịu nổi. Do đó, cô đã gửi cho tôi tờ giấy mời đến buổi biểu diễn không có thật để rồi mỉm cười nhìn tôi bị mắc lừa (đúng hơn là tưởng tượng ra bộ dạng lố bịch của tôi khi bị lừa). Hoặc biết đâu cô đang cười rất to.

Nhưng liệu con người ta có thể làm một vụ quấy rối kỳ công đến vậy chỉ vì ghét không? Việc in bưu thiếp chắc chắn là tốn kém. Con người có thể xấu tính đến mức ấy ư? Tôi không nhớ mình đã làm gì để bị cô ghét. Nhưng đôi khi, ta chà đạp lên cảm xúc của người khác, xúc phạm danh dự hoặc khiến họ khó chịu mà ta không nhận ra. Tôi nghĩ đến vài khả năng bị cô ghét không hẳn là không có, vài khả năng bị hiểu lầm có thể đã xảy ra, nhưng không có khả năng nào khiến tôi thấy thuyết phục. Trong lúc ngụp lặn vô vọng giữa mê cung cảm xúc ấy, tôi mất dấu luôn ý thức. Khi tỉnh lại, tôi thấy mình không còn thở được như bình thường.

Hồi đó, tôi bị hiện tượng này khoảng một, hai lần trong năm. Có lẽ là hội chứng tăng thông khí do căng thẳng. Xuất hiện điều gì đó khiến tâm trạng tôi xáo trộn, dẫn đến việc khí quản giống như bị bít lại, không thể đưa không khí vào phổi dù rất cố gắng. Tôi rơi vào trạng thái hoảng loạn giống như đang sắp chết đuối do bị cuốn vào dòng chảy xiết, cơ thể không cử động được như ý muốn. Chỉ còn cách ngồi thụp xuống tại chỗ, nhắm mắt lại, kiên nhẫn chờ đợi cơ thể lấy lại nhịp điệu bình thường. Khi lớn lên, hiện tượng này không còn nữa (nhắc đến mới nhớ, vụ đỏ mặt cũng biến mất từ lúc nào) nhưng có vẻ hồi thiếu niên, tôi đã phải chịu đựng rắc rối.

Ngồi trên ghế đá trong căn chòi, tôi nhắm nghiền mắt, thu mình lại và chờ đợi được giải thoát khỏi tình trạng bí bách đó. Có lẽ khoảng 5 phút, hoặc là 15 phút. Tôi không nắm được thời gian. Trong quãng thời gian đó, tôi vừa cố gắng nhìn theo các hình họa kỳ lạ thoắt ẩn thoắt hiện trong bóng tối, vừa đếm thật chậm để lấy lại nhịp thở. Quả tim tôi phát ra những tiếng lạo xạo rời rạc giống như có con chuột đang sợ hãi chạy vòng quanh trong cái lồng xương sườn.

Khi bừng tỉnh (do mải đếm nên mãi tôi mới tỉnh), tôi nhận ra có bóng người ở trước mặt. Cảm giác như... có ánh mắt của ai đó đang chiếu thẳng vào mình. Tôi thận trọng mở mắt và khẽ ngẩng mặt lên. Nhịp tim tôi vẫn còn hơi nhiễu loạn.

Chẳng biết từ lúc nào, xuất hiện một ông già ở ghế đá đối diện, mắt nhìn thẳng về phía tôi. Với một thằng bé đang còn thiếu niên thì việc đoán tuổi một người già không hề đơn giản. Ai cũng là người già như nhau. Sáu mươi hay bảy mươi thì khác gì? Bọn họ khác chúng tôi ở chỗ là không còn trẻ nữa... chỉ vậy thôi. Ông già có chiều cao trung bình, hom hem, mặc chiếc áo khoác len màu xám xanh, quần nhung tăm màu nâu, chân đi giày thể thao màu xanh đậm. Cái nào trông cũng như đã kinh qua những năm tháng không hề ngắn kể từ khi còn là đồ mới. Nhưng lại không hề xoàng xĩnh. Mái tóc trắng dày và cứng, vài túm tóc phía trên tai dựng ngược lên giống như con chim xù cánh khi tắm. Ông không đeo kính. Không biết ông xuất hiện từ bao giờ nhưng có vẻ ông đã quan sát bộ dạng của tôi từ ban nãy. Tôi có cảm giác như vậy.

Tôi tưởng ông sắp hỏi tôi “Cậu không sao chứ?” Vì hẳn là trông tôi khổ sở lắm (thực tế thì khổ sở thật). Đó là suy nghĩ đầu tiên của tôi khi nhìn thấy ông. Nhưng trái với dự đoán, ông chẳng nói gì, cũng chẳng hỏi gì, hai tay nắm chặt chiếc ô màu đen đã gấp lại như thể đang nắm cây gậy. Một chiếc ô trông có vẻ chắc chắn, cán làm bằng gỗ màu hổ phách, khi cần có thể dùng làm vũ khí được luôn. Hình như ông sống ở gần đây. Vì ngoài cái ô ra, không thấy ông mang theo gì khác.

Tôi ngồi đó, lấy lại nhịp thở, còn ông im lặng nhìn tôi. Ánh mắt ông hướng thẳng vào tôi, không hề dao động. Về phần mình, tôi thấy không thoải mái lắm (cảm giác như thể mình vừa tự ý lẻn vào sân nhà người khác), chỉ muốn lập tức đứng dậy khỏi cái ghế đó và đi ra bến xe buýt. Nhưng không hiểu sao, tôi không đứng dậy được. Thời gian cứ thế trôi qua. Thế rồi đột nhiên ông lão mở miệng nói:

“Hình tròn có nhiều tâm”

Tôi ngẩng ngay lên, nhìn vào mặt ông. Bốn mắt gặp nhau. Giờ tôi mới nhận ra ông có vầng trán khá rộng, chiếc mũi nhọn. Nhọn và sắc hệt như mỏ chim. Thấy tôi không nói được gì, ông nhắc lại, vẫn bằng giọng khe khẽ: “Hình tròn có nhiều tâm.”

Cố nhiên, tôi vẫn không hiểu ông nói gì. Tôi chợt nghĩ hay ông chính là người lái cái xe truyền giáo ban nãy. Ông đỗ xe đâu đó quanh đây để nghỉ ngơi một chút chăng? Không, làm gì có chuyện đó. Giọng ông khác hẳn. Giọng nói trên loa phóng thanh là của người trẻ hơn. Hoặc có thể đó là giọng được thu sẵn vào băng.

“Hình tròn ạ?” Tôi miễn cưỡng hỏi lại. Ông là người lớn tuổi nên tôi không thể cứ im lặng mà không đáp.

“Hình tròn có nhiều tâm, không, đôi khi là vô số, đã vậy lại không có đường ngoại biên. Ông chau mày rồi nói. “Cậu có hình dung ra được hình tròn đó không?”

Dù đầu óc vẫn chưa hoạt động được bình thường nhưng vì lịch sự, tôi cũng thử suy nghĩ. Hình tròn có nhiều tâm, đã vậy lại không có đường ngoại biên. Nhưng tôi không thể hình dung ra được một thứ như vậy.

“Cháu không biết,” tôi nói.

Ông im lặng, nhìn chằm chằm vào tôi. Có vẻ như ông đang đợi nghe một ý kiến khả dĩ hơn.

“Cháu nghĩ là mình không được học về hình tròn như thế trong giờ toán,” tôi yếu ớt bổ sung.

Ông lão chậm rãi lắc đầu. “À, đương nhiên. Hiển nhiên là như vậy rồi. Vì ở trường đâu có dạy mấy thứ đó. Những điều thực sự quan trọng thì nhà trường chẳng bao giờ dạy cả. Cậu cũng biết mà.”

Tôi cũng biết? Tại sao ông lão này lại biết là tôi cũng biết?

“Hình tròn đó có thật không ạ?” Tôi hỏi.

“Tất nhiên là có,” ông đáp, còn gật đầu mấy lần. “Hình tròn đó thực sự có tồn tại. Nhưng không phải ai cũng nhìn thấy.”

“Ông có nhìn thấy không ạ?”

Ông lão không đáp. Câu hỏi của tôi ngượng ngùng lơ lửng trong không trung rồi mờ dần và biến mất.

Ông nói tiếp: “Nghe này, hãy tưởng tượng bằng năng lực của mình. Vắt kiệt trí thông minh để hình dung ra. Một hình tròn có nhiều tâm, đã vậy lại không có đường ngoại biên. Nỗ lực một cách nghiêm túc như thể phải trầy da tróc vẩy vậy, khi đó cậu mới dần nhận ra hình tròn đó trông như thế nào.”

“Có vẻ khó nhỉ, tôi nói.

“Hiển nhiên rồi,” ông nói như vừa nhổ đi một vật cứng.“Trên đời này chẳng có thứ gì giá trị mà lại có được dễ dàng cả.” Rồi ông khẽ đằng hắng, rành rọt như thể ngắt câu xuống dòng. “Nhưng, khi đạt được thứ khó khăn đó với nhiều thời gian và công sức, thứ đó sẽ trở thành kem của cuộc đời.”

“Kem?”

“Cậu có biết trong tiếng Pháp có câu ‘crème de la crème’ không?”

Tôi nói là mình không biết. Một chữ tiếng Pháp bẻ đôi tôi cũng không biết.

“Kem của kem, nghĩa là thứ tốt nhất trong những thứ tốt nhất. Tinh hoa quan trọng nhất của cuộc đời... đó chính là ‘crème de la crème. Cậu hiểu không? Còn lại thì toàn là những thứ nhạt nhẽo, vô giá trị.

Khi ấy, tôi không hiểu ông lão đang nói gì. Crème de la crème?

“Chà, hãy nghĩ đi,” ông lão nói. “Một lần nữa, hãy nhắm mắt lại rồi suy nghĩ thật kỹ. Về hình tròn có nhiều tâm, đã vậy lại không có đường ngoại biên. Đầu óc của cậu là để suy nghĩ những thứ khó. Biến điều không biết thành biết. Không được nhu nhược và chây ì. Giờ là giai đoạn quan trọng. Vì đây là thời kỳ não bộ và tinh thần của cậu được hình thành và hun đúc”

Tôi nhắm mắt lại lần nữa, cố hình dung ra hình tròn đó trong đầu. Không được nhu nhược và chây ì. Phải nghĩ về một hình tròn có nhiều tâm, đã vậy lại không có đường ngoại biên. Thế nhưng dù đã suy nghĩ rất nghiêm túc, tôi hồi đó vẫn không hiểu được ý nghĩa của hình tròn. Hình tròn mà tôi biết là hình tròn chỉ có một tâm với đường ngoại biên là đường cong nối những điểm cách đều tâm với nhau. Một hình tròn đơn thuần có thể vẽ được bằng compa. Chẳng phải điều ông lão nói vốn dĩ không phù hợp với định nghĩa về hình tròn sao?

Nhưng tôi không nghĩ là đầu óc ông lão có vấn đề. Cũng không nghĩ là ông đang trêu tôi. Lúc này, tại chính nơi đây, ông đang muốn truyền đạt cho tôi một điều gì đó quan trọng. Tôi hiểu là như vậy, dù không rõ vì sao. Thế nên tôi tiếp tục cố gắng suy nghĩ. Nhưng dù có nghĩ thế nào thì đầu óc tôi vẫn chỉ quanh quẩn một chỗ. Làm thế nào mà hình tròn có nhiều tâm (hoặc vô số tâm) lại có thể tồn tại như một hình tròn chứ: Liệu đó có phải là một phép ẩn dụ triết học cao cấp không? Tôi bỏ cuộc và mở mắt. Cần phải có nhiều đầu mối hơn.

Tuy nhiên, ông lão đã không còn ở đó. Tôi đưa mắt nhìn quanh nhưng chẳng thấy bóng dáng ai. Cứ như thể một người như vậy chưa từng tồn tại. Hay là tôi bị ảo giác? Không, dĩ nhiên đó không phải ảo ảnh. Chắc chắn ông lão đã ở trước mặt tôi, tay nắm chặt cái ô che mưa, nhẹ nhàng bắt chuyện với tôi và để lại cho tôi một câu hỏi kỳ lạ.

Tôi nhận ra nhịp thở của mình đã trở lại bình thường. Dòng nước chảy xiết đã biến đi đâu mất. Ở phía cảng, những đám mây dày màu xám ban nãy còn phủ kín bầu trời giờ đã bắt đầu tách dần ra. Một tia nắng lọt qua kẽ mây nhỏ, rọi xuống cái nóc làm bằng nhôm của buồng lái cần cẩu, sáng lấp lánh. Như thể tia nắng nhắm chính xác vào điểm đó. Tôi ngắm khung cảnh choáng ngợp có thể ví như trong thần thoại đó mãi mà không chán.

Bó hoa nhỏ màu đỏ bọc trong giấy bóng kính vẫn bên cạnh tôi. Như một vật chứng khiêm nhường của một chuỗi sự kiện kỳ lạ xảy ra với tôi vào ngày hôm đó. Sau một hồi phân vân, tôi quyết định để lại bó hoa trên ghế băng của căn chòi. Tôi thấy làm vậy là đúng nhất. Tôi đứng dậy, rảo bước về phía bến xe buýt ban nãy. Trời bắt đầu nổi gió nhẹ. Làn gió xua đi đám mây tụ ở trên đầu.

Nghe tôi kể xong, mãi sau người bạn kém tuổi mới lên tiếng. “Em không hiểu được cốt lõi của câu chuyện nhưng lúc đó thực sự đã xảy ra chuyện gì? Có ý đồ hay nguyên lý gì không?”

Ý của cậu ta là, tình cảnh oái oăm mà tôi gặp phải trên một ngọn núi ở Kobe vào buổi chiều Chủ nhật cuối thu đó – tức việc tôi đến hội trường buổi biểu diễn theo chỉ dẫn ghi trên giấy mời nhận được thì chỉ thấy một tòa nhà không người – có ý nghĩa gì và vì sao lại xảy ra tình huống kỳ lạ đó? Một câu hỏi rất đương nhiên. Bởi tôi đang kể một câu chuyện gần như không có kết luận.

“Cái đó thì đến giờ tôi vẫn không biết,” tôi thành thật đáp.

Đúng vậy, tất cả vẫn còn đó, chưa được giải đáp, như những dòng chữ cổ đại vẫn còn là bí ẩn. Chuyện xảy ra lúc đó là sự việc không thể lý giải, không thể giải thích, khiến tôi ở tuổi mười tám hoang mang và bối rối tột độ. Đến nỗi suýt đánh mất mình trong chốc lát.

“Nhưng theo tôi, những thứ như nguyên lý hay ý đồ không phải là vấn đề quá quan trọng, tôi nói.

Nghe tôi nói vậy, cậu bạn nhìn tôi, tỏ ý không hiểu lắm. “Ý anh là không nhất thiết phải biết đó là chuyện gì?”

Tôi im lặng gật đầu.

“Nhưng nếu là em thì em sẽ thấy bứt rứt lắm. Em sẽ muốn biết chân tướng của sự việc, tại sao lại như thế. Nếu như bị đẩy vào tình huống giống vậy,” cậu bạn nói.

“Đương nhiên, bản thân tôi khi đó cũng bứt rứt chứ, tôi nói. “Tôi cứ nghĩ mãi rốt cuộc chuyện này là thế nào. Thậm chí tôi còn thấy bị tổn thương. Nhưng cùng với thời gian, đứng từ xa nhìn lại, tôi dần nhận thấy mọi chuyện đều nhạt nhẽo, chẳng đáng bận tâm. Rằng việc đó chẳng liên quan gì tới kem của cuộc đời cả.

“Kem của cuộc đời” cậu bạn nói.

Tôi nói, “Đôi khi, những chuyện như vậy xảy ra trong cuộc đời của chúng ta. Một sự việc phi lý, không thể lý giải nhưng lại khiến tâm hồn chúng ta xáo trộn mạnh. Những lúc như vậy, có lẽ chỉ còn cách không cảm, không nghĩ gì hết, chỉ nhắm mắt cho mọi thứ trôi qua. Tương tự như lúc luồn qua con sóng lớn.

Cậu bạn kém tuổi im lặng, suy nghĩ về con sóng lớn. Là một người chơi lướt sóng dày dạn kinh nghiệm, cậu có nhiều thứ cần suy nghĩ nghiêm túc về sóng. Cuối cùng cậu cũng lên tiếng:

“Nhưng để không suy nghĩ gì thì khó lắm”

“Đúng rồi, có lẽ là khó”

Trên đời này chẳng có thứ gì giá trị mà lại có được dễ dàng cả. Ông lão đã nói như vậy. Với một niềm tin vững chắc như lúc Pythagoras nói về định lý của mình.

“Thế còn về hình tròn có nhiều tâm nhưng lại không có đường ngoại biên đó, anh đã tìm được đáp án chưa?” Sau cùng, cậu bạn kém tuổi hỏi.

“Sao nhỉ?” Tôi nói rồi chậm rãi lắc đầu. Sao nhỉ.

Mỗi khi gặp phải chuyện phi lý trong đời, không thể giải thích nhưng lại khiến tâm hồn xáo trộn mạnh (tôi không dám nói là thường xuyên nhưng đã xảy ra vài lần), tôi luôn nghĩ về hình tròn đó – hình tròn có nhiều tâm và không có đường ngoại biên. Tôi nhắm mắt, lắng nghe nhịp tim như đã từng làm lúc ngồi trên ghế băng trong căn chòi vào năm mười tám tuổi.

Có lúc, tôi cảm giác như mình gần như đã lý giải được chuyện đó, nhưng khi suy nghĩ sâu hơn, tôi lại không hiểu gì nữa. Chuyện đó cứ lặp đi lặp lại. Nhưng có lẽ, đó không phải là hình tròn với hình dạng cụ thể mà là hình tròn chỉ tồn tại trong tâm trí của con người. Tôi nghĩ vậy. Rằng khi chúng ta thật lòng yêu ai đó, cảm thông sâu sắc với điều gì đó, có lý tưởng về thế giới này, tìm thấy niềm tin (hoặc thứ giống với niềm tin), chúng ta sẽ hiểu và chấp nhận sự tồn tại của hình tròn đó như lẽ đương nhiên. Tất nhiên đây chỉ là suy diễn mơ hồ của tôi.

Đầu óc của cậu là để suy nghĩ những thứ khó. Biến điều không biết thành biết. Thứ đó sẽ trở thành kem của cuộc đời. Còn lại thì toàn là những thứ nhạt nhẽo, vô giá trị. Ông lão tóc bạc đã nói vậy. Trên một ngọn núi ở Kobe vào buổi chiều Chủ nhật âm u cuối thu. Khi đó, tôi đang cầm bó hoa nhỏ màu đỏ trên tay. Cho đến bây giờ, mỗi khi có chuyện gì, tôi lại nghĩ về hình tròn đặc biệt đó, về một sự việc nhạt nhẽo và vô giá trị, và về thứ kem đặc biệt hẳn là có bên trong tôi.

Charlie Parker plays bossa nova

Bird[4E] đã trở lại.

Nghe mới kêu làm sao! Phải, Bird đã trở lại với những cái đập cánh mạnh mẽ. Khắp nơi trên hành tinh này, từ Novosibirsk đến Timbuktu, ai nấy đều ngước lên trời, dõi theo bóng chú chim khổng lồ đó và reo hò. Một lần nữa, thế giới sẽ lại tràn ngập ánh dương mới.

Đang là năm 1963. Đã nhiều năm trôi qua kể từ lần cuối cùng mọi người nghe thấy cái tên Charlie Parker, tức Bird. Hiện Bird đang ở đâu, làm gì? Những người yêu nhạc jazz trên khắp thế giới cứ xì xào to nhỏ. Chắc chắn anh ta vẫn chưa chết. Vì chưa ai nghe bảo anh ta đã chết. Nhưng mà, ai đó nói, cũng có ai nghe bảo anh ta vẫn còn sống đâu.

Tin tức cuối cùng mà mọi người nghe thấy về Bird là việc anh được người bảo trợ là nữ bá tước Nica đón về và hiện đang chiến đấu với bệnh tật tại dinh thự của bà. Ai hâm mộ nhạc jazz đều biết Bird là một con nghiện khét tiếng. Nghiện heroin – thứ bột trắng gây chết người. Thêm vào đó còn có tin đồn anh bị viêm phổi nặng, mắc đủ thứ bệnh trong nội tạng, bị các triệu chứng của bệnh tiểu đường hành hạ, hậu quả là mắc cả bệnh thần kinh. Cho dù may mắn kéo dài được sự sống thì giờ cũng giống như người tàn phế, không còn cầm nhạc cụ được nữa. Cứ như thế, Bird biến mất trước mặt mọi người, trở thành một huyền thoại đẹp đẽ trong giới nhạc jazz. Đó là vào khoảng năm 1955.

Nhưng 8 năm sau, vào mùa hè năm 1963, một lần nữa, Charlie Parker lại cầm cây kèn alto saxophone lên và bắt tay thu một album tại phòng thu ở gần New York. Tên của album là Charlie Parker chơi bossa nova[5E].

Bạn có tin được không?

Bạn nên tin. Vì chuyện đó thực sự đã xảy ra.

Đây là phần đầu của bài luận tôi viết hồi còn là sinh viên. Bài luận đầu tiên trong đời được in cùng với số tiền nhuận bút ít ỏi.

Đương nhiên, chẳng có đĩa hát nào tên là Charlie Parker plays bossa nova cả. Charlie Parker mất vào ngày 12 tháng Ba năm 1955, mãi đến năm 1962, nhạc bossa nova mới bùng nổ tại Mỹ nhờ vào các buổi diễn của Stan Getz... Nhưng tôi đã viết bài phê bình đĩa nhạc giả tưởng đó với giả định rằng nếu Charlie Parker còn sống tới thập niên 60, hứng thú với nhạc bossa nova và biểu diễn loại nhạc đó thì...

Tuy nhiên, tay tổng biên tập của tờ tạp chí văn nghệ trường đại học đã chọn bài luận này lại tưởng đĩa nhạc đó có thật nên cứ thế cho đăng như một bài phê bình âm nhạc bình thường mà không hề nghi ngờ. Em trai tổng biên tập, đồng thời là bạn thân của tôi, đã tiếp thị tôi với tờ tạp chí rằng: “Có tên này viết lách hay lắm, dùng hắn thử xem” (tờ tạp chí này ra đến số thứ tư thì đình bản và bài luận của tôi được đăng ở số thứ ba).

Tôi viết bài luận đó theo bối cảnh là một cuốn băng thu âm quý giá của Charlie Parker được tình cờ tìm thấy trong phòng lưu trữ của công ty thu âm và đây là lần đầu tiên cuốn băng được biết đến. Thật ngại khi tự mình khen mình nhưng đó là một câu chuyện bịa đặt hợp lý đến từng chi tiết, một bài luận chặt chẽ, xét theo ý nghĩa nào đó thì còn hùng hồn nữa. Đến nỗi viết xong, bản thân tôi còn suýt tưởng đĩa nhạc đó có thật.

Khi tờ tạp chí được phát hành, có không ít phản hồi dành cho bài luận của tôi. Đây vốn dĩ chỉ là tờ tạp chí văn nghệ của một trường đại học bình thường nên chẳng mấy khi có phản hồi đối với các bài báo. Nhưng trên thế giới này, số lượng người sùng bái Charlie Parker không hề nhỏ nên đã có một vài bức thư gửi đến ban biên tập để phản đối “trò đùa nhạt nhẽo”, “sự báng bổ vô tâm” của tôi. Thật khó để nhận định do mọi người thiếu óc hài hước hay là óc hài hước của tôi vốn dĩ lệch lạc. Nhưng vẫn có người thành thật tin vào bài báo và ra tận cửa hàng đĩa để tìm mua đĩa nhạc đó.

Tổng biên tập tuy có phàn nàn về việc tôi chơi khăm anh ta (thực tế thì không hẳn là chơi khăm, chỉ là tôi lược bỏ phần giải thích chi tiết thôi) nhưng có vẻ trong thâm tâm lại vui khi thấy bài báo nhận được nhiều phản ứng đến vậy, cho dù phần lớn là chỉ trích. Bằng chứng là anh ta bảo tôi sau này có viết gì, phê bình hay sáng tác, thì cứ đưa cho anh ta xem (chưa kịp đưa thì tờ tạp chí đã biến mất).

Đoạn sau của bài luận mà tôi nói ở trên là thế này:

… Charles Parker và Antonio Carlos Jobim, ai có thể dự đoán về một sự kết hợp đỉnh cao như vậy chứ: Jimmy Raney chơi guitar, Jobim chơi piano, Jimmy Garrison chơi bass, Roy Haynes chơi trống. Thật là một nhóm nhạc công hấp dẫn, chỉ nhìn những cái tên thôi đã thấy trống ngực đập liên hồi rồi. Và đương nhiên, chơi alto saxophone không ai khác là Charlie (Bird) Parker.

Dưới đây là tên các bài trong đĩa nhạc.

Mặt A

Corcovado

One I loved (O Amor em Paz)

Just Friend

Bye Bye Blues (Chega de Saudade)

Mặt B

Out of Nowhere

How Insensitive (Insensatez)

Once Again (Outra Vez)

Dindi

Trừ hai bài “Just Friend” và “Out of Nowhere” ra thì còn lại đều là các bài nổi tiếng do Carlos Jobim sáng tác. Hai bài không phải của Carlos Jobim đó là hai bài điển hình được mọi người biết tới bởi phần trình diễn xuất sắc của chính Parker trước đây, nhưng ở đĩa này lại được trình diễn bằng một phong cách hoàn toàn mới, với giai điệu bossa nova (và riêng hai bài này, phần đệm đàn dương cầm được chuyển từ Jobim sang nhạc công tài hoa dày dạn kinh nghiệm là Hank Jones).

Là một người yêu nhạc jazz, bạn cảm thấy thế nào khi nghe tên của đĩa nhạc là Charlie Parker plays bossa nova? Đầu tiên bạn sẽ ngạc nhiên kiểu như “Hả!” rồi tiếp theo, sự tò mò và kỳ vọng lớn dần lên trong bạn đúng không? Nhưng chẳng bao lâu sau, sự thận trọng bắt đầu len lỏi vào tâm trí bạn... Như thể bầu trời bên sườn núi mới đây còn đang trong xanh rực rỡ, nay bỗng xuất hiện đám mây đen u ám.

Gượm đã, Bird, tay Charlie Parker đó chơi nhạc bossa nova hả? Bird thực sự muốn chơi loại nhạc đó sao? Phải chăng anh ta đã nhượng bộ với chủ nghĩa thương mại, bị hãng thu âm dụ dỗ nên đã chơi cả “loại nhạc phong trào” thời bấy giờ? Giả dụ anh ta thực sự muốn chơi loại nhạc đó đi nữa thì liệu phong cách trình diễn alto saxophone thấm đẫm chất bebop[6E] đến tận xương tủy của anh ta liệu có hòa hợp được với thể loại nhạc trữ tình bossa nova đến từ vùng Nam Mỹ không?

Mà thôi, chưa bàn tới phong cách âm nhạc, liệu rằng sau 8 năm gián đoạn, anh ta còn sử dụng được nhuần nhuyễn thứ nhạc cụ đó không? Liệu anh ta còn giữ được tính sáng tạo và khả năng biểu diễn ở trình độ cao không?

Thú thực là bản thân tôi cũng không tránh khỏi có những lo lắng tương tự. Một mặt, tôi nóng lòng muốn nghe thứ âm nhạc đó càng sớm càng tốt, nhưng mặt khác, tôi cũng sợ rằng mình sẽ thất vọng sau khi nghe xong. Tuy nhiên, sau khi tập trung nghe hết đĩa nhạc này vài lần, tôi muốn tuyên bố thế này. Mà không, tôi có thể trèo lên nóc nhà cao tầng, hét thật to để mọi ngóc ngách đều nghe thấy. Rằng, nếu bạn là người yêu nhạc jazz, mà không, chỉ cần bạn là người yêu âm nhạc thôi, thì bạn nhất định phải nghe thứ âm nhạc quyến rũ được tạo ra bởi một trái tim nóng và một cái đầu lạnh này.

(Lược bỏ)

Đầu tiên, thứ khiến tôi kinh ngạc ở đĩa nhạc này là phong cách chơi dương cầm giản đơn, không thừa thãi của Carlos Jobim và sự kết nối tài tình không sao tả xiết của những câu nhạc phóng khoáng được phát ra bởi tài đối ứng của Bird. Có thể bạn sẽ nói, chẳng phải giọng của Carlos Jobim (anh ta không hát. Tôi đang nói đến giọng của nhạc cụ thôi) quá khác với giọng của Bird, xét cả về chất lẫn xu hướng sao? Đương nhiên, giọng của hai người có sự khác biệt lớn. Tìm điểm giống còn khó hơn là tìm điểm khác. Chưa kể, dường như cả hai không hề cố gắng để nương âm nhạc của mình theo âm nhạc của đối phương. Tuy nhiên, chính cảm giác lạ lẫm, chính sự lệch pha trong giọng của hai người đã trở thành lực đẩy để tạo ra thứ âm nhạc tuyệt đẹp có một không hai.

Trước hết, tôi muốn bạn nghe bài “Corcovado”, bài đầu tiên của mặt A. Ở bài này, Bird không thổi phần chủ đề mở đầu. Chủ đề mà Bird biểu diễn chỉ là một điệp khúc ở đoạn cuối. Đầu tiên, chỉ có mình Carlos Jobim và cây dương cầm, nhẹ nhàng chơi chủ đề quen thuộc kia. Nhóm nhạc công chỉ lặng lẽ ở phía sau. Giai điệu đó khiến chúng ta liên tưởng tới ánh mắt của một thiếu nữ đang ngồi bên cửa sổ ngắm cảnh đêm tuyệt đẹp. Hầu hết bản nhạc được trình diễn bằng một tổng, thi thoảng đệm thêm hợp âm đơn giản. Kiểu như nhẹ nhàng luồn cái gối mềm xuống dưới vai thiếu nữ.

Thế rồi, khi đoạn chủ đề bằng dương cầm kết thúc, tiếng alto saxophone của Bird mới âm thầm bước vào, hệt như cái bóng hoàng hôn nhập nhoạng lẻn vào qua khe rèm. Khi ta nhận ra thì anh ta đã ở đó rồi. Câu nhạc trang nhã và mượt mà đó giống như một cảm xúc đẹp đẽ giấu tên, len lỏi vào trong giấc mơ của bạn vậy. Để lại trên đồi cát bên trong tâm hồn bạn những viền cát tinh xảo như những dấu tích mềm mại mà bạn thầm mong không bao giờ biến mất...

Tôi sẽ lược bỏ đoạn sau. Đoạn sau chỉ toàn những câu tô vẽ như đúng rồi. Nhưng hẳn là bạn cũng hình dung được phần nào thứ âm nhạc mà tôi miêu tả rồi đúng không? Dù đương nhiên thứ âm nhạc đó không tồn tại. Hoặc là thứ chắc chắn không thể tồn tại.

Câu chuyện tạm kết thúc ở đây. Giờ đến chuyện xảy ra sau này.

Trong suốt nhiều năm, tôi quên hẳn mình đã từng viết bài luận đó hồi sinh viên. Phần vì đời sống của tôi sau này hối hả hơn tôi tưởng, vả lại, bài phê bình âm nhạc giả tưởng đó rốt cuộc cũng chỉ là một trò đùa tắc trách vô ưu thời tuổi trẻ. Tuy nhiên, khoảng 15 năm sau, bài luận đó đã trở về với tôi theo một cách đầy bất ngờ. Hệt như cái boomerang ta quên bẵng mình đã ném đi bỗng nhiên bay về vào lúc ta không ngờ đến.

Trong một lần lưu lại thành phố New York vì công việc, rảnh rang nên tôi đi tản bộ quanh khách sạn rồi tạt vào một cửa hàng bán băng đĩa cũ nhỏ trên phố East 14. Tại đó, tôi tình cờ tìm thấy đĩa hát có tiêu đề là Charlie Parker plays bossa nova ở quầy đĩa của Charlie Parker. Có vẻ như là một bản thu riêng, được in lậu. Mặt trước vỏ đĩa màu trắng, không có tranh hay ảnh gì, chỉ có duy nhất dòng tiêu đề được in bằng kiểu chữ màu đen ảm đạm. Mặt sau là tên bài hát và các nhân sự. Ngạc nhiên ở chỗ tên bài và người biểu diễn hoàn toàn trùng khớp với những gì tôi bịa ra hồi đại học. Có đúng hai bài là Hank Jones chơi dương cầm thay cho Carlos Jobim.

Cầm cái đĩa trên tay, tôi cứ đứng đực ra đó, không thốt nổi lời nào. Dường như một bộ phận nhỏ đâu đó trong cơ thể tôi đã bị tê liệt. Tôi đưa mắt nhìn quanh lần nữa. Đây có thật là New York không? Chắc chắn đây là trung tâm của thành phố New York rồi. Tôi đang ở trong một cửa hàng nhỏ bán băng đĩa cũ. Không phải bị lạc trong thế giới ảo tưởng. Cũng không phải đang trong giấc mơ siêu thực.

Tôi lấy thử đĩa ra khỏi hộp đĩa. Trên đĩa có dán một nhãn màu trắng, bên trên in tên đĩa và các bài hát. Không có logo của công ty thu âm. Tôi nhìn thử vào rãnh ghi âm thì thấy mỗi mặt đĩa đều có bốn bài. Tôi hỏi người nhân viên trẻ tóc dài ở quầy tính tiền là có thể nghe thử đĩa này không. Cậu ta lắc đầu bảo máy nghe nhạc của cửa hàng đang bị hỏng nên không nghe thử được. Cậu ta xin lỗi.

Đĩa hát đề giá 35 đô la. Tôi lưỡng lự không biết nên làm thế nào. Nhưng rốt cuộc, tôi rời khỏi cửa hàng mà không mua chiếc đĩa. Bởi tôi nghĩ chắc đó là trò đùa tào lao của ai đó. Một người ham vui đã làm chiếc đĩa giả chỉ có vỏ, không có ruột, theo đúng những gì mà tôi từng miêu tả. Người đó đã lấy một chiếc đĩa khác cũng có bốn bài ở mỗi mặt, ngâm vào nước để lột nhãn cũ và thay nhãn tự chế vào. Trả 35 đô la cho một thứ giả mạo đó thì thật ngu ngốc.

Tôi vào quán ăn Tây Ban Nha gần khách sạn, uống bia và ăn bữa tối đơn giản. Khi tiếp tục lang thang tản bộ sau đó, đột nhiên cảm giác hối hận dâng trào trong tôi. Lẽ ra tôi nên mua đĩa hát đó. Dù đó là đĩa hát giả mạo vô nghĩa, dù giá của nó quá đắt đi nữa thì vẫn nên mua. Coi như một món đồ kỷ niệm kỳ quặc trong cuộc đời nhiều ngã rẽ của tôi. Thế là tôi lại đi thẳng đến phố 14. Tôi cố gắng đi thật nhanh nhưng đến nơi thì cửa hàng đã đóng cửa. Tấm bảng gắn trên cửa cuốn ghi ngày thường mở từ 11 giờ 30 sáng, đóng cửa lúc 7 giờ 30 tối.

Gần trưa hôm sau, tôi lại đến đó lần nữa. Một người đàn ông trung niên, tóc lưa thưa, mặc áo len cổ tròn đã sờn ngồi ở quầy tính tiền, vừa đọc trang thể thao của một tờ báo vừa uống cà phê. Hình như cà phê vừa được pha bằng máy, mùi thơm dịu nhẹ, tươi mới còn phảng phất trong cửa hàng. Vì mới mở cửa nên ngoài tôi ra chưa có khách nào, cái loa nhỏ trên trần nhà phát ra tiếng nhạc xưa cũ của Pharoah Sanders. Có vẻ người đàn ông là chủ cửa hàng.

Tôi tìm thử ở quầy của Charlie Parker nhưng không thấy cái đĩa đâu. Chắc chắn tối qua tôi đã trả lại ở quầy đó. Không còn cách nào khác, tôi buộc phải lục tất cả các hộp đĩa ở khu vực nhạc jazz. Biết đâu cái đĩa bị lẫn vào chỗ khác. Nhưng tôi tìm mãi vẫn không thấy cái đĩa. Hay nó đã được bán chỉ trong khoảng thời gian ngắn? Tôi đến quầy tính tiền, nói với người đàn ông trung niên mặc áo len cổ tròn: “Tôi đang tìm đĩa nhạc jazz mà tôi đã trông thấy ở đây hôm qua.”

“Đĩa gì cơ?” Anh ta hỏi, mắt vẫn không rời khỏi tờ New York Times.

“Charlie Parker chơi bossa nova,” tôi nói.

Người đàn ông đặt tờ báo xuống, gỡ cặp kính lão gọng kim loại mảnh ra rồi từ từ hướng ánh mắt về phía tôi. “Xin lỗi, anh có thể nhắc lại được không?”

Tôi nhắc lại. Người đàn ông không nói gì, nhấp một ngụm cà phê rồi khẽ lắc đầu.

“Không có đĩa nào như vậy cả.”

“Đương nhiên rồi, tôi nói.

“Nếu là đĩa Perry Como hát Jimi Hendrix thì có.”

“Perry Como hát..” Nói đến đó thì tôi nhận ra là anh ta đang đùa. Kiểu người nói đùa mà không nhếch mép. “Nhưng tôi đã nhìn thấy thật mà, tôi nói. “Dù tôi nghĩ cái đĩa được làm như một trò đùa thôi”

“Ý anh là đã nhìn thấy ở đây?”

“Vâng. Chiều hôm qua, ở đây.” Tôi giải thích về cái đĩa. Rằng vỏ đĩa trông như thế nào, có những bài gì. Và còn dán giá 35 đô la.

“Chắc anh bị nhầm rồi. Cửa hàng của tôi không có đĩa nào như thế. Việc mua và định giá đĩa nhạc jazz đều do một tay tôi làm nên nếu nhìn thấy đĩa đó thì dù không thích tôi cũng sẽ nhớ.”

Nói rồi anh ta lắc đầu, đeo cặp kính lại. Anh ta tiếp tục đọc nốt bài báo thể thao, nhưng như thể sực nhớ ra, anh hạ kính xuống, nheo mắt lại rồi nhìn tôi chằm chằm. Anh ta nói: “Nhưng nếu sau này anh có được cái đĩa đó thì cho tôi nghe với nhé.”

Còn một chuyện nữa xảy ra sau này.

Chuyện xảy ra sau đó một thời gian (thật ra là mới xảy ra gần đây), một đêm nọ, tôi nằm mơ thấy Charlie Parker xuất hiện. Trong giấc mơ, Charlie Parker trình diễn bài “Corcovado” cho tôi, chỉ riêng cho mình tôi. Một màn độc tấu alto saxophone không có nhóm nhạc công.

Bird đứng một mình trong vệt nắng dài rọi vào từ cái khe nào đó. Có lẽ là nắng buổi sớm. Thứ ánh nắng tươi mới, trực diện, chưa có những ngụ ý không cần thiết. Gương mặt quay về phía tôi của Bird tuy bị ngược nắng nhưng tôi vẫn nhìn ra được anh ta mặc bộ com lê hai hàng khuy sẫm màu cùng chiếc cà vạt sáng màu trên nền áo sơ mi trắng. Cây kèn alto saxophone anh ta cầm trên tay bẩn tới mức không còn lời nào để miêu tả, toàn là bụi và gỉ sét. Một phím đã gãy được cố định tạm bợ bằng băng dính và cán thìa. Trông thấy vậy, tôi chỉ biết lắc đầu. Với thứ nhạc cụ tàn tạ thế này thì làm sao có thể thổi ra được thứ âm thanh tử tế, cho dù đó là Bird?

Đúng lúc ấy, đột nhiên mũi tôi ngửi thấy mùi cà phê thơm phức. Một mùi thơm vô cùng quyến rũ. Mùi cà phê đen mới pha đậm đà, nóng hổi. Lỗ mũi tôi khẽ giật giật vì vui sướng. Nhưng dù bị mùi hương thu hút thì tôi vẫn không rời mắt khỏi Bird dù chỉ một giây. Bởi chỉ cần sểnh một chút thôi, rất có thể Bird sẽ biến mất ngay.

Không hiểu tại sao nhưng lúc ấy, tôi biết rõ đó là giấc mơ... Rằng tôi đang mơ thấy Bird xuất hiện. Điều này thi thoảng vẫn xảy ra. Nằm mơ nhưng lại biết chắc rằng “mình đang mơ”. Tôi cũng thấy bất ngờ rằng mình có thể ngửi được mùi cà phê rõ đến vậy trong giấc mơ.

Cuối cùng Bird cũng đưa búp kèn lên miệng, thận trọng thổi một tiếng như để thử dăm kèn. Khi âm thanh đó dần tan biến đi theo thời gian, anh ta lại thận trọng và nhẹ nhàng thổi thêm vài âm khác tương tự. Những âm thanh ấy lơ lửng trong không trung suốt một lúc lâu rồi mới khẽ khàng rơi xuống mặt đất. Khi tất cả những âm thanh ấy rơi hết xuống mặt đất và bị hút vào trong tĩnh lặng, Bird lại tuôn ra một tràng âm thanh khác, kiên định và sâu sắc hơn hẳn lần trước. Cứ như thế, bản“Corcovado” bắt đầu.

Biết diễn tả thứ âm nhạc đó như thế nào nhỉ. Sau này khi nhớ lại, tôi thấy âm nhạc mà Bird trình diễn cho riêng mình tôi trong giấc mơ giống với sự tỏa sáng toàn diện trong khoảnh khắc hơn là một dòng chảy của âm thanh. Tôi nhớ rất rõ về sự tồn tại của thứ âm nhạc ấy. Nhưng lại không thể tái hiện được nội dung. Cũng không lần ngược lại được thời gian. Tương tự như việc không thể diễn tả bằng lời các họa tiết trong vòng tròn Mandala. Tôi chỉ có thể nói đó là thứ âm nhạc chạm được tới nơi sâu thẳm nhất trong tâm hồn. Thứ âm nhạc mà trước và sau khi nghe, ta dường như thấy cấu tạo cơ thể mình đã khác đi đôi chút... Quả thật, trên thế giới có tồn tại thứ âm nhạc như vậy.

“Khi tôi chết, tôi mới ba tư tuổi. Ba mươi tư tuổi thôi đấy.” Bird nói với tôi. Tôi nghĩ chắc là nói với tôi. Vì trong phòng chỉ có tôi và Bird.

Tôi không biết phải phản ứng thế nào với câu nói của Bird. Rất khó có được hành động phù hợp khi đang trong giấc mơ. Vì vậy, tôi im lặng chờ Bird nói tiếp.

“Thử nghĩ giúp tôi đi, rằng chết ở tuổi ba mươi tư nghĩa là như thế nào?” Bird tiếp tục.

Tôi thử suy nghĩ, giả sử mình chết ở tuổi ba mươi tư thì lúc đó sẽ cảm thấy thế nào. Tôi ở tuổi ba mươi tư đang trong giai đoạn mới bắt đầu nhiều thứ.

“Đúng thế, ngay cả tôi cũng mới bắt đầu thôi” Bird nói. “Mới bắt đầu sống cuộc đời mình. Nhưng khi nhận ra và nhìn xung quanh thì tất cả đã kết thúc. Anh ta khẽ lắc đầu. Toàn bộ gương mặt anh ta vẫn ở trong bóng tối. Thế nên tôi không nhìn được biểu cảm của anh ta. Cây kèn trầy xước, dơ bẩn treo lủng lẳng trên cổ anh ta.

“Tất nhiên cái chết luôn đến bất thình lình,” Bird nói. “Nhưng đồng thời cũng vô cùng chậm chạp. Giống như câu nhạc tuyệt đẹp hiện lên trong đầu cậu ấy. Đó vừa là thứ xảy ra trong khoảnh khắc nhưng cùng lúc cũng có thể kéo dài đến vô tận. Kéo dài từ bờ Đông sang bờ Tây... hoặc dài đến mãi mãi. Không còn khái niệm thời gian nữa. Xét theo nghĩa đó thì có lẽ tôi sống cũng như là đang chết. Nhưng mà, cái chết thật thì nặng nề lắm. Những thứ mới đây vẫn đang tồn tại bỗng dưng biến mất hết. Tất cả quay về với hư vô. Ở trường hợp của tôi, thứ đã tồn tại đó chính là tôi.”

Anh ta gục đầu xuống, nhìn cây kèn một lúc lâu. Sau đó anh ta tiếp tục.

“Cậu có biết tôi nghĩ gì lúc chết không?” Bird nói. “Trong đầu tôi chỉ có duy nhất một giai điệu. Tôi cứ ngâm nga giai điệu đó trong đầu, hết lần này đến lần khác. Tôi không thể xóa giai điệu đó ra khỏi đầu. Có chuyện như vậy mà? Rằng một giai điệu cứ ám ảnh trong đầu ấy. Đó là một đoạn trong chương 3, bản Concerto số 1 soạn cho dương cầm của Beethoven. Là đoạn này.

Bird khẽ hát giai điệu đó. Tôi cũng biết giai điệu này. Đó là phần độc tấu dương cầm.

“Trong số các giai điệu mà Beethoven viết, đây là đoạn nhạc sôi nổi nhất. Bird nói. “Từ xưa tôi đã thích bản Concerto số 1 rồi. Tôi đã nghe không biết bao nhiêu lần. Nghe bằng đĩa than có Schnabel trình diễn. Nhưng lạ thật đấy. Tên Charlie Parker này lúc gần chết, chọn gì không chọn lại chọn giai điệu của Beethoven để ngâm nga hết lần này đến lần khác. Sau đó thì bóng đêm ập tới. Như thể bức màn được hạ xuống” Bird khẽ cười bằng giọng khàn khàn.

Tôi chẳng nói được gì. Phải nói gì trước cái chết của Charlie Parker đây?

“Dù sao thì tôi cũng phải cảm ơn cậu, Bird nói. “Cậu đã cho tôi sống lại lần nữa. Cho tôi trình diễn nhạc bossa nova. Với tôi, đây là một trải nghiệm vui sướng tột bậc. Đương nhiên, nếu thực sự được biểu diễn lúc còn sống thì chắc chắn tôi còn háo hức hơn nữa. Nhưng dù chỉ là trải nghiệm sau khi chết thì cũng đủ tuyệt vời rồi. Vì tôi luôn thích các thể loại âm nhạc mới.”

Hóa ra hôm nay anh xuất hiện ở đây là để cảm ơn tôi à?

“Đúng rồi” Bird nói, như thể đọc được tâm can tôi. “Tôi ghé qua để nói với cậu lời cảm ơn. Rằng cảm ơn cậu nhé. Mong rằng cậu sẽ thích âm nhạc của tôi”

Tôi gật đầu. Lẽ ra tôi cần nói gì đó nhưng lại không thể nghĩ ra được lời lẽ phù hợp với hoàn cảnh.

“Perry Como hát Jimi Hendrix hả?” Bird lẩm bẩm như sực nhớ ra. Rồi anh ta bật cười bằng giọng khàn khàn.

Sau đó Bird biến mất. Đầu tiên là cây kèn, tiếp theo là vệt nắng rọi vào từ đâu đó, cuối cùng mới là Bird.

Khi tôi tỉnh dậy, đồng hồ ở đầu giường đang chỉ 3 giờ rưỡi sáng. Đương nhiên xung quanh vẫn là bóng tối im lìm. Mùi cà phê mới đây còn tỏa khắp cả căn phòng, giờ đã biến mất. Không có bất cứ mùi gì. Tôi đi ra bếp, uống liền tù tì mấy cốc nước lạnh. Tôi ngồi vào bàn ăn, cố tái hiện lại, dù chỉ một chút, giai điệu tuyệt vời mà Bird đã trình diễn cho tôi, chỉ cho riêng mình tôi. Nhưng tôi không nhớ nổi, dù chỉ một tiết tấu nhạc. Dẫu vậy, tôi vẫn nhớ được những lời Bird nói. Tôi đã viết lại chính xác vào sổ tay từng lời nói của anh ta trước khi ký ức đó phai nhạt. Hành động duy nhất tôi có thể làm với giấc mơ đó. Phải, Bird đã xuất hiện trong giấc mơ của tôi để cảm ơn tôi. Vì tôi đã cho anh ta cơ hội trình diễn nhạc bossa nova từ nhiều năm về trước. Và với cây kèn sẵn trong tay, anh ta đã thổi bài “Corcovado” cho tôi.

Bạn có tin được không?

Bạn nên tin. Vì chuyện đó thực sự đã xảy ra.

With the Beatles

Khi có tuổi, điều tôi cảm thấy kỳ lạ không phải việc mình có tuổi. Không phải việc bản thân mới ngày nào còn là thiếu niên, trong chớp mắt đã ở tuổi “lão niên”. Mà điều khiến tôi kinh ngạc chính là sự thật, rằng những người cùng lứa tuổi với mình giờ đã thành những ông lão, bà lão... đặc biệt là những thiếu nữ xinh đẹp phơi phới mà tôi từng biết giờ đã ở cái tuổi có hai, ba đứa cháu rồi. Nghĩ tới điều đó, tôi cảm thấy khá lạ lùng, đôi lúc còn thấy buồn nữa. Dù bản thân chưa bao giờ thấy buồn trước việc mình già đi.

Lý do tôi cảm thấy buồn trước việc các thiếu nữ khi xưa nay đã già đi có lẽ xuất phát từ việc tôi buộc phải chấp nhận, một lần nữa, rằng giấc mộng thời thiếu niên của mình đã trở nên vô hiệu. Xét theo một ý nghĩa nào đó thì việc một giấc mơ chết đi có lẽ còn buồn hơn cả một sinh mệnh mất đi trong đời thực. Đôi lúc thậm chí còn cảm thấy không công bằng nữa.

Đến tận bây giờ tôi vẫn nhớ rõ một người con gái – một người đã từng là thiếu nữ. Nhưng tôi lại không biết tên nàng. Đương nhiên, tôi cũng không biết hiện nàng đang ở đâu, làm gì. Tôi chỉ biết là nàng học cùng trường cấp ba với tôi, bằng tuổi tôi (trên ngực nàng đeo chiếc huy hiệu cùng màu với khối của tôi), và có lẽ rất sùng bái nhạc Beatles. Ngoài ra thì tôi không biết gì hơn.

Chuyện xảy ra năm 1964, thời mà cơn lốc Beatles khuynh đảo khắp thế giới. Khi ấy là đầu mùa thu, học kỳ mới bắt đầu, đời sống hằng ngày bắt đầu bớt hối hả. Nàng đang một mình rảo bước trên hành lang trường học. Hình như nàng đang rất vội, vạt váy đung đưa. Tôi đi ngược chiều với nàng, trên cái hành lang dài hun hút và nhập nhoạng của ngôi trường cũ kỹ ấy. Không có ai ngoài hai chúng tôi. Nàng đang ôm khư khư một chiếc đĩa than LP ở trước ngực. Là đĩa With the Beatles. Chiếc đĩa có cái bìa rất ấn tượng là bức ảnh đen trắng chụp bốn thành viên với gương mặt bị khuất một nửa. Trong ký ức của tôi thì chiếc đĩa đó không phải bản của Mỹ, cũng không phải bản của Nhật mà là bản gốc của Anh. Chẳng hiểu sao tôi nhớ rất rõ như vậy.

Nàng là một thiếu nữ xinh đẹp. Ít nhất thì trong mắt tôi hồi ấy, nàng xinh đẹp tuyệt trần. Nàng không cao lắm. Mái tóc dài đen tuyền, cặp chân thon, toát ra mùi hương quyến rũ (không, có thể tôi chỉ tưởng tượng thế thôi. Có thể nàng chẳng có mùi hương nào cả. Nhưng tóm lại là tôi thấy như thế. Như thể nàng toát ra mùi hương quyến rũ khi đi ngang qua tôi). Lần ấy, tôi đã bị nàng hút hồn... Một thiếu nữ xinh đẹp tôi không biết tên, ôm khư khư chiếc đĩa LP With the Beatles ở trước ngực.

Tim tôi đập liên hồi, hơi thở dồn dập, âm thanh xung quanh ù đi hệt như lúc bị chìm xuống dưới đáy bể bơi, chỉ còn nghe thấy tiếng chuông văng vẳng bên trong tai. Như thể ai đó đang vội vã thông báo với tôi một điều quan trọng. Nhưng tất cả chỉ diễn ra trong vỏn vẹn có 10 hoặc 15 giây. Nó đột nhiên xảy đến, khi tôi nhận ra thì nó đã kết thúc rồi. Giống như tâm điểm của mọi giấc mơ, thông điệp quan trọng của sự việc bị mất hút trong mê lộ. Phần lớn các sự kiện quan trọng khác xảy ra trong đời người cũng giống vậy.

Hành lang nhập nhoạng của ngôi trường cấp ba, thiếu nữ xinh đẹp, vạt váy đung đưa, và With the Beatles.

Đó là lần duy nhất tôi trông thấy cô gái đó. Suốt cả mấy năm sau cho tới khi tốt nghiệp, tôi không nhìn thấy nàng lần nào nữa. Ngẫm thử thì chuyện này thật bất thường. Trường tôi học là một trường cấp ba công lập quy mô tương đối lớn, nằm trên một ngọn núi ở Kobe, mỗi khối có khoảng 650 học sinh (đây là thời kỳ “bùng nổ trẻ sơ sinh” nên học sinh rất đông). Chính vì vậy mà không phải tất cả mọi người đều biết nhau, ngược lại phần đông là tôi không biết mặt hoặc biết tên. Nhưng kể cả thế thì hầu như tôi đến trường mỗi ngày, qua lại hành lang thường xuyên nên dù thế nào cũng rất vô lý khi không chạm mặt cô gái xinh đẹp đó một lần nào nữa. Bởi lẽ, mỗi lần đi ngang qua hành lang, tôi luôn nhìn quanh để xem liệu có gặp được nàng không.

Lẽ nào nàng đã biến mất như một làn khói? Hoặc có lẽ buổi chiều đầu thu đó, tôi đã mơ thấy một giấc mơ không có thật? Hoặc ở hành lang tranh tối tranh sáng đó, tôi đã vô tình mỹ nhân hóa một cô gái, để rồi khi gặp nàng trong hiện thực, tôi đã chẳng thể nhận ra? (Trong ba khả năng trên thì khả năng cuối cùng có vẻ là đúng nhất).

Sau này, tôi quen biết một vài cô gái, cũng thân mật với họ. Và mỗi khi gặp một người con gái mới, tôi lại mong mỏi một cách vô thức rằng giá có thể làm sống dậy cảm giác hồi ấy, giây phút huy hoàng mà tôi đã trải qua tại hành lang nhập nhoạng của trường học vào mùa thu năm 1964. Cảm giác hồi hộp câm lặng mà dai dẳng trong tim, lồng ngực thắt lại, tiếng chuông văng vẳng bên trong tai.

Có lúc tôi làm được, có lúc lại không (tiếc là chuông không đủ mạnh). Cũng có lúc, tưởng như sắp có trong tay rồi nhưng lại để mất dấu ở một ngã rẽ nào đó. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, đối với tôi, cảm giác về sự tái hiện đó luôn có vai trò như “thước đo sự ngưỡng mộ”.

Và khi không có được cảm giác tái hiện đó trong thế giới thực, tôi lại nhẹ nhàng tái hiện lại trong thâm tâm ký ức về cảm giác đó trong quá khứ. Cứ như vậy, có lúc ký ức trở thành một tài sản tình cảm đáng quý nhất của tôi, đồng thời cũng là phương tiện để tôi tồn tại. Giống như chú mèo nhỏ ấm áp, cuộn mình ngủ ngon lành trong chiếc túi áo khoác thùng thình.

Giờ tôi sẽ kể về Beatles.

Một năm trước khi tôi nhìn thấy cô gái ấy, Beatles trở nên nổi tiếng khắp thế giới. Sang năm tiếp theo, vào tháng Tư năm 1964, Beatles chiếm trọn cả năm vị trí đầu trong bảng xếp hạng của nước Mỹ. Đây là chuyện chưa từng xảy ra trong thế giới nhạc pop. Tôi xin liệt kê năm ca khúc đứng đầu bảng xếp hạng thời đó:

Can't buy my love

Twist and Shout

She loves you

I want to hold your hand

Please please me

Tại Mỹ, đĩa đơn Can't buy my love bán được hai triệu bản chỉ với số lượng đặt trước. Nghĩa là từ khi chưa phát hành, nó đã đạt gấp đôi chứng nhận bạch kim (một triệu bản).

Lẽ dĩ nhiên, Beatles cũng được ưa chuộng tại Nhật Bản. Chỉ cần bật radio lên là hầu như lúc nào cũng nghe thấy Beatles. Tôi cũng thích nhiều bài của Beatles cho hợp với thời đại, thuộc hết lời các bài thịnh hành. Thậm chí nếu bảo tôi hát, tôi còn hát được luôn. Bởi hồi đó, khi ngồi ở bàn học (hoặc giả vờ học), tôi lúc nào cũng để mở chương trình âm nhạc trên radio.

Nhưng thú thật, tôi chưa bao giờ là người hâm mộ Beatles nhiệt thành. Tôi cũng chưa bao giờ tự mình chủ động nghe các ca khúc của họ. Mặc dù nghe nhiều tới mức phát chán nhưng các ca khúc của họ chỉ lọt vào tai tôi một cách thụ động, là thứ âm nhạc phong trào trôi tuột đi trong ý thức, một thứ nhạc nền thời thanh xuân phát ra từ chiếc loa nhỏ của chiếc đài bán dẫn hiệu Panasonic. Có thể ví như một loại giấy dán tường làm bằng âm nhạc.

Kể cả hồi cấp ba hay sau này lên đại học, tôi cũng chưa bao giờ mua một đĩa nào của Beatles. Hồi đó, tôi say mê nhạc jazz và nhạc cổ điển, lúc nào cần nghe nhạc nghiêm túc, tôi chỉ nghe loại nhạc đó. Tôi tiết kiệm tiền tiêu vặt để mua đĩa nhạc jazz, tới quán cà phê nhạc jazz và yêu cầu bật nhạc của Miles Davis hay Thelonious Monk, đi nghe các buổi hòa nhạc cổ điển.

Mãi sau này, trong một dịp tình cờ, tôi mới tự mua một đĩa nhạc Beatles và nghe một cách nghiêm túc. Nhưng đó là một câu chuyện khác.

Bảo là kỳ lạ thì cũng kỳ lạ thật, nhưng mãi khi ngoài ba nhăm tuổi, tôi mới nghe trọn vẹn từ đầu đến cuối đĩa With the Beatles của Beatles. Nghĩa là, cho dù ký ức về thiếu nữ ôm chiếc đĩa đó đi dọc hành lang ngôi trường cấp ba gây ấn tượng đến vậy thì suốt một thời gian dài, tôi vẫn không hề có ý định nghe thử đĩa nhạc đó. Không rõ tại sao nhưng có vẻ như tôi chẳng có hứng muốn biết những khe rãnh của chiếc đĩa than nàng ôm trước ngực chứa những thông tin âm nhạc gì.

Khi đã ngoài ba nhăm, độ tuổi không thể gọi là thiếu niên hay thanh niên được nữa, cảm nhận của tôi khi lần đầu nghe đĩa nhạc đó là, đây không phải thứ âm nhạc tuyệt vời khiến bạn phải nín thở. Trong số 14 bài của album thì có 6 bài là cover của các nhạc sĩ khác, ngay cả 8 bài còn lại do Beatles tự sáng tác thì ngoại trừ bài “All My Loving” của Paul ra thì (tôi nghĩ) khó có bài nào được coi là xuất chúng. Bản cover “Please Mr. Postman” của Marvelettes và bản cover “Roll Over Beethoven” đều xuất sắc, giờ nghe vẫn thấy thán phục nhưng dù sao cũng chỉ là hát lại. Tinh thần dám đương đầu của Beatles rất đáng khen khi không đưa những đĩa đơn đã đạt thứ hạng cao vào album mà chỉ thu những ca khúc mới, nhưng nếu xét về điểm tươi mới trong âm nhạc, tôi thấy album ra mắt của họ trước đó là Please Please Me, album gần như được thu liền một lúc, nghe hay hơn nhiều.

Tuy nhiên, album thứ hai của họ đã đứng đầu bảng xếp hạng ở Anh, chiếm lĩnh vị trí đó trong suốt 21 tuần (tại Mỹ, album này được thay đổi một chút về nội dung so với bản phát hành ở Anh, tên album cũng đổi thành Meet the Beatles nhưng thiết kế bìa đĩa gần như vẫn giống). Thành công này hẳn là nhờ sự khao khát muốn được cung cấp nhạc Beatles nhiều hơn của công chúng – giống như đoàn người vừa vượt qua được sa mạc mong chờ có nguồn nước tươi mát, và chiếc bìa đĩa ấn tượng in bức ảnh đen trắng chụp bốn thành viên với gương mặt bị khuất một nửa.

Thực tế thì điều thu hút tôi mạnh mẽ cũng chính là hình ảnh thiếu nữ ôm khư khư cái bìa đĩa đó. Giả sử không có cái bìa đĩa của Beatles thì chắc chắn thứ mê hoặc tôi không sống động đến thế. Ở đó có âm nhạc. Nhưng thứ thực sự có ở đó là cái gì khác lớn hơn, vừa chứa đựng âm nhạc nhưng lại vừa vượt trên âm nhạc. Và trong một khoảnh khắc, cảnh tượng ấy đã khắc lên tờ giấy in ở trong tâm hồn tôi. Một cảnh tượng tinh thần không ở đâu có, của một khoảnh khắc, của một địa điểm, của một thời kỳ.

Năm tiếp theo, năm 1965, sự kiện quan trọng nhất xảy ra không phải là việc tổng thống Mỹ Johnson ra lệnh ném bom miền Bắc Việt Nam khiến cuộc chiến leo thang, cũng không phải việc người ta tìm thấy giống mèo hoang trên đảo Iriomote, mà là việc tôi có bạn gái. Tôi và nàng học chung năm lớp 10. Mối quan hệ khi đó chưa thể gọi là yêu nhưng tới năm lớp 11, trong một dịp tình cờ, chúng tôi bắt đầu hẹn hò.

Để tránh bị hiểu nhầm, tôi xin nói luôn là tôi không đẹp trai, cũng không phải là ngôi sao thể thao, thành tích học tập cũng không có gì nổi bật. Hát không hay, không giỏi ăn nói. Thế nên thời còn đi học hay sau này ra trường, tôi chưa bao giờ được nhiều phụ nữ hâm mộ. Tuy đây không phải điều đáng tự hào nhưng trong cuộc đời mù mờ này, đó là một trong rất ít những điều mà tôi tự tin khẳng định. Tuy vậy, không hiểu vì lẽ gì, đâu đó luôn có những cô gái quan tâm đến tôi và tìm cách tiếp cận tôi. Nếu ở lớp học thì thế nào cũng có một người như vậy. Thú thật tôi không biết họ quan tâm hay thích tôi ở điểm gì. Nhưng dù sao tôi cũng có được khoảng thời gian đẹp đẽ và thân mật với họ. Có lúc chúng tôi là những người bạn tốt, có lúc mối quan hệ trở nên gần gũi hơn một chút. Và nàng là một trong số đó... hay nói đúng hơn là người đầu tiên trở nên gần gũi hơn một chút.

Bạn gái đầu tiên của tôi là một thiếu nữ bé nhỏ và đáng yêu. Vào kỳ nghỉ hè năm đó, chúng tôi hẹn hò mỗi tuần một lần. Một chiều nọ, tôi hôn lên bờ môi chúm chím và căng mọng của nàng, chạm vào bầu ngực nàng qua lớp áo coọc xê. Nàng mặc chiếc váy liền sát nách màu trắng, mái tóc thơm mùi dầu gội hương cam.

Nàng hầu như không hứng thú với nhạc Beatles. Cũng chẳng quan tâm tới nhạc jazz. Nàng thích nghe nhạc của dàn nhạc Mantovani, Percy Faith, nhạc của Roger Williams, Andy William hay Nat King Cole, kiểu nhạc êm dịu mà ta thường gọi là nhạc trung lưu (hồi đó, từ “trung lưu” không phải là từ có tính phân biệt). Đến nhà nàng chơi sẽ thấy rất nhiều đĩa nhạc như vậy. Kiểu nhạc mà giờ vẫn gọi là nhạc dễ nghe. Nàng sẽ đặt đĩa nhạc yêu thích lên mâm xoay và bật cho tôi nghe. Phòng khách nhà nàng có bộ dàn stereo lớn và hoành tráng. Chúng tôi hôn nhau trên ghế sofa. Buổi chiều hôm đó, cả nhà nàng đi vắng hết, chỉ có hai chúng tôi ở nhà. Trong bối cảnh như thế thì có bật nhạc gì tôi cũng chẳng quan tâm.

Những gì tôi nhớ được về mùa hè năm 1965 là chiếc váy liền màu trắng, mùi dầu gội hương cam, cảm giác khi chạm vào chiếc coọc xê có gọng chắc chắn (coọc xê thời đó giống với pháo đài hơn là áo lót), bản “Theme from A Summer Place”[7E] được dàn nhạc của Percy Faith trình diễn rất du dương. Ngay cả bây giờ, mỗi khi nghe thấy bản “Theme from A Summer Place” là tôi nghĩ ngay đến chiếc ghế sofa cỡ lớn êm ái ngày nào.

Tình cờ mấy năm sau, (tôi nhớ là năm 1968. Vì trùng với năm Robert Kennedy bị ám sát), giáo viên chủ nhiệm của lớp chúng tôi học chung hồi ấy đã treo cổ tự tử lên thanh dầm tại nhà riêng. Đó là giáo viên dạy môn xã hội. Nghe nói nguyên nhân tự tử là vì bế tắc trong tư tưởng.

Bế tắc trong tư tưởng?

Đúng thế, vào nửa sau thập niên 60, có những người tự kết liễu đời mình vì bế tắc trong tư tưởng. Dù chuyện này xảy ra không thường xuyên.

Cứ nghĩ trong lúc tôi và bạn gái đang vụng về âu yếm nhau trên ghế sofa vào một buổi chiều hè, trên nền nhạc du dương và lãng mạn của dàn nhạc Percy Faith, thì người thầy dạy môn xã hội đó đang bước từng bước về cái ngõ cụt trí mạng trong tư tưởng, nói cách khác là tiến về cái nút thòng lọng cứng và câm lặng, là tôi lại có cảm giác thật khó tả. Thậm chí còn thấy có lỗi. Bởi trong số những giáo viên tôi biết cho tới thời điểm ấy, thầy thuộc số những giáo viên đàng hoàng. Tạm chưa nói tới việc thầy có dạy giỏi hay không nhưng thầy luôn cố gắng đối xử công bằng với học sinh của mình. Tuy tôi chưa bao giờ nói chuyện riêng với thầy nhưng ít nhất thì tôi có ấn tượng như vậy.

Giống như năm trước đó, năm 1965 cũng là năm của Beatles. Nhiều đĩa đơn lần lượt đứng đầu bảng xếp hạng ở Mỹ như I Feel Fine vào tháng Một, Eight Days A Week vào tháng Ba, Ticket To Ride vào tháng Năm, Help vào tháng Chín, và Yesterday vào tháng Mười. Ấn tượng của tôi hồi đó là chỉ cần dỏng tai nghe thì hầu như lúc nào cũng nghe thấy một bài hát của họ. Âm nhạc của Beatles bủa vây chúng tôi. Hệt như giấy dán tường được dán kín đặc mọi chỗ.

Khi không phải các bài của Beatles thì sẽ là "Satisfaction" của The Rolling Stones, "Mr. Tambourine Man” của Byrds, “My Girl” của Temptations,“You’ve Lost That Lovin' Feelin" của Righteous Brothers hoặc "Help me, Rhonda” của The Beach Boys. Diana Ross và The Supremes cũng lần lượt có tên trong bảng xếp hạng. Cứ thế, từ sau lưng tôi, chiếc đài bán dẫn hiệu Panasonic liên tục phát những ca khúc hay và rộn ràng. Xét theo quan điểm nhạc pop thì đó là một năm tuyệt vời đến kinh ngạc.

Có người cho rằng thời mà nhạc pop ngấm vào họ tự nhiên và sâu sắc nhất cũng là giai đoạn họ cảm thấy hạnh phúc nhất trong đời. Có thể đúng như vậy. Hoặc là không. Có thể suy cho cùng, ca khúc nhạc pop cũng chỉ là ca khúc nhạc pop mà thôi. Và cuộc đời của chúng ta, suy cho cùng, có thể cũng chỉ là một thứ hàng tiêu dùng được trang trí.

Nhà của nàng ở gần đài phát thanh Kobe mà tôi thường nghe. Cha nàng hình như làm về xuất hoặc nhập khẩu thiết bị y tế. Tôi không biết cụ thể. Chỉ biết là có công ty riêng và làm ăn rất phát đạt. Nhà nàng nằm trong khu rừng thông gần bờ biển. Nghe nói là mua lại biệt thự mùa hè của một doanh nhân nào đó rồi sửa sang lại. Gió chiều hè từ biển thổi vào khiến rừng thông kêu xào xạc. Có lẽ đó là khung cảnh lý tưởng nhất để nghe bản “Theme from A Summer Place".

Mãi sau này tôi mới tình cờ được xem bộ phim A Summer Place của Mỹ trong chương trình tivi đêm muộn. Phim có sự tham gia của Troy Donahue và Sandra Dee. Một bộ phim tình yêu thanh xuân theo mô típ thường thấy của Hollywood nhưng được làm rất tốt. Phim phát hành năm 1959. Nhạc phim “Theme from A Summer Place” do Max Steiner sáng tác, được dàn nhạc Percy Faith cover lại và tạo thành một bản hit. Trong phim cũng có rừng thông bên bờ biển, đung đưa xào xạc trong cơn gió chiều mùa hạ, hòa cùng tiếng kèn cor của dàn nhạc. Khi xem bộ phim, tôi thấy cảnh rừng thông bên bờ biển đung đưa trong gió là một ẩn dụ về khao khát tình dục cuồng nhiệt của những thanh niên khỏe mạnh trên khắp thế giới. Nhưng chắc có lẽ đó chỉ là ý kiến hoặc thiên kiến mang tính cá nhân của tôi.

Trong phim, Troy Donahue và Sandra Dee cũng bị cuốn theo cơn gió tình dục dữ dội, kết quả là gặp rất nhiều chông gai. Xảy ra hiểu lầm lớn, rồi sau đó là hòa giải lớn, những trở ngại tan biến đi như làn sương sớm, để rồi cuối cùng hai người được ở bên nhau và làm đám cưới. Phim Hollywood thời đó, một cái kết đẹp chính là cuối cùng lấy được nhau. Là hiện thực hóa môi trường ân ái hợp pháp. Nhưng dĩ nhiên, tôi và bạn gái cuối cùng không đi được đến hôn nhân. Chúng tôi vẫn đang là học sinh cấp ba, chỉ vụng về âu yếm nhau trên ghế sofa trên nền nhạc bản "Theme from A Summer Place" mà thôi.

“Này, cậu biết không?” Nàng khẽ nói như thổ lộ với tôi lúc chúng tôi ở trên ghế sofa. “Tớ hay ghen lắm đấy”

“Hừm,” tôi đáp.

“Tớ chỉ muốn cậu biết điều đó.”

“Được thôi.”

“Hay ghen đôi khi rất khổ.

Tôi im lặng, vuốt tóc nàng. Nhưng khi ấy, tôi không hình dung được hay ghen nghĩa là thế nào, nó từ đâu đến và mang lại hậu quả thế nào. Trong đầu tôi chỉ nghĩ đến cảm xúc của bản thân.

Tiện đây tôi cũng kể luôn, vào nửa đầu thập niên 60, Troy Donahue là một ngôi sao điện ảnh trẻ và điển trai, được nhiều người hâm mộ, nhưng sau đó lại sa ngã vào rượu và ma túy, không được mời đóng phim, thậm chí có lúc còn trở thành người vô gia cư. Sandra Dee cũng chống chọi với chứng nghiện rượu suốt một thời gian dài. Năm 1964, Donahue kết hôn với Suzanne Pleshette, một nữ diễn viên nổi tiếng thời bấy giờ, nhưng ly dị chỉ sau 8 tháng. Còn Dee thì kết hôn với ca sĩ Bobby Darin vào năm 1960 nhưng đến năm 1967 thì ly dị. Đương nhiên, những việc này hoàn toàn không liên quan gì đến kịch bản bộ phim A Summer Place. Và cũng chẳng liên quan gì tới số phận của tôi và bạn gái.

Bạn gái tôi có một anh trai và một em gái. Cô em gái mới học lớp 8 nhưng đã cao hơn cô chị khoảng năm phân. Và cũng giống như các bé gái có chiều cao vượt trội so với tuổi, cô em này không được xinh lắm. Chưa kể còn đeo cặp kính dày cộp nữa. Nhưng bạn gái tôi có vẻ rất cưng chiều em gái. “Em tớ học giỏi lắm, nàng bảo. Tôi nghĩ học lực của nàng ở mức tàm tạm. Có lẽ ngang với học lực của tôi.

Một hôm, chúng tôi đi xem phim, có cả em gái nàng đi cùng. Vì lý do nào đó mà chúng tôi buộc phải làm vậy. Một bộ phim ca nhạc có tên The sound of music. Tôi nhớ là rạp chiếu phim rất đông nên chúng tôi phải ngồi ở hàng ghế đầu để xem bộ phim màn ảnh rộng định dạng 70mm, khiến tôi bị đau cơ mắt sau khi xem xong. Tuy nhiên, bạn gái tôi rất thích nhạc của bộ phim đó. Nàng mua cả đĩa than tập hợp nhạc phim và nghe không biết bao nhiêu lần. Tôi thì thích album My Favorite Things mang hơi hướng ma thuật của John Coltrane hơn, nhưng nói ra cũng chẳng ích gì nên tôi chưa bao giờ nói điều đó với nàng.

Có vẻ như em gái nàng không thích tôi lắm. Mỗi khi gặp nhau, em nàng luôn nhìn tôi bằng cặp mắt vô cảm đến kỳ lạ, cặp mắt giống như đang kiểm tra xem miếng cá khô để lâu ngày trong góc tủ lạnh còn ăn được hay không. Ánh mắt ấy lúc nào cũng khiến tôi có cảm giác tội lỗi. Tôi không biết tại sao nhưng khi em nàng nhìn tôi, dường như nó bỏ qua ngoại hình của tôi (dù đúng là ngoại hình của tôi không đáng để nhìn đến thế), mà nhìn xuyên thấu vào bên trong con người tôi. Có thể tôi cảm thấy như vậy vì thực tế tôi cũng có chút tội lỗi.

Mãi sau này tôi mới gặp anh trai của nàng. Anh trai nàng hơn nàng bốn tuổi nên khi ấy cũng phải hơn hai mươi rồi. Nàng không giới thiệu người anh đó với tôi và hầu như cũng chẳng kể gì. Nếu chẳng may có nhắc đến thì nàng sẽ khéo léo lảng tránh. Sau này nghĩ lại mới thấy, thái độ đó có lẽ không được bình thường thật. Nhưng tôi không mấy bận tâm. Bởi tôi không quan tâm nhiều đến gia đình nàng, điều khiến tôi quan tâm đến nàng là thứ thiết thực hơn.

Lần đầu tiên tôi gặp và nói chuyện với anh trai nàng là khoảng cuối mùa thu năm 1965.

Chủ nhật hôm đó, tôi đến nhà đón nàng. Chúng tôi thường viện lý do đến thư viện học bài để ra ngoài hẹn hò. Vì vậy mà tôi luôn mang đủ bộ dụng cụ học tập trong cái túi đeo chéo. Như kẻ phạm tội non nớt vụng về tạo chứng cớ ngoại phạm.

Buổi sáng hôm ấy, tôi bấm chuông mãi mà không thấy có ai trả lời. Tôi đợi một lúc rồi bấm tiếp thì mới nghe thấy có tiếng chân chậm rãi từ trong nhà đi ra. Rồi có người mở cửa. Là anh trai nàng.

Anh ta cao hơn tôi một chút, có thể nói là béo. Không phải dạng béo bệu mà là béo nhất thời, kiểu như một vận động viên vì lý do nào đó, đang tạm thời không luyện tập được nên cơ có đôi chỗ bị dư thừa. Bả vai anh ta rộng, trong khi cổ lại dài và nhỏ. Mái tóc bù xù như thể mới ngủ dậy chưa lâu. Sợi tóc có vẻ cứng, cứ chỉa ra lung tung. Tóc dài trùm tai, trông như đã để quá ngày cắt ít nhất hơn hai tuần. Anh ta mặc áo len màu xanh navy với cái cổ tròn bị rão, chiếc quần nỉ bo gấu màu xám với chỗ đầu gối bị phồng lên. Vẻ bề ngoài thật đối lập với bạn gái tôi, người lúc nào trông cũng ăn vận sạch sẽ, tóc tai gọn gàng.

Anh ta nheo mắt như thể bị chói và nhìn tôi một lúc. Giống như con thú lông lá xơ xác lâu ngày mới thò mặt ra dưới ánh mặt trời.

“Hừm, chắc cậu là bạn của Sayoko hả?” Tôi chưa kịp mở miệng thì anh ta đã nói. Sau đó đằng hắng một tiếng. Tuy giọng vẫn còn ngái ngủ nhưng tôi cảm nhận được sự hiếu kỳ trong đó.

“Vâng,” tôi giới thiệu tên mình. “Em có hẹn đến đây lúc 11 giờ.”

“Giờ Sayoko không có nhà đâu,” anh ta nói.

“Không có nhà..” Tôi lặp lại lời anh ta.

“Ừ, hình như đi đâu đó. Giờ không có ở nhà.”

“Nhưng em có hẹn đến đón bạn ấy lúc 11 giờ hôm nay.”

“Thế à?” Anh ta nói rồi nhìn lên bức tường bên cạnh như thể để xem đồng hồ. Nhưng chẳng có cái đồng hồ nào ở đó. Chỉ có bức tường bả vữa trắng. Thế là anh ta đành phải quay lại nhìn tôi.

“Có thể lắm nhưng hiện tại thì không có ở nhà.”

Tôi chẳng biết nên làm thế nào. Có vẻ như anh nàng cũng không biết nên làm thế nào. Anh ta uể oải ngáp rồi đưa tay gãi sau gáy. Mỗi động tác đều rất chậm chạp.

“Hình như nhà tôi giờ này không có ai đâu,” anh ta nói. “Ban nãy tôi ngủ dậy thì đã thấy có mỗi mình tôi. Hình như mọi người đi đâu cả rồi, nhưng đi đâu thì tôi không rõ”

Tôi im lặng.

“Bố tôi chắc là đi đánh golf. Hai đứa em gái thì chắc là đi chơi. Đến cả mẹ tôi cũng không có nhà thì kể cũng hơi lạ. Bình thường không như vậy đâu.

Tôi không dám bày tỏ ý kiến. Đây là chuyện nhà người khác.

“Nhưng nếu có hẹn với cậu thì Sayoko sẽ về sớm thôi,” anh nàng nói. “Cậu có thể vào nhà ngồi đợi.

“Vậy thì phiền anh quá, em sẽ đi lang thang quanh đây một lúc rồi quay lại vậy,” tôi nói.

“Không, không phiền gì đâu,” anh ta cả quyết. “Lại bị bấm chuông rồi phải ra mở cửa lần nữa còn phiền hơn ấy. Cậu cứ vào nhà đợi đi.”

Không còn cách nào khác, tôi vào nhà và được dẫn tới phòng khách. Căn phòng có ghế sofa mà tôi và bạn gái đã âu yếm nhau hồi mùa hè. Tôi ngồi xuống chiếc ghế sofa đó. Anh trai bạn gái tôi thì ngồi ở chiếc ghế thư giãn đối diện. Anh ta lại uể oải ngáp.

“Cậu là bạn của Sayoko nhỉ?” Anh ta hỏi lại tôi như để xác nhận chắc chắn sự thật.

“Vâng,” tôi lặp lại câu trả lời.

“Không phải bạn của Yuko?”

Tôi lắc đầu. Yuko là tên của cô em gái cao hơn nàng.

“Hẹn hò với Sayoko có thú vị không?” Anh ta tò mò nhìn tôi và hỏi.

Không biết trả lời sao cho phải, tôi im lặng. Nhưng anh ta vẫn đợi tôi trả lời.

“Em nghĩ là vui” cuối cùng tôi cũng tìm được từ thích hợp để trả lời.

“Vui nhưng lại không thú vị à?”

“Không, không phải vậy.” Tôi bỏ lửng câu nói.

“Thôi không sao,” anh nàng nói. “Thú vị hay vui thì cũng có gì khác nhau đâu, có lẽ thế. Mà cậu ăn sáng chưa?”

“Em ăn rồi.”

“Tôi chuẩn bị nướng bánh mì để ăn đây, cậu ăn không?”

“Dạ không,” tôi đáp.

“Thật chứ?”

“Thật ạ”

“Còn cà phê?”

“Không cần ạ.”

Nếu được, tôi cũng muốn uống cà phê nhưng lại ngại không muốn thân thiết hơn với gia đình nàng, nhất là khi nàng không có ở đây.

Anh ta không nói gì, đứng dậy rồi rời khỏi phòng. Chắc là đi vào bếp để làm bữa sáng. Sau đó có tiếng đĩa và cốc chạm nhau lách cách vọng ra từ trong bếp. Tôi ngồi trên ghế sofa, hai tay đặt lên đầu gối, giữ tư thế ngồi mà lỡ bị ai nhìn thấy cũng không sao, lặng lẽ đợi nàng trở về từ đâu đó. Đồng hồ đang chỉ 11 giờ 15 phút.

Tôi lục lại trí nhớ xem có đúng là mình đã hẹn đến đây đón nàng lúc 11 giờ không. Nhưng nghĩ mãi vẫn thấy địa điểm và giờ hẹn không sai. Tôi còn xác nhận lại khi chúng tôi nói chuyện trên điện thoại tối hôm trước. Hơn nữa, nàng không phải kiểu người vô trách nhiệm mà quên hoặc không giữ lời hứa. Thêm vào đó, việc cả nhà nàng đi vắng, để mỗi anh trai nàng ở nhà vào buổi sáng Chủ nhật cũng hơi bất thường.

Chẳng hiểu sự tình thế nào, tôi cứ ngồi ngẩn ra đó, im lặng chờ thời gian trôi. Thời gian trôi chậm đến đáng sợ. Thi thoảng lại nghe thấy có tiếng đồ vật vọng ra từ trong bếp. Tiếng vặn vòi nước, tiếng lách cách quấy gì đó bằng thìa, tiếng mở cửa tủ, tiếng đóng cửa tủ. Có vẻ anh trai nàng là kiểu người làm gì cũng phải tạo ra tiếng ồn. Nhưng ngoài ra thì tôi không nghe thấy bất kỳ âm thanh nào khác. Không có tiếng gió, không có tiếng chó sủa. Sự im lặng như thứ bùn vô hình dần dần bít lấy lỗ tai tôi. Tôi buộc phải nuốt nước bọt mấy lần.

Nếu được, tôi muốn nghe nhạc. Bài “Theme from A Summer Place”, bài “Edelweiss”, bài“Moon River” hay bất kể bài gì. Tôi không dám đòi hỏi. Chỉ cần có tiếng nhạc thôi. Nhưng tôi không dám tự tiện động vào bộ dàn nhà người khác. Tôi nhìn quanh xem có thứ gì để đọc không nhưng chẳng thấy có tờ báo hay tạp chí nào. Tôi kiểm tra túi xách của mình. Thế nào mà đúng hôm ấy, tôi lại quên mang sách theo. Thường thì tôi luôn mang ít nhất một cuốn sách bỏ túi đang đọc dở.

Tôi chỉ tìm thấy mỗi cuốn sách tham khảo Ngữ văn hiện đại có vẻ là đọc được. Tôi đành lấy nó ra, sột soạt giở các trang. Tuy không phải người đọc sách kỹ và có hệ thống tới mức gọi là “người mê đọc”, nhưng nếu không đọc gì đó thì tôi không biết làm thế nào để giết thời gian. Tôi không thể ngồi yên một chỗ mà không làm gì. Tôi cần phải làm những việc như lật trang sách hoặc nghe nhạc. Nếu không có sách để đọc thì tôi sẽ cầm bất cứ thứ gì ở xung quanh có in chữ. Kể cả danh bạ điện thoại hay thậm chí là sách hướng dẫn sử dụng bàn là hơi nước. So với những bản in dạng đó thì sách tham khảo Ngữ văn hiện đại xem ra vẫn khá hơn nhiều.

Tôi mở ngẫu nhiên một trang và đọc phần tùy bút và tiểu thuyết được in ở đó. Có một số tác phẩm của nhà văn nước ngoài nhưng hầu hết là tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Nhật Bản thời cận đại hoặc hiện đại như Akutagawa Ryunosuke, Tanizaki Junichiro, Abe Kobo. Và ở cuối mỗi tác phẩm – trừ những truyện ngắn ra thì đa số là các tác phẩm nổi bật – lại kèm theo một số câu hỏi. Như thường lệ, phần lớn là những câu hỏi không có nghĩa. “Câu hỏi không có nghĩa” là câu hỏi khó phân định (hoặc không thể phân định) được câu trả lời là đúng hay sai. Tôi ngờ rằng chính người viết ra những câu hỏi đó cũng chưa chắc phân định được.

Chẳng hạn như câu “Thái độ của tác giả về chiến tranh được gửi gắm trong đoạn văn này là thế nào?”, hay “Khi tác giả miêu tả về trăng tròn trăng khuyết, điều này đã tạo ra hiệu quả về mặt biểu tượng như thế nào?” Nếu muốn trả lời thì trả lời thế nào cũng được. Ngay cả nếu trả lời rằng miêu tả về trăng tròn trăng khuyết suy cho cùng cũng chỉ là miêu tả về trăng tròn trăng khuyết, chẳng mang lại hiệu quả về mặt biểu tượng nào, thì cũng không ai dám tuyên bố trả lời thế là sai. Đương nhiên, số “câu trả lời tương đối hợp lý” sẽ nhiều như ước số chung lớn nhất, nhưng tương đối hợp lý trong văn học có phải là đích đến hay không thì vẫn còn là dấu hỏi.

Mặc dầu vậy, để giết thời gian, tôi vẫn cố gắng trả lời nhẩm từng câu. Và ở đa số các trường hợp, đầu tôi – cái đầu của một người đang trong quá trình trưởng thành, hằng ngày phải tự vật lộn để có thể tự chủ về mặt tinh thần – chỉ hiện lên câu trả lời theo dạng “dù không được hợp lý lắm nhưng cũng không thể nói là sai”. Có lẽ xu hướng này là một trong những nguyên nhân khiến thành tích học tập của tôi không bật lên được.

Tôi đang mải giết thời gian như vậy thì anh trai nàng quay trở lại phòng khách. Mái tóc anh ta vẫn chỉa ra tua tủa. Nhưng đôi mắt thì không còn vẻ ngái ngủ nữa, chắc là do vừa ăn sáng xong. Tay anh ta cầm cốc cà phê uống dở. Một chiếc cốc lớn có quai màu trắng. Trên cốc có in hình máy bay tiêm kích hai tầng cánh sử dụng trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Có hai khẩu súng máy gắn trước buồng lái. Chắc đó là cốc của riêng anh ta. Vì tôi không tưởng tượng được bạn gái mình lại uống bằng một chiếc cốc như thế.

“Cậu không cần cà phê thật chứ?” Anh ta nói.

Tôi lắc đầu, “Không, em không cần thật mà.

Ngực áo anh ta còn dính vụn bánh mì. Cả chỗ đầu gối của quần nỉ nữa. Hẳn là anh ta đói lắm nên đã ngoạm cả miếng bánh mì to, không để ý đến vụn bánh rơi vãi. Tôi hình dung bạn gái tôi sẽ rất bực bội khi nhìn thấy như thế. Vì nàng là cô gái ưa gọn gàng, sạch sẽ. Tôi cũng thích người gọn gàng, sạch sẽ nên tôi nghĩ vì vậy mà chúng tôi hợp nhau.

Anh trai nàng nhìn lên tường. Lần này thì có đồng hồ treo trên đó. Đồng hồ chỉ gần 11 rưỡi.

“Vẫn chưa thấy về nhỉ. Không biết là đang ở đâu nữa,” anh ta nói.

Tôi không nói gì.

“Cậu đang đọc cái gì thế?” Anh ta chỉ vào cuốn sách tôi đang cầm.

“Sách tham khảo Ngữ văn hiện đại ạ.”

“Hừm,” anh ta hơi nhăn mặt. “Hay không?”

“Không hẳn là hay nhưng em chẳng còn gì khác để đọc.”

“Đưa tôi xem nào.

Tôi đưa anh ta cuốn sách qua chiếc bàn thấp. Anh ta lấy cuốn sách bằng tay phải, tay trái vẫn cầm cốc cà phê. Tôi lo cà phê sẽ đổ vào sách. Vì trông như anh ta sắp đánh đổ cà phê lên sách thật. Nhưng không. Anh ta đặt cốc cà phê lên mặt bàn thủy tinh kêu cái “cộp” rồi dùng hai tay cầm cuốn sách lên và lật các trang.

“Cậu đang đọc đoạn nào?”

“Em đang đọc truyện ‘Bánh răng của Akutagawa. Trong sách chỉ trích một phần thôi chứ không phải cả truyện.”

Anh ta suy nghĩ một chút. “Truyện ‘Bánh răng’ thì tôi chưa đọc. Truyện ‘Kappa’ thì đọc từ lâu rồi. Truyện ‘Bánh răng’ hình như khá u ám đúng không?”

“Vâng, vì được viết ngay trước khi tác giả chết.”

“Akutagawa tự sát đúng không nhỉ?”

“Vâng” tôi nói. Akutagawa tự sát ở tuổi ba nhăm vì uống thuốc quá liều. Truyện “Bánh răng” được xuất bản vào năm 1927, sau khi tác giả qua đời. Phần chú giải của sách ghi như vậy. Một tác phẩm gần giống như bản di chúc.

“Hừm,” anh trai của bạn gái tôi nói, “Này, cậu có thể đọc cho tôi nghe được không?”

Tôi ngạc nhiên nhìn anh ta. “Đọc to thành tiếng ạ?”

“Ừ, từ trước tới giờ tôi vẫn thích có người đọc sách cho nghe. Tôi không thạo đọc chữ lắm.”

“Em không giỏi đọc thành tiếng”

“Chuyện đó thì khỏi lo. Không cần đọc hay đâu. Chỉ cần đọc thành tiếng theo đúng thứ tự thôi. Đằng nào thì chúng ta cũng có việc gì để làm đâu.”

“Chuyện này là của người bị bệnh thần kinh và trầm cảm đấy”

“Thi thoảng tôi cũng muốn nghe chuyện như vậy. Có câu ‘Lấy độc trị độc’ mà.”

Anh ta đưa trả tôi cuốn sách rồi lại cầm chiếc cốc in hình máy bay tiêm kích hai tầng cánh gắn biểu tượng chữ thập của quân đội Đức lên và nhấp một ngụm cà phê. Sau đó, anh ta ngả người ra sau ghế, chờ nghe tôi đọc.

Và thế là, sáng Chủ nhật hôm ấy, tôi đã đọc một đoạn trích trong truyện “Bánh răng” của Akutagawa Ryunosuke cho người anh trai lập dị của bạn gái nghe. Tuy là bất đắc dĩ nhưng vẫn có chút nhiệt thành. Đoạn tôi đọc là phần cuối, có tựa đề là “Phi cơ”. Trong sách có cả phần “Xích quang” và “Phi cơ” nhưng tôi chỉ đọc phần “Phi cơ”. Có khoảng tám trang. Trong đó, dòng cuối cùng là “Liệu có ai đó làm ơn bóp cổ tôi trong lúc tôi đang ngủ không?” Viết xong dòng này thì Akutagawa tự sát.

Tôi đã đọc xong dòng cuối cùng nhưng vẫn chưa có ai về. Không thấy điện thoại đổ chuông, cũng không nghe thấy tiếng quạ. Xung quanh hoàn toàn tĩnh lặng. Nắng thu rọi qua tấm rèm đăng ten làm sáng bừng cả phòng khách. Chỉ có thời gian trôi đi, chậm chạp nhưng chắc chắn. Anh trai của bạn gái tôi khoanh tay và nhắm nghiền mắt một lúc lâu, như thể để tận hưởng dư âm của đoạn văn tôi vừa đọc xong.

“Tôi không còn sức để tiếp tục cầm bút nữa. Sống với một tâm trạng thế này đau đớn không gì diễn tả nổi. Liệu có ai đó làm ơn bóp cổ tôi trong lúc tôi đang ngủ không?”

Tạm bỏ qua chuyện thích hay không thích thì rõ ràng đây là một tác phẩm không hợp để đọc vào một buổi sáng Chủ nhật đẹp trời. Tôi gập sách lại, nhìn lên đồng hồ treo tường. Đồng hồ chỉ hơn 12 giờ.

“Chắc là có nhầm lẫn gì đó. Thôi hôm nay em xin phép về,” tôi nói rồi đứng dậy khỏi ghế sofa. Từ nhỏ, mẹ tôi đã luôn nhắc nhở rằng không được làm phiền nhà người khác vào giờ ăn cơm. Cho dù là tốt hay xấu thì nó cũng đã ngấm vào máu tôi như một thói quen mang tính phản xạ.

“Chà, cậu đã cất công đến tận đây rồi thì đợi thêm 30 phút nữa đi, anh ta nói. “Nếu 30 phút nữa mà nó vẫn chưa về thì cậu về cũng được mà.”

Vì giọng nói của anh ta rành rọt đến kỳ lạ nên tôi lại ngồi xuống. Hai tay lại đặt lên đầu gối.

“Cậu đọc hay lắm,” anh ta nói như thể khâm phục. “Chưa ai nói với cậu như vậy à?”

Tôi lắc đầu. Tôi chưa từng được khen là đọc hay.

“Nếu không hiểu rõ nội dung thì không đọc được như vậy đâu. Nhất là đoạn cuối, cậu đọc rất hay.

“Ồ,” tôi đáp lấy lệ. Tôi cảm thấy má mình hơi ửng đỏ. Tự nhiên tôi thấy bối rối, như kiểu bị khen nhầm ở điểm không nên khen. Nhưng xét theo tình hình hiện tại thì có vẻ tôi sẽ phải hầu chuyện anh ta thêm 30 phút nữa. Dường như người này đang cần ai đó để trò chuyện.

Anh ta chắp hai tay trước ngực theo kiểu cầu nguyện rồi đột nhiên bộc bạch: “Tôi hỏi câu này nghe hơi kỳ nhưng ký ức của cậu đã bao giờ bị ngắt quãng chưa?”

“Ký ức bị ngắt quãng?”

“Ừ, nghĩa là từ một thời điểm này đến một thời điểm khác, cậu không tài nào nhớ được mình đã làm gì, ở đâu.”

Tôi lắc đầu. “Em nghĩ là chưa.”

“Cậu nhớ chính xác theo tuần tự thời gian những gì mình đã làm à?”

“Đại khái vậy, nếu là những việc gần đây thì em nghĩ là em nhớ được.”

“Hừm, anh ta nói rồi đưa tay gãi sồn sột sau gáy. “Bình thường thì là vậy mà.”

Tôi im lặng, đợi anh ta nói tiếp.

“Thú thật với cậu, tôi từng vài lần bị mất sạch ký ức. Chẳng hạn, vào lúc 3 giờ chiều, đột nhiên ký ức bị ngắt quãng, khi tỉnh lại thì đã là 7 giờ tối, và tôi không thể nhớ được mình đã làm gì, ở đâu trong suốt bốn tiếng đó. Không phải xảy ra chuyện gì đặc biệt đâu. Không phải là bị đập đầu vào đâu đó hay say quắc cần câu. Mà là tôi đang sống rất bình thường và đương nhiên, thế rồi đột nhiên bị mất ký ức. Tôi không đoán trước được khi nào chuyện đó sẽ xảy ra. Cũng không biết tình trạng mất ký ức sẽ kéo dài mấy ngày hay mấy tiếng”

“Vâng,” tôi tạm thời đáp cho có.

“Cậu cứ thử hình dung là cậu ghi lại bản giao hưởng của Mozart bằng máy ghi âm đi. Khi cậu nghe lại thì thấy đoạn từ khoảng giữa chương 2 đến giữa chương 3 bị mất hẳn, không nghe thấy gì, kiểu kiểu vậy. Gọi là mất nhưng không phải vẫn có đoạn băng trắng chạy đâu mà là mất hẳn luôn ấy. Kiểu như sau ngày hôm nay là ngày kia luôn. Cậu có hiểu không?”

“Cũng tương đối,” tôi nói bằng giọng không chắc chắn.

“Nếu là âm nhạc thì dù hơi bất tiện nhưng cũng không thiệt hại gì nhiều, còn khi chuyện đó xảy ra trong đời sống thực thì lại rất phiền phức... Cậu hiểu không nhỉ?”

Tôi gật đầu.

“Giống như đi đến sau mặt trăng và trở về tay không.”

Tôi lại gật đầu. Dù cũng không hiểu lắm ý nghĩa của sự ví von đó.

“Họ bảo đây là bệnh do rối loạn di truyền, rất hiếm người có triệu chứng rõ rệt như tôi, trong hàng vạn người mới có một người bẩm sinh bị như vậy. Dù có khác nhau về mức độ. Hồi lớp 9, tôi có đi nghe tư vấn của bác sĩ chuyên khoa tâm thần ở một bệnh viện trường đại học. Mẹ tôi dẫn đi. Bệnh này có tên hẳn hoi. Một cái tên dài ngoằng như trêu ngươi mà tôi quên từ lâu rồi. Không biết ai nghĩ ra cái tên đó nữa.”

Nói tới đó, anh ta dừng một chút rồi tiếp tục.

“Tóm lại, đó là căn bệnh mà trình tự ký ức bị đảo lộn. Một phần ký ức, dùng lối ví von ban nãy thì một phần của bản giao hưởng Mozart, bị nhét nhầm vào ngăn kéo. Mà một khi đã nhầm rồi thì rất khó để tìm lại, nói đúng hơn là bất khả. Tôi được giải thích như vậy. Tuy không phải là rối loạn nghiêm trọng kiểu như nguy hiểm đến tính mạng hay đầu óc dần mất kiểm soát nhưng nó vẫn gây ra bất tiện trong đời sống hằng ngày. Họ cho tôi biết cái tên bệnh dài ngoằng đó, cho tôi thuốc uống hằng ngày nhưng còn lâu mới có tác dụng. Chỉ để an ủi thôi.

Nói đến đó thì anh trai của bạn gái tôi ngừng lại, nhìn chằm chằm vào tôi như thể để kiểm tra xem câu chuyện của mình có được lĩnh hội không. Giống đang nhòm vào nhà từ cửa sổ. Sau đó anh ta nói:

“Hiện tại chuyện này xảy ra khoảng một, hai lần trong năm, tuy không thường xuyên nhưng vấn đề không phải là số lần. Vấn đề là khi xảy ra chuyện như thế thì sẽ gây ảnh hưởng cụ thể tới đời sống. Cho dù là họa hoằn đi nữa thì nếu việc mất ký ức xảy ra với mình ngoài đời thật, mình lại còn không biết bao giờ nó sẽ xảy ra thì thực sự rất rắc rối. Cậu hiểu chứ hả?”

“Vâng,” tôi trả lời lấp lửng. Mãi tôi mới theo kịp được câu chuyện đời tư kỳ lạ được kể với giọng liến thoắng đó.

“Chẳng hạn lúc bị như vậy, tức là lúc tự nhiên ký ức bị ngắt quãng ấy, nếu tôi vác một cái búa thật to và thỏa sức bổ vào đầu kẻ mà tôi không ưa, thì sau đó không thể cứ nói ‘Thật phiền hà quá rồi coi như xong đúng không?”

“Chắc là vậy rồi.”

“Tất nhiên sẽ dính dáng tới cảnh sát, dù tôi có giải thích “Thật ra lúc đó tôi bị mất ký ức’ thì họ cũng chẳng tin đâu.”

Tôi gật đầu lấp lửng.

“Trên thực tế thì cũng có vài người mà tôi không ưa. Những kẻ khiến tôi phát điên. Bố tôi cũng là một trong số đó. Nhưng lúc tỉnh táo, không đời nào tôi lại lấy búa đập vào đầu bố tôi cả. Vì tôi vẫn biết kiềm chế. Nhưng khi ký ức bị đứt đoạn, làm sao tôi biết mình sẽ làm gì chứ.

Tôi khẽ nghiêng đầu, bảo lưu ý kiến của mình.

“Bác sĩ nói rằng không có nguy cơ đó. Nghĩa là không có ai cướp nhân cách của tôi trong lúc ký ức biến mất cả. Dạng đa nhân cách, giống như bác sĩ Jekyll và ông Hyde ấy. Tôi vẫn là tôi. Ngay cả lúc ký ức biến mất thì tôi vẫn là tôi, vẫn hành xử như bình thường. Chỉ là phần thu âm nhảy cóc từ giữa chương 2 đến giữa chương 3 mà thôi. Vì vậy, không thể xảy ra chuyện tôi lấy búa để đập ai đó trong khoảng thời gian ký ức biến mất. Tôi vẫn giữ được sự kiềm chế vốn có và hành động gần như bình thường. Không có chuyện Mozart đột nhiên biến thành Stravinsky. Mozart trước sau vẫn là Mozart, chỉ có một phần của Mozart bị lẫn vào ngăn kéo khác mà thôi.”

Nói đến đó, anh ta dừng lại, nhấp một ngụm cà phê từ cái cốc máy bay tiêm kích hai tầng cánh. Nếu được, tôi cũng muốn một ngụm cà phê.

“Nhưng mà, xét cho cùng, đó cũng chỉ là lời của bác sĩ. Mà lời bác sĩ thì ai biết có thể tin được đến đâu. Hồi cấp ba, lúc mà ngay cả tôi còn chẳng hiểu chính tôi, tôi luôn canh cánh không biết mình có dùng búa nện vào đầu ai đó trong lớp không. Chẳng phải cấp ba là cái tuổi không hiểu gì về bản thân sao? Giống như đang sống trong ống cống ấy. Đã vậy còn thêm cái bệnh mất trí nhớ quái quỷ nữa thì làm sao mà chịu nổi. Đúng không nào?”

Tôi im lặng gật đầu. Có lẽ là vậy.

“Vì thế mà chả mấy khi tôi đi học,” anh trai của bạn gái tôi tiếp tục. “Càng nghĩ, tôi càng thấy kinh sợ bản thân nên không đi học được. Mẹ tôi trình bày với giáo viên về tình trạng đặc biệt của tôi nên dù số buổi đến lớp của tôi không đủ, nhà trường vẫn linh động cho tôi tốt nghiệp. Chắc phía trường cũng muốn nhanh chóng tống cổ một học sinh rắc rối như tôi. Tuy nhiên, tôi không vào đại học. Thành tích học tập của tôi cũng không đến nỗi, tôi nghĩ mình có thể vào được trường đại học nào đó, nhưng tôi chưa đủ tự tin để đi ra ngoài. Kể từ đó, tôi ru rú trong nhà suốt như thế này. Cùng lắm thì dắt chó đi dạo quanh nhà thôi, còn hầu như không bao giờ ra ngoài. Nhưng dạo gần đây, tôi có cảm giác nỗi sợ hãi đã bớt dần đi. Nếu tâm trạng ổn định hơn một chút, tôi nghĩ là mình sẽ vào một trường đại học nào đó...”

Anh ta ngừng ở đó. Tôi cũng im lặng. Vì chẳng biết phải nói gì. Giờ thì tôi hiểu vì sao bạn gái mình ít muốn nhắc đến anh trai.

Anh ta nói: “Cảm ơn cậu đã đọc sách cho tôi nghe. Truyện Bánh răng hay lắm. Tuy u ám thật nhưng các câu chữ đã ngấm vào tim tôi. Mà cậu không muốn uống cà phê thật à? Tôi sẽ pha ngay được.”

“Không, em không cần thật. Em cũng chuẩn bị về rồi.”

Anh ta lại nhìn đồng hồ trên tường. “Đợi đến 12 rưỡi, nếu chưa có ai về thì cậu có thể về. Tôi sẽ ở phòng tôi trên tầng hai nên đến lúc đó cậu cứ tự về nhé. Không cần bận tâm đến tôi đâu.”

Tôi gật đầu.

“Thế hẹn hò với Sayoko có thú vị không?” Anh trai của bạn gái tôi hỏi lại lần nữa.

Tôi gật đầu. “Dạ có.”

“Ở điểm nào?”

“Vì có nhiều điểm ở cô ấy mà em không biết” tôi đáp. Tôi nghĩ đó là câu trả lời tương đối thành thật.

“Hừm, anh ta nói như thể để nghiền ngẫm. “Phải rồi, có lẽ thế. Với tôi, nó là đứa em máu mủ ruột rà, chung nhau gen di truyền, sống cùng một mái nhà từ khi sinh ra nhưng có vô vàn thứ về nó mà tôi không biết. Nói sao nhỉ, kiểu như tôi không hiểu được thứ hình thành nên con người nó. Chính vì thế, nếu được thì cậu hãy hiểu nó thay cho tôi. Cho dù, có thể có những điều không nên hiểu thì hơn.

Anh ta cầm cốc cà phê rồi đứng dậy.

“Thôi, trăm sự nhờ cậu nhé,” anh trai của bạn gái tôi nói. Anh ta vẫy tay chào bằng bàn tay không cầm cốc rồi bước ra khỏi phòng.

“Em cảm ơn,” tôi nói.

Đồng hồ chỉ 12 giờ rưỡi mà vẫn chưa thấy ai về nên tôi một mình đi ra cửa, xỏ lại giày rồi ra khỏi ngôi nhà. Tôi đi ngang qua rừng thông để tới nhà ga, lên chuyến tàu vừa vào ga rồi trở về nhà. Một buổi chiều Chủ nhật mùa thu yên ắng đến kỳ lạ.

Hơn 2 giờ, bạn gái tôi gọi điện tới và bảo: “Cậu hẹn đến đón tớ vào Chủ nhật tuần sau cơ mà.” Tuy không thấy phục nhưng nếu nàng khẳng định như vậy thì chắc là vậy rồi. Có lẽ tôi đã sơ suất nhầm lịch. Tôi ngoan ngoãn xin lỗi nàng vì đã nhầm lịch một tuần và đến nhà đón nàng.

Tuy nhiên, tôi không đả động gì đến việc trong lúc đợi nàng về, tôi đã nói chuyện với anh trai nàng, nói đúng hơn là hầu như tôi chỉ nghe anh ta nói. Cả việc tôi đọc truyện “Bánh răng” của Akutagawa Ryunosuke cho anh nàng nghe, lẫn việc được nghe chính anh ta kể chuyện mình mắc bệnh thi thoảng mất trí nhớ. Vì tôi có cảm giác nên giấu chuyện này. Ngoài ra, tôi có linh cảm anh trai nàng cũng sẽ không kể chuyện đó với bạn gái tôi. Nếu như anh ta không kể với em gái chuyện đó thì cũng không có lý do gì mà tôi phải kể với nàng.

Tôi gặp lại anh trai của bạn gái mình sau đó khoảng 18 năm. Lúc đó là giữa tháng Mười. Khi ấy, tôi ba nhăm tuổi, đang sống cùng vợ ở Tokyo. Sau khi tốt nghiệp một trường đại học ở Tokyo, tôi ở lại Tokyo luôn, công việc bận rộn khiến tôi hầu như không mấy khi về Kobe.

Tôi đang bước trên con dốc ở Shibuya vào buổi chiều muộn để đi lấy chiếc đồng hồ đeo tay đem sửa. Tôi vừa đi vừa suy nghĩ vẩn vơ thì nghe có tiếng người đàn ông đi ngang qua gọi lại.

“Xin lỗi cho tôi hỏi, anh ta nói. Ngữ điệu vùng Kansai không chệch đi đâu được. Tôi dừng bước, ngoảnh lại thì thấy một người đàn ông không quen. Có vẻ như lớn tuổi hơn tôi một chút. Chiều cao cũng nhỉnh hơn tôi. Anh ta mặc chiếc áo khoác vải tweed dày màu xám, bên trong mặc áo len cashmere cổ tròn màu kem, bên dưới mặc quần kaki màu nâu. Mái tóc húi cua cao, cơ thể rắn rỏi như một vận động viên. Làn da rám nắng (có vẻ là do đi đánh golf), gương mặt tuy ít nhiều có nét thô ráp nhưng nhìn chung cũng đẹp. Có thể gọi là điển trai. Ở anh ta toát lên vẻ đang có cuộc sống về cơ bản là sung túc. Và hẳn cũng là người có giáo dục.

“Tôi không nhớ được tên nhưng có khi nào cậu là bạn trai cũ của em gái tôi không nhỉ?” Anh ta nói.

Tôi nhìn lại anh ta lần nữa. Nhưng vẫn không nhớ được là ai.

“Em gái anh?”

“Sayoko, anh ta nói. “Hình như học chung lớp cấp ba với cậu.

Đúng lúc ấy, mắt tôi dừng lại ở vết bẩn nhỏ giống như xốt cà chua dính ở ngực chiếc áo len màu kem của anh ta. Bộ dạng tổng thể rất chỉnh tề nhưng riêng vết bẩn trên áo len nhìn thật lạc lõng. Đến đây thì tôi nhớ ra người thanh niên hai mươi mốt tuổi với đôi mắt ngái ngủ, dính đầy vụn bánh mì trên ngực chiếc áo len màu xanh navy rão cổ. Tật xấu hay thói quen đúng là chẳng thể thay đổi theo thời gian.

“Em nhớ ra rồi,” tôi nói. “Anh trai của Sayoko. Em có gặp anh một lần tại nhà”

“Đúng rồi, cậu đã đọc cho tôi nghe truyện ‘Bánh răng’ của Akutagawa.”

Tôi bật cười. “Nhưng giữa dòng người hối hả thế này mà anh vẫn nhận ra em nhỉ. Chúng ta mới gặp nhau có một lần, lại còn cách đây lâu rồi.”

“Không hiểu sao tôi không bao giờ quên mặt người mình từng gặp. Từ xưa tôi đã có khả năng ghi nhớ như vậy. Vả lại, trông cậu cũng không thay đổi nhiều so với hồi đó.”

“Còn anh thì thay đổi tương đối nhiều nhỉ,” tôi nói. “Vẻ ngoài có gì đó hơi khác.

“À, đã xảy ra nhiều chuyện mà,” anh ta vừa cười vừa nói. “Như cậu cũng biết, có thời gian mọi thứ khá là phức tạp.”

“Sayoko thế nào rồi ạ?” Tôi nói.

Anh ta đưa mắt nhìn sang bên với vẻ bối rối, chậm rãi hít vào một hơi rồi thở ra. Cứ như thể đang đo mật độ không khí xung quanh.

“Đứng nói chuyện ngoài đường thế này không tiện lắm, tìm chỗ nào để ngồi đi. Nếu cậu không vội” anh ta nói. Tôi đáp rằng mình không có việc gì vội cả.

“Sayoko mất rồi,” anh ta lặng lẽ mở lời. Chúng tôi đang ngồi đối diện nhau bên chiếc bàn nhựa tại một quán cà phê gần đó.

“Mất rồi?”

“Chết rồi ấy. Cách đây ba năm.”

Tôi á khẩu mất một lúc. Tôi có cảm giác như lưỡi trong miệng mình đang phình to ra. Tôi những muốn nuốt nước bọt nhưng không nuốt nổi.

Lần cuối cùng tôi gặp Sayoko là khi nàng hai mươi tuổi. Vừa lấy xong bằng lái xe nên nàng chở tôi lên tận núi Rokko bằng chiếc xe Toyota Crown mui cứng (xe của bố nàng). Tuy tay lái vẫn còn non nhưng nhìn nàng cầm vô lăng trông thật hạnh phúc. Quả nhiên, đài radio trong xe ô tô lại phát nhạc Beatles. Tôi nhớ rõ như vậy. Bài hát “Hello, Goodbye”. Em nói tạm biệt, anh nói xin chào. Như tôi đã nói, âm nhạc của họ bủa vây khắp nơi quanh chúng tôi không khác gì giấy dán tường.

Tôi không tài nào lĩnh hội được chuyện nàng đã chết, đã biến thành tro bụi và giờ không còn tồn tại trên thế giới này nữa. Tôi không biết phải diễn tả ra sao... cảm giác như rất phi hiện thực.

“Chết ư? Tại sao vậy?” Tôi hỏi bằng giọng khô khốc.

“Tự sát,” anh ta thận trọng lựa chọn từ ngữ. “Khi hai sáu tuổi, nó cưới đồng nghiệp làm cùng ở công ty bảo hiểm, sinh hai đứa con nhưng rồi lại tìm đến cái chết. Khi đó nó mới ba mươi hai”

“Và bỏ lại con ư?”

Anh trai của bạn gái tôi gật đầu. “Đứa lớn là trai, đứa bé là gái. Giờ chồng nó đang chăm sóc. Thi thoảng tôi cũng đến thăm bọn trẻ. Chúng ngoan lắm.”

Tôi vẫn không tài nào lĩnh hội được sự thật đó. Nàng, bạn gái cũ của tôi, tự sát và bỏ lại hai con thơ?

“Tại sao lại như thế?”

Anh ta lắc đầu. “Chẳng ai biết được nguyên do. Thời gian đó, không có dấu hiệu gì cho thấy nó đang lo lắng hay phiền muộn. Không có vấn đề về sức khỏe, vợ chồng cũng hòa thuận, tôi nghĩ vậy, hai đứa con cũng đáng yêu. Không có thư tuyệt mệnh hay gì hết. Nó tích trữ thuốc ngủ lấy từ chỗ bác sĩ về rồi gom lại để uống. Nghĩa là tự sát có kế hoạch. Nó có ý định chết từ trước và dành nửa năm để tích trữ thuốc. Không phải là việc làm bột phát, nảy sinh tức thì.”

Tôi im lặng suốt một lúc lâu. Anh ta cũng im lặng. Mỗi người tự chìm trong dòng suy nghĩ của mình.

Ngày hôm đó, tôi và bạn gái đi đến quyết định chia tay tại quán cà phê của một khách sạn trên núi Rokko. Tôi lên Tokyo học đại học và thích một cô gái ở đó. Khi tôi lấy can đảm thú nhận như vậy, nàng chẳng nói chẳng rằng, ôm chiếc túi xách và đứng dậy. Sau đó nàng đi thật nhanh ra khỏi quán cà phê mà không ngoảnh lại nhìn tôi.

Hậu quả là tôi phải một mình đi cáp treo xuống núi. Tôi nghĩ nàng đã lái chiếc Toyota Crown màu trắng đó về nhà. Tôi vẫn nhớ đó là một ngày trời xanh ngắt, từ cửa sổ cáp treo có thể ngắm được toàn cảnh thành phố Kobe. Một cảnh tượng tuyệt đẹp. Nhưng giờ đã không còn là thành phố quen thuộc của tôi nữa.

Đó là lần cuối tôi nhìn thấy Sayoko. Sau đó, nàng tốt nghiệp đại học, vào làm ở một công ty bảo hiểm lớn, cưới một đồng nghiệp, sinh hai đứa con, cuối cùng uống cả vốc thuốc ngủ để tự vẫn.

Tôi nghĩ sớm hay muộn chúng tôi cũng sẽ chia tay. Mặc dầu vậy, tôi vẫn cảm thấy bồi hồi khi nhớ về khoảng thời gian mấy năm trải qua cùng nàng. Nàng là bạn gái đầu tiên của tôi, và tôi rất thích nàng. Nàng cũng là người đầu tiên chỉ cho tôi biết (đại khái) thế nào là cơ thể phụ nữ. Chúng tôi có nhiều trải nghiệm mới cùng nhau. Cùng chia sẻ quãng thời gian tuyệt vời mà có lẽ chỉ thuở thiếu thời mới có được.

Giờ đây, nói ra điều này thật chẳng dễ dàng nhưng nàng đã không rung cái chuông đặc biệt ở sâu trong tai tôi. Dù đã cố nhưng tôi chưa bao giờ nghe thấy tiếng chuông đó. Thật đáng tiếc. Nhưng người con gái tôi gặp ở Tokyo đã rung chiếc chuông đó. Đây không phải là chuyện ta có thể tùy ý điều chỉnh thuận theo logic hay đạo lý. Mà tự nó xảy ra hoặc không xảy ra, ở nơi sâu thẳm của ý thức hoặc của tâm hồn, không phải chuyện có thể thay đổi bằng năng lực cá nhân.

“Thật ra” anh trai bạn gái tôi nói, “Tôi chưa bao giờ có ý nghĩ Sayoko sẽ tự tử. Tôi đã chủ quan cho rằng giả sử tất cả mọi người trên thế giới này rủ nhau tự tử thì riêng mình nó sẽ sống sót. Tôi chẳng thể nghĩ nó là kiểu người một mình ôm nỗi tuyệt vọng hay có góc khuất trong tâm hồn. Nói thẳng ra thì tôi nghĩ nó là đứa con gái nông cạn. Từ nhỏ tôi đã không ngó ngàng gì đến nó, tôi nghĩ nó cũng không ngó ngàng gì đến tôi. Có thể nói là không hợp sóng của nhau chăng... Thật ra tôi hợp với đứa em sau hơn. Nhưng giờ thì tôi ân hận vì đã đối xử không tốt với Sayoko lắm. Có thể tôi không biết rõ về nó. Có thể tôi chẳng hiểu gì về nó cả. Có thể tôi chỉ nghĩ đến bản thân. Có thể suy cho cùng một kẻ như tôi cũng chẳng thể cứu được mạng sống của nó, nhưng chắc chắn là tôi đã có thể hiểu nó hơn một chút. Về thứ đã khiến nó tìm tới cái chết. Giờ tôi đau lòng lắm. Ngực tôi nhói đau khi nhớ đến sự ngạo mạn và ích kỷ của bản thân.

Tôi chẳng thể nói được gì. Có lẽ tôi cũng chẳng hiểu gì về nàng. Có lẽ giống như anh ta, tôi chỉ nghĩ đến bản thân.

Anh trai của bạn gái tôi nói: “Trong truyện “Bánh răng’ của Akutagawa mà cậu đọc cho tôi hồi ấy có kể về một phi công chỉ quen hít thở bằng không khí trên bầu trời nên dần không chịu nổi không khí dưới mặt đất nhỉ. Căn bệnh phi công. Tuy không biết bệnh đó có thật không nhưng giờ tôi vẫn nhớ đoạn văn đó.

“Thế căn bệnh mất trí nhớ của anh giờ đã ổn rồi chứ?” Tôi hỏi thử. Nhằm đổi hướng câu chuyện khỏi Sayoko.

“À, chuyện đó hả, anh trai của bạn gái tôi hơi nheo mắt. “Lạ lắm, bỗng một ngày, nó đột nhiên biến mất. Bác sĩ thì bảo đó là bệnh rối loạn di truyền, sẽ tiến triển theo thời gian, không có khả năng chữa trị, thế mà tự nhiên tôi khỏi như chưa bao giờ mắc nó. Cứ như hết bị ma ám vậy.”

“Tốt quá,” tôi nói. Đó là suy nghĩ thật lòng.

“Hình như sau lần gặp và nói chuyện với cậu một thời gian thì phải, kể từ đó tôi không bị mất trí nhớ thêm lần nào. Tâm trạng của tôi cũng ổn định trở lại, may mắn vào được một trường đại học tầm trung, may mắn tốt nghiệp rồi tiếp quản công việc kinh doanh của bố. Tuy phải đi đường vòng mất mấy năm nhưng giờ tạm coi là bình thường được rồi.”

“Tốt quá,” tôi lặp lại. “Rốt cuộc thì anh đã không nện búa vào đầu bố anh.”

“Mấy chuyện vớ vẩn mà cậu cũng nhớ nhỉ, anh ta nói rồi cười thành tiếng. “Mà kể ra, họa hoằn có việc nên tôi mới lên Tokyo đấy, thế mà lại va vào cậu ngay giữa đô thị rộng lớn thế này, đúng là kỳ lạ. Chỉ có thể là do sự sắp đặt nào đó”

“Hẳn là vậy,” tôi nói.

“Còn cậu thì sao? Cậu sống ở Tokyo từ bấy đến giờ hả?”

Tôi nói rằng mình cưới vợ ngay khi mới tốt nghiệp đại học, sống ở Tokyo từ đó đến giờ và hiện đang sống bằng nghề viết.

“Nghề viết à?”

“Vâng, tạm gọi là vậy”

“Ra vậy. À, nhắc mới nhớ. Cậu có giọng đọc hay lắm,” anh ta nói như thừa nhận. “Ngoài ra, nói điều này có thể khiến cậu cảm thấy có trách nhiệm nhưng cho phép tôi được nói rằng, cậu là người mà Sayoko yêu nhất đấy.”

Tôi không nói gì. Anh trai của bạn gái tôi cũng không nói gì.

Rồi chúng tôi chia tay. Tôi đi lấy chiếc đồng hồ đang sửa, anh trai bạn gái cũ của tôi chậm rãi đi xuống con đường dốc hướng về Shibuya. Chiếc áo khoác vải tweed hòa vào dòng người ban chiều.

Đó là lần cuối cùng tôi gặp anh ta. Sự tình cờ đã đưa chúng tôi tới lần gặp mặt thứ hai. Sau khoảng thời gian gần 20 năm, tại một thành phố cách xa 600km. Chúng tôi ngồi đối diện nhau bên chiếc bàn, uống cà phê và nói vài câu chuyện. Đó không phải những câu chuyện bình thường bên bàn trà. Mà là những câu chuyện được ám chỉ các ẩn ý trong hành vi “sống” của chúng tôi. Nhưng rốt cuộc thì sự ám chỉ này hình thành nên hoàn toàn tình cờ. Không có yếu tố nào khác gắn kết chúng tôi một cách có hệ thống cả.

“Câu hỏi: Yếu tố nào trong cuộc đời của hai người được ám chỉ một cách biểu tượng trong cuộc gặp gỡ và trò chuyện lần thứ hai?”

Tôi cũng không gặp lại người con gái xinh đẹp ôm chiếc đĩa LP With the Beatles nữa. Liệu nàng còn đung đưa vạt váy, rảo bước trên hành lang nhập nhoạng của trường cấp ba vào năm 1964 không? Giờ nàng vẫn mười sáu tuổi, vẫn ôm khư khư trước ngực cái bìa đĩa tuyệt đẹp có gương mặt John, Paul, Geogre và Ringo bị khuất đi một nửa.

Tập thơ Yakult Swallows

Tôi xin phép được nói luôn từ đầu rằng: Tôi thích bóng chày. Thích ở đây là thích đến tận sân và xem trực tiếp trận đấu diễn ra ngay trước mắt. Tôi sẽ đội mũ, mang theo găng để bắt cú foul[8E] nếu ngồi ở sân trong, và bắt cú home-run[9E] nếu ngồi ở sân ngoài. Tôi không thích xem truyền hình trực tiếp qua tivi lắm. Xem qua tivi, tôi luôn có cảm giác như mình bỏ lỡ mất thứ quan trọng nhất. Nghĩa là nếu so với việc làm tình... mà thôi, bỏ qua đi, nói tóm lại, bóng chày mà xem qua màn hình tivi thì không còn thấy hào hứng nữa. Tôi cảm thấy như thế đấy. Dù chẳng thể gạch đầu dòng ra để giải thích.

Nói cụ thể hơn thì tôi là cổ động viên của đội Yakult Swallows. Tuy chưa tới mức gọi là cuồng nhiệt và tận tụy nhưng có thể tạm coi là trung thành. Ít nhất thì tôi đã ủng hộ đội trong suốt thời gian dài. Từ hồi đội còn tên là Sankei Atoms, tôi đã thường xuyên đến sân Jingu. Thậm chí tôi từng sống gần sân đó để tiện đi xem. Đúng ra thì bây giờ vẫn vậy. Đi bộ được đến sân Jingu là tiêu chí quan trọng khi tôi tìm nhà ở Tokyo. Đương nhiên, tôi cũng sở hữu rất nhiều loại đồng phục và mũ lưỡi trai của đội.

Từ xưa tới nay, Jingu vẫn luôn là một sân bóng chày bình yên và khiêm nhường, chưa bao giờ tự hào về khả năng thu hút khán giả. Nếu được phép miêu tả thẳng thắn hơn thì sân lúc nào cũng vắng như chùa Bà Đanh. Hầu như không có khả năng xảy ra chuyện đến sân rồi nhưng lại không thể vào vì hết chỗ. Tôi nói “hầu như không có khả năng xảy ra” nghĩa là xác suất giống như tình cờ nhìn thấy nhật thực khi đang đi dạo vào buổi tối, hay tình cờ gặp một con mèo tam thể đực không lạ người ở công viên gần nhà. Nhưng thú thực, tôi lại khá hài lòng với mật độ thưa thớt đó. Ngay từ nhỏ tôi vốn đã không thích chốn đông người.

Nhưng dĩ nhiên, không phải tôi hâm mộ đội Yakult Swallows chỉ vì lý do sân bóng của họ thường xuyên vắng người. Nói thế thì tội nghiệp cho đội Yakult Swallows quá. Đội Yakult Swallows đáng thương. Sân Jingu đáng thương. Bởi lẽ, hầu như lúc nào khán đài bên đội khách cũng kín chỗ trước cả khán đài bên đội nhà Yakult Swallows. Có tìm cả thế giới cũng không ra một sân bóng nào như thế.

Vậy vì lẽ gì mà tôi lại trở thành cổ động viên đội bóng này? Con đường để tôi trở thành cổ động viên lâu năm của đội Yakult Swallows và sân Jingu rốt cuộc dài và quanh co thế nào? Tôi đã băng qua vũ trụ nào, để cuối cùng lại lấy một ngôi sao nhạt nhòa, phù du – ngôi sao mà phải mất nhiều thời gian hơn bình thường để tìm được vị trí trên bầu trời đêm – làm ngôi sao may mắn cho mình? Nếu kể ra thì sẽ rất dài. Nhưng thôi, nhân dịp này, tôi sẽ kể một chút. Biết đâu lại thành một tự truyện súc tích về con người tôi.

Tôi sinh ra ở Kyoto nhưng không lâu sau thì theo gia đình chuyển đến Hanshinkan[10E] và sống ở đó cho đến năm mười tám tuổi. Tôi ở Shukugawa và Ashiya. Khi nào rảnh, tôi lại đạp xe, hoặc có khi là đi tàu Hanshin, đến sân Koshien để xem các trận đấu bóng chày. Hồi cấp một, đương nhiên tôi cũng ở trong hội cổ động viên đội Hanshin Tigers (không tham gia thì khi đi học sẽ bị bắt nạt). Mặc kệ mọi người nói gì, Koshien vẫn là sân bóng chày đẹp nhất Nhật Bản. Nắm chặt chiếc vé trong tay, đi qua chiếc cổng có bụi thường xuân, nhanh chân chạy lên cầu thang bê tông mờ mờ tối. Và khi thảm cỏ thiên nhiên ngoài trời đập vào mắt, khi bỗng nhiên trước mặt là cả một đại dương xanh mát thì lồng ngực của một thằng bé như tôi đập liên hồi. Như thể có một nhóm chú lùn hiếu động đang luyện nhảy bungee[11E] bên trong những chiếc xương sườn mảnh dẻ của tôi vậy.

Những bộ đồng phục chưa bị dây bẩn của các cầu thủ đang luyện chặn bóng trên sân, quả bóng trắng tinh khôi ngay trước mắt, tiếng dội lại sung sướng của cây gậy bắt được bóng ở trung tâm, tiếng rao lanh lảnh của cậu bé bán bia, bảng tỉ số trắng trước giờ khai cuộc... Ở đó, dự cảm về các kịch bản sắp được tung ra luôn đầy ắp, những tiếng reo hò, thở dài hay giận dữ luôn chực chờ. Phải, cứ như thế, tôi chưa kịp thắc mắc gì thì việc xem bóng chày và đến tận sân bóng đã đồng nhất với nhau trong con người tôi.

Do đó, khi rời Hanshinkan năm mười tám tuổi để lên Tokyo học đại học, tôi quyết định cổ vũ đội Sankei Atoms tại sân Jingu, như thể đó là chuyện đương nhiên. Còn gì đúng đắn hơn khi thưởng thức bóng chày ở sân bóng gần nơi mình ở nhất và cổ vũ cho đội chủ nhà. Nếu nói về khoảng cách thuần túy thì tôi nghĩ sân Korakuen gần hơn sân Jingu... Nhưng sao có chuyện tôi tới sân đó được. Ai mà chẳng có những nguyên tắc đạo đức cần tuân thủ.

Đó là năm 1968. Năm mà bài hát “Gã say trở về” của ban nhạc The Folk Crusaders trở nên nổi tiếng, năm mà Martin Luther King và Robert Kennedy bị ám sát, năm mà sinh viên biểu tình chiếm nhà ga Shinjuku vào ngày Quốc tế phản chiến. Liệt kê ra mà cảm giác như thời cổ đại vậy... Tóm lại, vào năm đó, tôi đã đưa ra quyết định “Từ giờ sẽ cổ vũ cho đội Sankei Atoms”. Theo sự xúi giục của định mệnh, của cung hoàng đạo, của nhóm máu, của lời tiên tri hay lời nguyền nào đó. Nếu như bạn đang cầm bảng niên đại lịch sử, làm ơn hãy ghi chú ở một góc nhỏ rằng: “Năm 1968, Haruki Murakami trở thành cổ động viên của đội Sankei Atoms”.

Tôi dám thề trước tất cả thần linh trên thế giới rằng hồi đó, Atoms là một đội hạng bét. Không có cầu thủ ngôi sao, đội bóng thì nghèo, sân bóng thì trừ những trận đấu với đội Giants ra thì lúc nào cũng vắng tanh, nếu miêu tả bằng cách nói cổ xưa thì là “Nơi chim cúc cu gáy”[12E]. Hồi đó tôi nghĩ lẽ ra nên chọn chim cúc cu làm linh vật của đội chứ không phải cậu bé tay sắt Atom. Dù tôi cũng không biết chim cúc cu trông như thế nào.

Hồi đó, đội Giants đang ở thời kỳ đỉnh cao bất khả chiến bại dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Kawakami nên sân Korakuen lúc nào cũng đầy ắp khán giả. Tờ Yomiuri dùng vé vào sân Korakuen làm vũ khí chủ lực để bán báo. Cầu thủ Oh và Nagashima chẳng khác nào những anh hùng dân tộc. Tất cả trẻ em tôi gặp trên đường đều đội mũ của đội Giants với vẻ tự hào. Tôi chưa bao giờ nhìn thấy đứa trẻ nào đội mũ của đội Sankei Atoms. Hoặc có thể những đứa trẻ can đảm ấy đang kín đáo đi đường vòng. Rón rén men theo các hiên nhà. Ơ kìa, công bằng ở đâu vậy?

Nhưng hễ mà rảnh (nói đúng hơn thì hồi đó tôi lúc nào cũng rảnh), tôi lại đến sân Jingu, một mình lặng lẽ cổ vũ cho đội Sankei Atoms. Tuy đội thua nhiều hơn thắng (cảm giác ba trận thì sẽ thua hai trận), nhưng tôi vẫn đang còn trẻ nên chỉ cần được nằm dài trên bãi cỏ ở sân ngoài, vừa uống bia vừa thưởng thức trận đấu, thi thoảng lại vẩn vơ nhìn lên bầu trời là cũng thấy hạnh phúc lắm rồi. Nếu họa hoằn mà đội thắng, tôi sẽ vui sướng tận hưởng trận đấu, còn khi đội thua, tôi sẽ nghĩ: “Chà, sống trên đời cũng phải quen với việc thua chứ”. Sân Jingu hồi đó chưa có ghế ngồi ở sân ngoài, chỉ có đoạn dốc nghiêng với đám cỏ xơ xác. Tôi trải báo lên đó (tất nhiên là báo Thể thao Sankei), rồi cứ thoải mái nằm hoặc ngồi. Đương nhiên, nếu trời mưa thì mặt đất sẽ lầy lội.

Khi đội giành chức vô địch lần đầu tiên vào năm 1978, tôi đang sống ở Sendagaya, cách sân Jingu 10 phút đi bộ. Vì vậy mà cứ rảnh là tôi lại đến sân xem. Năm đó, đội Yakult Swallows (lúc này đội đã đổi tên thành Yakult Swallows) lần đầu giành được cúp vô địch Liên đoàn sau 29 năm thành lập, thừa thắng xông lên, họ chinh phục luôn cả Giải bóng chày nhà nghề Nhật Bản. Thật đúng là một năm kỳ tích. Và trong năm đó, tôi cũng hoàn tất cuốn sách đầu tiên tạm gọi là tiểu thuyết khi hai mươi chín tuổi. Đó là cuốn Lắng nghe gió hát, đoạt giải Tác giả mới của tạp chí Gunzo, kể từ đó được gọi là nhà văn. Dĩ nhiên, đây chỉ là sự trùng hợp nhưng tôi vẫn cảm thấy như có một chút duyên.

Nhưng đó là chuyện mãi về sau. Còn trong suốt 10 năm, từ năm 1968 đến năm 1977, tôi đã liên tục chứng kiến số trận thua khổng lồ, (theo cảm giác) gần bằng đơn vị thiên văn. Nói cách khác là cơ thể tôi phải dần thích nghi với thế giới mà “hôm nay lại tiếp tục thua”. Như thợ lặn dành thời gian để cơ thể làm quen với áp suất nước. Đúng thế, trong cuộc đời này, thua lúc nào chẳng nhiều hơn thắng. Trí khôn thực sự của đời người được nuôi dưỡng từ việc “làm cách nào để thua đẹp” chứ không phải “làm thế nào để thắng đối phương”. Tôi thường hét (tất nhiên là không thành tiếng) sang phía khán đài chật kín người của đội Yomiuri Giants rằng: “Các người còn lâu mới hiểu được lợi thế này của bọn tôi!”

Suốt những năm tháng ảm đạm như chui dưới đường hầm hun hút đó, tôi một mình ngồi ở khán đài sân ngoài của sân Jingu, vừa theo dõi trận đấu vừa viết vào sổ tay mấy bài thơ để giết thời gian. Những bài thơ có chủ đề về bóng chày. Khác với bóng đá, một trận bóng chày hay có thời gian tạm nghỉ giữa các lượt đấu nên có rời mắt một chút khỏi sân để ghi chép cũng không sợ bỏ lỡ mất pha ghi bàn. Đây là một môn thể thao tương đối thong dong. Thường thì tôi làm thơ ở những trận bóng chán ngắt mà đội mình bị dẫn trước và các cầu thủ ném bóng liên tục bị thay ra (chà, những trận như vậy mới nhiều làm sao).

Nhân thể thì đây là bài đầu tiên trong tập thơ của tôi. Bài thơ có hai phiên bản dài và ngắn, đây là phiên bản dài. Sau đó còn được bổ sung thêm.

Cầu thủ cánh phải

Buổi chiều tháng Năm ấy, cậu

Đứng chặn bóng ở cánh phải sân Jingu.

Cầu thủ cánh phải của Sankei Atoms.

Đó là nghề của cậu.

Ở hàng ghế sau sân ngoài cánh phải

Tôi ngồi uống lon bia đã bớt lạnh.

Vẫn giống như mọi khi.

Cầu thủ đánh bóng của đối phương tung một cú bóng về phía cánh phải.

Một cú đánh bóng cao đơn giản.

Chỉ bay vọt lên, không tốc độ.

Gió cũng đã ngừng thổi.

Nắng cũng không chói chang.

Đúng là mỡ dâng tận miệng.

Cậu khẽ giơ hai tay lên

Tiến lên chừng ba mét.

OK.

Tôi nhấp một ngụm bia,

Chờ quả bóng rơi xuống.

Quả bóng,

Như thể đã đo chính xác bằng thước

Rơi xuống cách lưng cậu đúng ba mét.

Bụp, âm thanh khô khốc vang lên

Như thể cái búa gõ vừa gõ nhẹ vào rìa vũ trụ.

Tôi tự hỏi

Sao mình lại cổ vũ cho một đội thế này.

Thật là một câu đố

Thuộc tầm vũ trụ.

Tôi không biết có thể gọi đấy là thơ hay không. Nếu gọi là thơ thì hẳn những nhà thơ chân chính sẽ nhảy dựng lên mất. Họ sẽ muốn túm lấy tôi và treo lên cột điện. Thế thì sẽ rắc rối lắm. Nhưng nếu vậy thì phải gọi là gì? Hãy cho tôi biết nếu bạn có cách gọi phù hợp. Nên thôi, tôi cứ tạm gọi đây là thơ. Tôi quyết định gom hết lại và phát hành thành Tập thơ Yakult Swallows. Các nhà thơ muốn nổi giận thì cứ việc. Đó là năm 1982. Ngay trước khi tôi hoàn thành tiểu thuyết Cuộc săn cừu hoang, tức ba năm sau khi tôi ra mắt với tư cách là một nhà văn (tạm gọi thế).

Cố nhiên, các nhà xuất bản lớn đủ thông minh để không đếm xỉa tới việc xuất bản một thứ như thế, thành thử tôi phải tự bỏ một nửa tiền ra để phát hành. May mắn là tôi có một người bạn điều hành một xưởng in nên có thể in với giá tương đối rẻ. Tập thơ được làm đơn giản, in 500 bản có đánh số, tất cả đều được tôi ký bằng tay. Haruki Murakami, Haruki Murakami, Haruki Murakami... Nhưng đúng như dự đoán, chẳng ai thèm để ý. Chỉ người nào tò mò lắm mới bỏ tiền ra mua một thứ như thế. Thực tế thì tôi chỉ bán được khoảng 300 bản. Còn lại là tặng bạn bè, người quen làm kỷ niệm. Giờ đây, nó đã trở thành một thứ đồ sưu tập quý có giá cao ngất ngưởng. Thật chẳng hiểu nổi thế giới này. Tôi hiện chỉ còn đúng hai tập. Nếu giữ lại nhiều hơn thì có phải giờ đã giàu rồi không.

Khi bố tôi mất, sau lễ tang, tôi ngồi nốc bia tì tì với ba người em họ. Bốn chúng tôi gồm hai em họ bên bố (tầm tuổi tôi) và một em họ bên mẹ (có lẽ kém tôi chừng 15 tuổi) ngồi uống đến tận nửa đêm. Chúng tôi không uống gì khác ngoài bia. Không có cả đồ nhắm. Chỉ có bia và bia. Đó là lần đầu tiên tôi uống nhiều bia đến vậy. Tổng cộng có khoảng 20 chai bia Kirin cỡ đại rỗng xếp trên bàn. Bàng quang kể ra chứa tốt thật. Chưa kể uống xong, tôi còn đến một quán bar nhạc jazz gần nhà tang lễ và uống cả mấy ly đúp whiskey Four Roses với đá nữa.

Bản thân tôi cũng không hiểu vì sao đêm ấy mình lại uống nhiều đến vậy. Khi đó, tôi chẳng cảm thấy gì đặc biệt, không buồn hay trống rỗng. Chỉ biết là hôm đó dù có uống nhiều đến mấy thì tôi cũng không say, cũng không có dư chứng khó chịu. Sáng hôm sau khi thức dậy, đầu óc tôi còn tỉnh táo hơn bình thường.

Bố tôi là một cổ động viên bảo thủ của đội Hanshin Tigers. Khi tôi còn nhỏ, hễ đội Hanshin Tigers thua là bố tôi vô cùng bực bội. Đến nét mặt của ông cũng thay đổi. Rượu vào thì còn tệ hơn nữa. Thế nên những tối mà đội Hanshin Tigers bị thua, tôi phải chú ý để không chọc giận bố. Có lẽ đây là lý do mà tôi không trở thành, hoặc không thể trở thành, cổ động viên cuồng nhiệt của đội Hanshin Tigers.

Nói giảm nói tránh đi thì là quan hệ giữa tôi và bố không được tốt đẹp cho lắm. Lý do có nhiều nhưng trong suốt hơn 20 năm, cho đến tận trước khi bức màn cuộc đời ông hạ xuống ở tuổi chín mươi do ung thư di căn khắp cơ thể và bệnh tiểu đường nặng, tôi và bố hầu như không nói chuyện với nhau. Xét theo bất cứ khía cạnh nào cũng khó có thể coi đó là “mối quan hệ hữu hảo”. Cuối cùng, chúng tôi cũng có một chút gọi là hòa giải, nhưng để gọi là hòa giải thì lại hơi muộn một chút.

Nhưng dĩ nhiên tôi cũng có kỷ niệm đẹp về ông.

Mùa thu khi tôi chín tuổi, đội St. Louis Cardinals của Mỹ tới Nhật để thi đấu giao hữu với đội tuyển quốc gia. Stan Musial vĩ đại đang ở thời kỳ hoàng kim. Đội Nhật có hai quân át chủ bài là Inao và Sugiura. Một cuộc đối đầu tuyệt vời. Tôi cùng bố đến sân Koshien để xem trận đấu đó. Chúng tôi ngồi ở hàng ghế trước của sân trong, bên phía chốt gôn 1. Trước khi trận đấu bắt đầu, cầu thủ của đội Cardinals đi một vòng quanh sân, ném những quả bóng tennis mềm có chữ ký của mình về phía khán giả. Mọi người đứng dậy, reo hò và cố bắt bóng. Tôi vẫn ngồi ở ghế, lơ đãng ngắm cảnh tượng đó. Bé nhỏ như tôi thì sao có thể bắt được bóng chứ. Nhưng ngay sau đó, tôi nhận ra một quả bóng đang nằm trên đầu gối mình. Tình cờ thế nào mà nó rơi trúng vào đầu gối tôi. Bụp! Hệt như Thiên Khải vậy.

“Tốt quá,” bố nói với tôi. Nửa như sững sờ, nửa như thán phục. Nhắc đến mới nhớ, khi tôi ra mắt với tư cách nhà văn năm ba mươi tuổi, bố tôi cũng nói câu tương tự. Nửa như sững sờ, nửa như thán phục.

Có lẽ đó là một trong những sự kiện huy hoàng nhất của tôi thời niên thiếu. Nếu không muốn nói là may mắn nhất. Phải chăng cũng vì thế mà tôi đem lòng yêu cái nơi gọi là “sân bóng chày” ấy? Tất nhiên tôi đã giữ cẩn thận quả bóng trắng đó để đem về nhà. Nhưng tôi chỉ nhớ được đến thế. Quả bóng sau đó ra sao? Bị quăng vào xó xỉnh nào rồi?

Tập thơ Yakult Swallows của tôi còn có cả bài thơ như thế này. Hình như là thời huấn luyện viên Mihara dẫn dắt đội tuyển. Không hiểu sao, tôi nhớ được rõ nhất đội Swallows vào thời kỳ này. Mỗi khi đến sân bóng, tôi lại háo hức như thể sẽ có điều gì thú vị xảy ra.

Bóng chim

Một trận đấu ban ngày vào buổi chiều đầu hè.

Nửa đầu hiệp thứ tám

Đội Swallows đang bị dẫn với tỉ số 1-9 (hoặc đại loại thế).

Cầu thủ ném bóng thứ sáu (hoặc đại loại thế) mà tôi chưa từng nghe tên,

Đang tập ném bóng.

Đúng lúc ấy

Cái bóng sắc nét của một con chim

Vụt lướt qua thảm cỏ xanh

Từ chốt gôn 1 đến vị trí chặn bóng trung tâm.

Tôi ngẩng lên nhìn

Nhưng không thấy con chim đâu.

Dưới ánh nắng gay gắt.

Tôi chỉ thấy

Cái bóng, như một lát cắt màu đen

Rơi xuống thảm cỏ.

Lát cắt có hình con chim.

Đó là điềm lành,

Hay điểm dữ,

Tôi ngẫm nghĩ.

Nhưng rồi lắc đầu.

Xua đi ngay.

Ở đây mà có điểm lành ư?

Khi trí nhớ của mẹ tôi dần giảm sút, khó sống được một mình, tôi trở về Kansai để sắp xếp lại chỗ ở của bà. Tôi choáng váng khi nhìn thấy cả đống đồ đồng nát – chỉ có thể nghĩ vậy - chất đầy trong tủ của bà. Bà đã mua những thứ chẳng biết để làm gì với số lượng nhiều mà người thường không hình dung nổi.

Chẳng hạn, một hộp kẹo lớn chứa đầy thẻ. Hầu hết là thẻ điện thoại, lẫn một ít thẻ tàu Hanshin - Hankyu trả trước. Thẻ nào cũng in ảnh cầu thủ của đội Hanshin Tigers. Kanemoto, Imaoka, Yano, Akahoshi, Fujikawa... Thẻ điện thoại? Trời ạ, thời đại này thì dùng được thẻ điện thoại ở đâu chứ?

Tôi không đếm từng cái nhưng tổng cộng có lẽ phải hơn 100 thẻ. Không thể hiểu nổi. Theo như tôi biết thì mẹ tôi không hề quan tâm tới bóng chày. Nhưng hiển nhiên chỗ thẻ này là do mẹ tôi mua. Có bằng chứng rõ ràng. Phải chăng, vì một dịp tình cờ nào đó mẹ tôi đã trở thành cổ động viên cuồng nhiệt của đội Hanshin Tigers mà tôi không hay biết? Ấy thế nhưng mẹ tôi lại một mực phủ nhận chính mình đã mua số lượng lớn thẻ điện thoại có in hình cầu thủ đội Hanshin Tigers. “Con nói linh tinh gì thế. Sao mẹ có thể mua mấy thứ đó được,” bà nói. “Đi mà hỏi bố con ấy.”

Mẹ nói thế thì tôi cũng chịu. Vì bố tôi đã mất từ ba năm trước rồi.

Bởi vậy, dù mang theo điện thoại di động, tôi vẫn lặn lội đi tìm các bốt điện thoại công cộng để dùng hết số thẻ Hanshin Tigers đó. Cũng nhờ thế mà tôi biết nhiều hơn về tên các cầu thủ đội Tigers. Dù phần lớn hiện tại họ đã giải nghệ hoặc đang chơi cho đội khác.

Hanshin Tigers.

Trước đây, trong đội Hanshin Tigers có một cầu thủ sân ngoài lanh lợi, dễ mến tên là Mike Reinbach. Tôi từng viết một bài thơ có anh ta là nhân vật phụ. Reinbach bằng tuổi tôi, mất vì tai nạn xe hơi ở Mỹ năm 1989. Năm 1989, tôi sống ở Rome và đang viết một tiểu thuyết dài. Vì vậy, cũng phải một thời gian sau tôi mới biết Reinbach qua đời khi mới ba mươi chín tuổi. Đương nhiên, báo chí ở Ý sẽ không đưa tin về cái chết của một cựu cầu thủ sân ngoài của đội Hanshin Tigers.

Bài thơ tôi viết như sau:

Cặp mông của cầu thủ sân ngoài,

Tôi thích ngắm mông của cầu thủ sân ngoài.

Nói đúng hơn, khi ngồi một mình ở ghế sân ngoài,

Xem một trận đấu bệ rạc mà đội mình đang thua,

Thì ngoài việc nhìn chằm chằm vào mông cầu thủ ra,

Còn có thú vui nào khác?

Nếu có, hãy cho tôi biết.

Chính vì thế, tôi có thể,

Dành cả đêm để nói về,

Cặp mông của cầu thủ sân ngoài.

John Scott[13E], cầu thủ chặn bóng ở vị trí giữa sân,

Có cặp mông đẹp vượt trên mọi tiêu chuẩn.

Đôi chân dài miên man, khiến cặp mông,

Trông như lơ lửng giữa không trung.

Như một ẩn dụ táo bạo khiến trái tim bạn vui sướng.

Trong khi đó, cầu thủ cánh phải, Wakamatsu,

Lại có đôi chân ngắn cũn,

Khi đứng cạnh nhau,

Mông của Scott ở ngang cằm của Wakamatsu.

Cặp mông của Reinbach[14E] bên đội Hanshin,

Lại có vẻ đáng yêu tự nhiên, hai bên đối xứng.

Chỉ nhìn thôi,

Đã thấy thuyết phục rồi.

Mông của Shane[15E] bên đội Hiroshima Carp,

Lại có vẻ sâu sắc và trí tuệ.

Đúng hơn là ưu tư chăng.

Mọi người nên gọi anh ta bằng tên đầy đủ là Scheinblum.

Dù chỉ là để bày tỏ sự kính trọng với cặp mông ấy.

Đến đây, trong đầu tôi xuất hiện cả tên của những cầu thủ sân ngoài,

Có cặp mông không đẹp,

Nhưng tôi sẽ không nêu ra đây.

Vì họ cũng có mẹ, anh em, và vợ,

Hay thậm chí cả con nữa.

p class="calibre61">Có một lần, tôi ngồi xem trận đấu giữa đội Hanshin và đội Yakult Swallows ở ghế sân ngoài trên sân Koshien với tư cách cổ động viên đội Yakult. Hôm đó có việc nên tôi đến Kobe một mình, rảnh cả buổi chiều. Nhờ một tấm áp phích dán ở ga Hanshin Sannomiya mà tôi tình cờ biết hôm đó có trận đấu trên sân Koshien, thế là tôi nghĩ “Phải rồi, hay là thử đến sân Koshien”. Ngẫm thử thì hơn 30 năm rồi tôi chưa đặt chân đến đó.

Hồi ấy, Nomura Katsuya đang dẫn dắt đội Yakult Swallows. Thời kỳ mà Furuta, Ikeyama, Miyamoto, Inaba đang thi đấu rất sung sức (ngẫm thử thì đó là thời kỳ hạnh phúc). Chính vì thế bài thơ này không nằm trong Tập thơ Yakult Swallows gốc. Tôi viết bài này rất lâu sau khi tập thơ được xuất bản.

Lúc đi xem tôi không mang theo giấy bút nên khi về tới khách sạn, tôi ngồi ngay vào bàn và viết (thứ giống như) bài thơ này vào tập giấy có sẵn trong phòng. Có lẽ nên gọi đó là ghi chú ngẫu nhiên dưới dạng thơ. Ngăn kéo bàn làm việc của tôi lúc nào cũng đầy các ghi chú và những đoạn văn đủ dạng như vậy. Cho dù chúng hầu như chẳng có ích gì trên thực tế.

Hòn đảo trong dòng hải lưu,

Buổi chiều mùa hè ấy,

Trên khán đài cánh trái của sân Koshien,

Tôi tìm chỗ ngồi của cổ động viên đội Yakult Swallows,

Mất khá lâu mới thấy,

Vì khu ghế của cổ động viên đội Yakult Swallows,

Chỉ có chu vi chừng năm mét.

Xung quanh toàn là cổ động viên đội Tigers.

Tôi nhớ đến bộ phim “Fort Apache” của đạo diễn John Ford.

Đội kỵ binh bé nhỏ do Henry Fonda bướng bỉnh dẫn đầu,

Bị bao vây bởi đội quân da đỏ khổng lồ đang nhăm nhe xâm chiếm đại lục,

Một tình thế tuyệt vọng,

Chẳng khác nào hòn đảo tí hon giữa dòng hải lưu,

Cắm ngọn cờ can trường ở chính giữa.

Nhắc mới nhớ, bồi tiểu học, tại sân bóng này, tại ghế sân ngoài này,

Tôi đã nhìn thấy Oh Sadabaru, một cầu thủ đang học cấp ba.

Mùa xuân khi trường Waseda Jitsugyo lên ngôi vô địch,

Cậu ta là con át chủ bài, người đánh bóng thứ tư trong đội.

Ký ức rõ nét đến kỳ lạ

Như thể đang nhìn ngược lại từ kính viễn vọng.

Rất xa, rất gần.

Và bây giờ, tại đây,

Trong vòng vây của những thổ dân da đỏ hung ác, dữ tợn mặc bộ đồ kẻ sọc,

Dưới lá cờ của đội Yakult Swallows,

Tôi đang hét lên những tiếng bi thương.

Rằng chẳng phải sân này cách quá xa quê hương sao,

Trái tim tôi nhức nhối,

Tại hòn đảo tí hon bơ vơ giữa dòng hải lưu.

Nói gì thì nói, trong tất cả sân bóng chày trên thế giới, tôi vẫn thích đến sân Jingu nhất. Ngồi ở ghế sân trong bên chốt gôn 1, hoặc ghế sân ngoài cánh trái. Tôi thích được nghe đủ loại âm thanh, ngửi đủ thứ mùi và ngước nhìn bầu trời ở đó. Thích cảm nhận làn gió mơn man trên da, nhấp ngụm bia lạnh và ngắm mọi người xung quanh. Dù đội nhà thắng hay thua, tôi vẫn vô cùng yêu quãng thời gian ở đó.

Tất nhiên, thắng vẫn tốt hơn thua. Đương nhiên rồi. Nhưng giá trị và tầm quan trọng của thời gian không bị ảnh hưởng bởi chuyện thắng hay thua. Thời gian vẫn là thời gian. Một phút là một phút, một giờ là một giờ. Bất luận thế nào chúng ta cũng phải trân trọng. Phải khéo léo dàn xếp với thời gian và cố gắng lưu lại những ký ức tuyệt vời. Đó là điều quan trọng nhất.

Khi đã yên vị trên sân, tôi thích thưởng thức bia đen trước tiên. Nhưng số người bán bia đen không nhiều. Phải lâu mới tìm thấy họ. Khi nhìn thấy họ, tôi sẽ giơ tay và gọi. Người bán bia tới. Một anh chàng trẻ măng, gầy nhẳng. Trông như thiếu dinh dưỡng. Tóc dài. Chắc là học sinh cấp ba đi làm thêm. Cậu ta tới, việc đầu tiên là xin lỗi tôi: “Xin lỗi, đây là bia đen ạ.”

“Không cần phải xin lỗi. Không sao cả” tôi nói để trấn an cậu ta. “Vì tôi đang đợi bia đen mà.

“Cháu cảm ơn” cậu ta nói rồi mỉm cười sung sướng.

Tối nay, hẳn là cậu bé bán bia đen sẽ phải xin lỗi rất nhiều người. Rằng “Xin lỗi, đây là bia đen.” Vì phần đông khách muốn uống bia lager thường hơn là bia đen. Tôi trả tiền và khẽ chúc phúc cho cậu, “Cố gắng nhé.

Tôi cũng thường xuyên nếm trải cảm giác giống như cậu ta khi viết tiểu thuyết. Bỗng dưng muốn xin lỗi từng người trên khắp thế giới. Rằng “Xin lỗi, đây là bia đen.

Nhưng mà thôi. Không nghĩ về tiểu thuyết nữa. Sắp bắt đầu trận đấu tối nay rồi. Chà, phải cầu cho đội mình thắng chứ. Và đồng thời, (bí mật) chuẩn bị tinh thần rằng đội mình sẽ thua.

Carnaval[16E]

Trong số những phụ nữ mà tôi biết cho tới thời điểm này, cô là người xấu nhất... Nói vậy có lẽ chưa được công bằng lắm. Vì trên thực tế, chắc chắn còn nhiều phụ nữ có dung mạo xấu hơn cô. Tuy nhiên, nói cô là người xấu nhất trong số những phụ nữ có mối liên hệ gần gũi với cuộc đời tôi ở mức độ nhất định và cắm rễ tại mảnh đất trong ký ức của tôi, thì chắc cũng không ảnh hưởng gì. Đương nhiên, thay vì nói là “xấu”, có thể dùng uyển ngữ là “không đẹp”, cách nói dễ được độc giả, đặc biệt là độc giả nữ chấp nhận hơn. Mặc dầu vậy, tôi vẫn xin phép được dùng từ mang tính trực diện (và hơi thô lỗ) là “xấu”. Bởi từ này có lẽ sẽ tiệm cận với bản chất của con người cô hơn.

Tôi sẽ tạm gọi cô là “F*” Việc tiết lộ tên thật của cô, xét theo một số nghĩa thì không được phù hợp. Ngoài ra, tên thật của cô cũng không liên quan gì tới F hay *.

Có thể, ở một nơi nào đó, F* cũng đọc những dòng này. Cô thường nói bản thân chỉ quan tâm tới những thứ do các tác giả nữ còn sống viết, nhưng cũng không loại trừ khả năng cô tình cờ đọc được những dòng này. Và nếu cô đọc được những dòng này, đương nhiên, cô sẽ nhận ra người tôi đang kể ở đây chính là cô. Nhưng hẳn F* sẽ không bận tâm khi thấy tôi viết: “Trong số những phụ nữ mà tôi biết cho tới thời điểm này, cô là người xấu nhất”. Mà không, cô còn thích thú là đằng khác. Bởi hơn ai hết, cô thừa biết dung nhan của mình không xuất sắc – nói đúng hơn là “xấu”, và thậm chí cô còn thấy vui vẻ khi biến nó thành lợi thế.

Theo suy nghĩ của tôi, trường hợp như vậy trên đời này thuộc dạng tương đối hiếm. Bởi không có nhiều phụ nữ xấu tự nhận thức được rằng mình xấu, số phụ nữ dám chấp nhận đó là sự thật cũng như tìm được chút niềm vui từ việc đó vô cùng ít, nếu không muốn nói là không có. Đúng vậy, với ý nghĩa này, tôi nghĩ cô quả là không bình thường. Và sự không bình thường ấy đã thu hút không chỉ tôi, mà nhiều người khác đến với cô. Giống như thỏi nam châm hút những mẩu sắt đa hình đa dạng, cả hữu dụng lẫn vô dụng về phía mình.

Nói về sự xấu cũng chính là nói về sự đẹp.

Cá nhân tôi cũng quen biết một vài phụ nữ đẹp. Những phụ nữ mà ai cũng phải thừa nhận là “người đẹp” và không thể rời mắt. Tuy nhiên, những phụ nữ đẹp đó, hay ít nhất là phần lớn trong số họ, theo như tôi thấy, dường như lại không được vui vẻ thoải mái một cách vô điều kiện trước việc mình đẹp. Điều này khiến tôi cảm thấy lạ. Những phụ nữ bẩm sinh đã đẹp luôn thu hút đàn ông, bị những phụ nữ khác nhìn bằng ánh mắt ghen tị, và luôn được cưng chiều. Được nhận những món quà đắt tiền và có nhiều đàn ông để chọn lựa. Vậy mà sao trông họ lại chẳng hề hạnh phúc? Có trường hợp còn trông như đang trầm cảm nữa?

Theo tôi quan sát thì dường như phần lớn những phụ nữ xinh đẹp mà tôi biết lại thấy bất mãn, hoặc khó chịu với những chỗ không đẹp của bản thân – cơ thể con người kiểu gì cũng có chỗ như vậy – và thường xuyên bị giày vò bởi sự bất mãn và khó chịu đó. Cho dù đó là những khiếm khuyết nhỏ bé, những thiếu sót chẳng đáng kể thì vẫn khiến họ bận tâm. Có trường hợp còn bị ám ảnh. Chẳng hạn thấy ngón chân cái của mình quá to, móng tay trông méo mó, hoặc hai núm vú to không đều. Tôi biết một phụ nữ rất xinh đẹp còn tin rằng dái tai của cô dài bất thường nên lúc nào cũng nuôi tóc để che đi. Tôi thì thấy dái tai ngắn hay dài chẳng quan trọng (duy nhất một lần cô cho tôi xem dái tai và tôi thấy nó có kích cỡ bình thường). Hoặc có thể độ dài của dái tai chỉ là cách nói thay thế cho thứ gì đó khác.

So với họ, những phụ nữ có thể vui vẻ với việc mình không đẹp – hoặc xấu – chẳng phải là hạnh phúc hơn hay sao? Tương tự như phụ nữ đẹp đến mấy cũng có điểm nào đó xấu, phụ nữ xấu đến mấy cũng có điểm nào đó đẹp. Và khác với những phụ nữ đẹp, họ hoàn toàn cảm thấy vui vẻ với những điểm đó. Chẳng cần phải nói tránh hay nói ẩn dụ.

Ý kiến này nghe có vẻ sáo rỗng nhưng thế giới mà chúng ta đang sống thường xuyên thay đổi theo góc nhìn. Chỉ cần thay đổi cách tiếp nhận ánh sáng thôi là âm biến thành dương, dương biến thành âm. Chính biến thành phụ, phụ biến thành chính. Tôi không đủ khả năng để nhận định hiệu ứng đó là một trong những bản chất tạo nên thế giới hay chỉ đơn giản là ảo ảnh thị giác. Nhưng dù thế nào, xét theo ý nghĩa đó thì F* đúng là một người đánh lừa ánh sáng.

Tôi quen F* qua một người bạn. Khi đó tôi đã hơn năm mươi tuổi. Còn cô thì tôi nghĩ ít hơn tôi khoảng chục tuổi. Nhưng với cô, tuổi tác không phải là yếu tố quan trọng. Bởi dung mạo của cô đã đánh bại gần như tất cả các yếu tố mang tính cá nhân khác. Trước sự “không đẹp = xấu” của cô, tuổi tác, chiều cao lẫn hình dáng và kích cỡ bộ ngực đều mất hết trọng lượng. Chứ nói gì đến hình dạng móng ngón chân cái hay độ dài dái tai.

Lúc đó là giờ giải lao của một buổi biểu diễn tại rạp hát Suntory Hall, tôi tình cờ gặp một người bạn là nam giới tại hành lang rạp hát, người bạn này đang uống rượu với F*. Tiết mục chính của buổi diễn hôm đó là bản giao hưởng của Mahler (tôi không nhớ số mấy). Nửa đầu là vở ba lê Romeo và Juliet của Prokofiev. Người bạn giới thiệu tôi với F*, sau đó ba chúng tôi cùng cụng ly và bàn về âm nhạc của Prokofiev. Bạn tôi cũng tình cờ gặp F* tại đó. Nghĩa là ba chúng tôi, mỗi người đều một mình tới buổi hòa nhạc. Giữa những người đi nghe hòa nhạc một mình thường hay nảy sinh cảm giác đoàn kết nho nhỏ.

Khi mới gặp F*, cảm giác đầu tiên của tôi đương nhiên là “sao lại có người phụ nữ xấu thế”. Nhưng vì cô luôn mỉm cười với vẻ tự tin nên tôi tự thấy xấu hổ vì trót có ý nghĩ như vậy. Sau một hồi chuyện trò vui vẻ, biết nói sao nhỉ, tôi quen luôn với dung nhan xấu xí của cô. Rồi tôi chẳng bận tâm đến dung nhan của cô nữa. Cô nói chuyện hay, thân thiện, chủ đề phong phú. Đầu óc linh hoạt, gu âm nhạc cũng tốt. Khi tiếng chuông thông báo hết giờ giải lao, tôi tạm biệt cô và thầm nghĩ “Giá mà gương mặt kia xinh hơn... nói cách khác là chỉ cần dung nhan đỡ hơn một chút thôi… thì hẳn cô sẽ là một phụ nữ hấp dẫn.

Nhưng rồi sau này, tôi mới thấm thía rằng, suy nghĩ đó của tôi hồi đó thật nông cạn và hời hợt. Bởi cá tính mạnh mẽ của cô, hay nên gọi là “lực hút”, được phát huy hiệu quả chính là nhờ có dung nhan không bình thường ấy. Nói cách khác, sự khác biệt lớn giữa vẻ tao nhã tỏa ra từ con người cô và bề ngoài xấu xí đã tạo nên ấn tượng mạnh mẽ chỉ riêng cô mới có. Cô ý thức được sức mạnh ấy, có thể điều chỉnh và tận dụng nó.

Miêu tả cụ thể gương mặt cô “không đẹp = xấu” như thế nào là việc vô cùng khó. Vì dù có vận dụng mọi từ ngữ, miêu tả và giải thích tường tận đến mấy cũng không thể truyền đạt cho người đọc được vẻ đặc dị trong dung nhan của cô. Duy có một điều tôi có thể khẳng định, rằng không có bất kỳ thiếu sót nào về mặt chức năng trong cấu tạo gương mặt cô. Nghĩa là, hoàn toàn không có vấn đề đại loại như chỗ này hơi bất thường, chỗ này nếu khéo chỉnh sửa thì sẽ đỡ hơn. Từng bộ phận đều không có khiếm khuyết. Nhưng khi các bộ phận đó được ghép lại với nhau thì xuất hiện sự xấu xí toàn diện, có tổ chức, không lẫn đi đâu được (quá trình này khiến tôi liên tưởng tới sự ra đời của thần Vệ Nữ, dù sự so sánh này hơi kỳ quặc). Diễn giải sự xấu xí mang tính tổng thể đó bằng từ ngữ hay logic là điều bất khả, giả sử có làm được đi chăng nữa thì cũng chưa chắc có ý nghĩa lớn lao. Ở đây, chúng ta chỉ có hai lựa chọn, hoặc chấp nhận vô điều kiện tình trạng trước mắt rằng “nó là như thể”, hoặc không chấp nhận. Giống như cuộc chiến ngay từ đầu đã quyết định sẽ không bắt tù binh.

Mở đầu cuốn tiểu thuyết Anna Karenina, Tolstoy viết: “Mọi gia đình hạnh phúc đều giống nhau nhưng mỗi gia đình bất hạnh thì lại bất hạnh theo từng cách khác nhau”. Có thể nói tương tự như vậy với sự xấu và đẹp của phụ nữ. Theo tôi (mong độc giả hiểu cho đây chỉ là ý kiến cá nhân), phụ nữ đẹp nói chung có thể tóm tắt bằng một điểm chung là “đẹp”. Mỗi người đều cõng trên lưng một chú khỉ xinh đẹp lông vàng. Tuy bộ lông của mỗi chú khỉ khác nhau ít nhiều về màu và độ bóng, nhưng sự rực rỡ của bộ lông lại khiến tất cả trông đều giống nhau.

Trong khi đó, mỗi phụ nữ xấu lại cõng trên lưng một chú khỉ có bộ lông xơ xác theo từng cách khác nhau. Mỗi chú có kiểu lông bờm xờm riêng, lông rụng hay bẩn cũng khác nhau. Và những chú khỉ đó thường không hề tỏa sáng nên không có chuyện chúng ta bị lóa mắt bởi vẻ rực rỡ của chúng.

Tuy nhiên, chú khỉ mà F* cõng trên lưng lại có bộ mặt đa dạng, bộ lông tuy không tỏa sáng nhưng cùng lúc lại có nhiều màu đan xen. Ấn tượng về chú khỉ đó thay đổi rõ rệt tùy thuộc vào góc nhìn, vào thời tiết và hướng gió của ngày hôm đó, và cả thời điểm nhìn nữa. Nói cách khác, dung nhan xấu xí của cô là kết quả của nhiều yếu tố xấu có hình thức đa dạng, tập trung về một mối theo một quy tắc nghiêm ngặt rồi kết tinh lại dưới một sức nén đặc biệt. Và chú khỉ của cô có vẻ rất thoải mái, không hề sợ sệt khi nhẹ nhàng bám vào lưng cô. Hệt như nguyên nhân và kết quả của vạn vật đang hòa quyện làm một ở trung tâm của thế giới.

Khi gặp F* lần thứ hai, tôi bắt đầu mường tượng ra được điều đó (dù chưa thể diễn đạt bằng lời). Cần thời gian để hiểu được vẻ xấu xí của cô. Chưa kể còn cần cả những thứ như trực quan, triết học hay đạo đức nữa. Và có lẽ cả một chút kinh nghiệm sống. Khi ở cùng cô, đến một giai đoạn nào đó, bỗng nhiên chúng ta cảm thấy có chút tự hào. Tự hào rằng bản thân tình cờ có được trực quan, triết học và kinh nghiệm sống như vậy.

Lần thứ hai tôi gặp cô vẫn là tại một buổi hòa nhạc. Không phải ở rạp hát lớn như Suntory Hall. Đó là buổi hòa nhạc của một nữ nghệ sĩ vĩ cầm người Pháp. Theo tôi nhớ thì nữ nghệ sĩ đã trình diễn hai bản độc tấu của Franck và Debussy. Một nghệ sĩ vĩ cầm tài năng, hai bản độc tấu hôm đó cũng thuộc tiết mục sở trường nhưng phải nói thật là hôm đó cô chơi không được hay lắm. Tuy vậy, hai bản của Kreisler biểu diễn phần encore rất duyên dáng.

Tôi ra khỏi hội trường, đang đứng đợi taxi thì nghe tiếng cô gọi từ phía sau. Hôm đó, F* đi cùng một người bạn gái. Một cô bạn xinh đẹp, dáng người nhỏ nhắn, mảnh dẻ. Còn F* thì lại khá cao. Chỉ thấp hơn tôi một chút.

“Ở gần đây có một quán rất hay, anh có đi làm một ly với chúng tôi không?” Cô nói.

Tôi đáp là được thôi. Giờ vẫn còn sớm, nỗi thất vọng về âm nhạc trong tôi vẫn chưa giải tỏa được hết. Tôi muốn cùng ai đó uống một, hai ly rượu và bàn về âm nhạc hay.

Ba chúng tôi ghé vào một quán ăn nhỏ nằm trong con hẻm gần đó, chúng tôi gọi đồ nhắm nhẹ và rượu, được một lúc thì điện thoại của cô bạn gái xinh đẹp kia đổ chuông khiến cô phải rời bàn ăn. Cuộc gọi từ người nhà báo rằng con mèo cô nuôi bị ốm. Vậy là chỉ còn mỗi tôi và F*. Nhưng không vì thế mà tôi thấy hụt hẫng. Bởi tới thời điểm đó, cá nhân tôi đã bắt đầu tò mò về người phụ nữ có tên F*. F* rất có gu ăn mặc, cô mặc chiếc váy lụa màu xanh da trời trông có vẻ là hàng cao cấp. Trang sức cô đeo cũng thực sự hoàn hảo. Đơn giản nhưng thu hút. Khi ấy tôi mới nhận ra là cô có đeo nhẫn cưới.

Tôi và cô trò chuyện về buổi biểu diễn. Chúng tôi cùng chung quan điểm rằng nghệ sĩ vĩ cầm chơi không được tốt. Không biết là do không được khỏe, ngón tay bị đau hay là không hài lòng với phòng khách sạn. Nhưng chắc chắn là gặp vấn đề gì đó. Nếu đi nghe hòa nhạc thường xuyên sẽ hay gặp những chuyện như vậy.

Sau đó tôi và cô trò chuyện về âm nhạc mà mình yêu thích. Chúng tôi cùng chung quan điểm rằng thích nghe nhạc dương cầm. Tất nhiên, chúng tôi có nghe opera, nghe giao hưởng, nghe cả nhạc thính phòng nữa. Nhưng thích nhất vẫn là các bản độc tấu dương cầm. Kỳ lạ thay, những tác phẩm mà chúng tôi đặc biệt yêu thích cũng lại giống nhau. Cả hai chúng tôi đều không giữ được nhiệt huyết lâu dài với nhạc Chopin. Ít nhất thì đó không phải là thứ mà chúng tôi muốn nghe đầu tiên sau khi thức dậy. Các bản độc tấu dương cầm của Mozart tuy đẹp và quyến rũ nhưng thú thật là nghe đến chán rồi. Bộ Bình quân luật của Bach là một tác phẩm vĩ đại nhưng để tập trung nghe thì lại hơi quá dài. Cần phải chuẩn bị thể chất. Các bản độc tấu dương cầm của Beethoven thi thoảng hơi quá nghiêm túc. Và được diễn giải hết cả rồi (chúng tôi nghĩ vậy). Các tác phẩm soạn cho dương cầm của Brahms thi thoảng nghe thì còn thấy hay chứ nghe thường xuyên sẽ thấy mệt. Và hay chán nữa. Nhạc dương cầm của Debussy hay Ravel, nếu không chọn thời điểm và hoàn cảnh để nghe thì sẽ không chạm được tới trái tim.

Nhạc dương cầm đỉnh cao mà chúng tôi cho là tuyệt vời, không có gì để chê là một bản sonata soạn cho dương cầm của Schubert và nhạc dương cầm của Schumann. Và nếu phải chọn một bản duy nhất thì sẽ là bản nào?

Chỉ một bản duy nhất:

Đúng vậy, chỉ một bản duy nhất, F* nói. Bản sẽ mang theo khi lên hoang đảo.

Một câu hỏi khó. Cần thời gian để suy nghĩ một cách thấu đáo.

“Là bản Carnaval của Schumann. Sau cùng, tôi quả quyết.

F* nheo mắt, nhìn thẳng vào mặt tôi suốt một lúc lâu. Rồi cô đặt hai tay lên bàn, đan chúng lại với nhau và bẻ các khớp tay răng rắc. Đúng mười lần. Tiếng bẻ khớp tay to đến nỗi mọi người xung quanh đều quay sang nhìn. Âm thanh khô khốc giống như dùng đầu gối để bẻ chiếc bánh mì đã để được ba hôm. Không mấy ai, dù là nam hay nữ, có thể bẻ khớp tay nghe to đến vậy. Mãi sau này tôi mới phát hiện cô có thói quen bẻ khớp tay thật to đúng mười lần mỗi khi thấy hào hứng hay phấn chấn. Nhưng lúc đó, vì chưa biết nên tôi cứ tưởng có gì đó khiến cô bực bội. Vì Carnaval là sự lựa chọn không phù hợp chăng? Nhưng biết làm sao được. Từ xưa tôi đã thích bản Carnaval của Schumann. Nếu điều đó khiến người khác nổi giận và muốn đánh tôi thì tôi cũng không thể nói khác được.

“Anh thực sự nghĩ là bản Carnaval chứ? Nếu phải chọn một bản dương cầm từ đông tây kim cổ để đem lên hoang đảo?” Cô nhíu mày, giơ một ngón tay thon dài lên như để xác nhận.

Nghe cô hỏi vậy, tôi bỗng thấy không còn đủ tự tin nữa. Để chọn bản dương cầm đẹp như kính vạn hoa nhưng đồng thời cũng rời rạc, vượt quá sự hiểu biết của con người như bản của Schumann, tôi có sẵn sàng gạt bỏ Biến tấu Goldberg, Bình quân luật của Bach, hay những bản sonata soạn cho dương cầm ở giai đoạn sau và bản Concerto số 3 vừa can đảm vừa duyên dáng của Beethoven không?

Sau một khoảng lặng nặng nề, như để kiểm tra hai tay, F* siết chặt hai nắm bàn tay mấy lần. Sau đó cô nói:

“Anh có gu thưởng thức thật tuyệt vời. Sự can đảm của anh khiến tôi khâm phục. Tôi cũng đồng ý với anh. Tôi sẽ chọn bản Carnaval của Schumann.”

“Thật không?”

“Vâng, thật. Tôi cũng thích bản Carnaval từ ngày xưa. Thật kỳ lạ là nghe bao nhiêu lần cũng không thấy chán.”

Sau đó, chúng tôi nói về bản Carnaval suốt nhiều giờ. Trong lúc trò chuyện, chúng tôi gọi thêm một chai Pinot Noir và uống hết. Chúng tôi đã trở thành bạn bè sơ sơ theo cách như vậy. Nói cách khác là “bạn Carnaval”. Cho dù rốt cuộc, mối quan hệ đó chỉ kéo dài được khoảng nửa năm.

Hai chúng tôi lập một hội riêng gọi là “Hội Carnaval”. Tuy không nhất thiết chỉ cần hai thành viên nhưng hội cũng chưa bao giờ vượt quá hai người. Bởi ngoài chúng tôi ra, chẳng tìm được người nào mê bản Carnaval của Schumann như hai chúng tôi.

Sau đó, chúng tôi nghe rất nhiều đĩa than và đĩa CD của bản Carnaval. Hễ có ai chơi bản này ở buổi hòa nhạc nào là chúng tôi sẽ vượt mọi khó khăn để đi nghe cùng nhau. Theo sổ tay ghi chép của tôi (tôi ghi lại chi tiết từng buổi biểu diễn), chúng tôi đã tới buổi hòa nhạc có ba nghệ sĩ dương cầm chơi bản Carnaval, nghe tổng cộng 42 đĩa than và đĩa CD bản Carnaval. Sau đó chúng tôi thảo luận cởi mở về những phần trình diễn đó. Hóa ra rất nhiều các nghệ sĩ đông tây kim cổ đã thu âm bản Carnaval. Một tiết mục khá phổ biến. Mặc dầu vậy, chúng tôi nhận ra không có nhiều phần trình diễn khiến chúng tôi thực sự tâm đắc.

Phần trình diễn dù hoàn hảo về mặt kỹ thuật nhưng chỉ cần sự vận dụng kỹ thuật đó lệch với âm nhạc một chút thôi cũng khiến âm nhạc của bản Carnaval biến thành những chuyển động vô cảm của ngón tay. Phần lớn sự hấp dẫn của bản nhạc sẽ mất đi. Thực ra đây là một bản nhạc rất khó thể hiện. Hơi quá tầm với những nghệ sĩ dương cầm bậc trung. Tôi sẽ không nêu tên cụ thể ra đây nhưng ngay cả những nghệ sĩ được coi là đại thụ trên thế giới, không ít trường hợp biểu diễn bản này hỏng hoặc mất đi sự thú vị. Cũng có nhiều nghệ sĩ né (chỉ có thể nghĩ như vậy) bản nhạc này. Chẳng hạn như Vladimir Horowitz, cả đời yêu thích và trình diễn nhạc của Schumann nhưng không hiểu sao lại không có bản thu âm chính thức nào của Carnaval. Sviatoslav Richter cũng vậy. Và chắc chắn, không chỉ mình tôi muốn một ngày nào đó được nghe Martha Argerich trình diễn Carnaval.

Ngoài ra, những người cùng thời với Schumann, hầu như chẳng ai hiểu được sự tuyệt vời trong âm nhạc của ông. Cả Mendelssohn lẫn Chopin đều không đánh giá cao nhạc dương cầm của Schumann. Ngay cả vợ ông là Clara, người đã tận tụy trình diễn các tác phẩm của ông (bà là một trong những nghệ sĩ dương cầm nổi tiếng thời đó), cũng mong ông viết những vở opera hay các bản giao hưởng chính thống hơn là những bản nhạc dương cầm ngẫu hứng như thế này. Về cơ bản, Schumann không mặn mà với thể loại cổ điển như sonata nên kiểu sáng tác này cứ trở đi trở lại như giấc mộng không có hồi kết. Ông muốn tách khỏi chủ nghĩa cổ điển vốn có và tạo dựng thứ âm nhạc theo trường phái lãng mạn mới, nhưng trong mắt phần lớn những người đương thời, các bản nhạc của ông chỉ là những tác phẩm kỳ quặc, không có nội dung và cơ sở vững chắc. Cho dù chính sự kỳ quặc đến táo bạo đó đã trở thành động lực mạnh mẽ đưa âm nhạc trường phái lãng mạn đi lên.

Tóm lại, suốt nửa năm đó, hễ có thời gian là chúng tôi lại miệt mài nghe Carnaval. Dĩ nhiên không phải chỉ nghe mỗi bản Carnaval, thi thoảng chúng tôi cũng nghe cả Mozart và Brahms nhưng cứ gặp nhau là nhất định phải nghe bản Carnaval của ai đó rồi thảo luận. Tôi làm thư ký, ghi chép lại tóm lược ý kiến của cả hai. Cô đến nhà tôi vài lần nhưng tôi đến nhà cô nhiều hơn. Vì nhà cô ở trung tâm còn nhà tôi thì ở ngoại ô. Sau khi nghe hết 42 đĩa Carnaval, cô thích nhất là phần trình diễn của Arturo Benedetti Michelangeli (hãng thu âm Angel), còn tôi thích nhất phần biểu diễn của Arthur Rubinstein (hãng thu âm RCA). Cứ như vậy, chúng tôi chấm điểm chi tiết từng đĩa nhạc, nhưng dĩ nhiên chúng tôi không cho rằng việc xếp hạng đó có ý nghĩa quan trọng. Đó chỉ là một trò chơi ngoài lề. Với chúng tôi, quan trọng hơn cả là được trò chuyện về âm nhạc mà chúng tôi yêu thích, cũng như cảm giác được chia sẻ thứ mình say mê gần như không vì mục đích gì.

Việc thường xuyên gặp gỡ một phụ nữ kém mình mười tuổi như vậy, bình thường ra có thể gây nên sóng gió trong gia đình, nhưng vợ tôi lại không hề lo lắng. Tôi không phủ nhận lý do lớn nhất của sự không quan tâm này là do dung nhan xấu xí của cô. Có vẻ vợ tôi không mảy may nghi ngờ rằng giữa tôi và F* sẽ nảy sinh mối quan hệ thể xác. Một đặc ân lớn mà sự xấu xí của cô mang lại. Vợ tôi nghĩ chúng tôi chỉ là những kẻ “ham vui”. Vợ tôi không nghe nhiều nhạc cổ điển, phần lớn những buổi hòa nhạc đều khiến vợ tôi chán nản. Vợ tôi gọi F* là “bạn gái của chồng”. Có lúc còn gọi là “bạn gái xinh đẹp của chồng” với chút giễu nhại.

Tôi chưa bao giờ gặp chồng của F* (cô không có con). Tôi không biết chồng cô tình cờ vắng nhà đúng lúc tôi đến, hay cô chọn lúc chồng không có nhà để mời tôi, hay phần lớn thời gian chồng cô đều đi vắng. Khi nhắc tới điều này, tôi còn không chắc cô thực sự có chồng hay không. Vì cô chưa bao giờ kể về chồng mình. Theo những gì tôi nhớ thì nhà của cô hầu như không có bóng dáng hay dấu vết của đàn ông. Tuy vậy, cô vẫn công khai mình đã có chồng với chiếc nhẫn vàng lấp lánh trên ngón đeo nhẫn ở bàn tay trái.

Ngoài ra, cô tuyệt nhiên không bao giờ đả động đến quá khứ của mình. Cô không hề nhắc đến mình quê ở đâu, lớn lên trong gia đình thế nào, tốt nghiệp trường gì, đã làm những công việc ra sao. Cho dù tôi hỏi về chuyện cá nhân thì cũng chỉ được đáp lại bằng những lời bóng gió xa xôi hoặc nụ cười không lời. Tôi chỉ biết cô làm công việc chuyên môn gì đó (ít nhất là không làm cho công ty) và có cuộc sống tương đối sung túc. Cô sống tại một căn chung cư ba phòng ngủ sang trọng xung quanh phủ nhiều cây xanh ở Daikanyama, lái chiếc sedan của BMW mới cứng. Bộ dàn ở phòng khách cũng là loại đắt tiền. Bộ ampli và đầu đĩa CD tích hợp thuộc phân khúc cao cấp của hãng Accuphase, bộ loa cỡ đại trang nhã của hãng Linn. Cô luôn khoác trên mình những bộ quần áo thanh lịch. Tôi không rành về quần áo của phụ nữ lắm. Mặc dầu vậy, tôi cũng biết đó là trang phục của những thương hiệu cao cấp, đắt tiền.

Khi nói về âm nhạc, cô vô cùng hoạt ngôn. Cô có đôi tai cảm nhạc rất nhạy, chọn từ ngữ để miêu tả cũng nhanh và phù hợp. Kiến thức âm nhạc sâu rộng. Nhưng ngoài những gì thuộc về âm nhạc, cô gần như điều bí ẩn đối với tôi. Nếu là chuyện cô không muốn kể thì có dụ thế nào cô cũng không bao giờ kể.

Một hôm, cô nói về Schumann.

“Giống như Schubert, hồi trẻ Schumann cũng mắc bệnh giang mai, lúc mang căn bệnh đó trong người, đầu óc của ông dần không còn được tỉnh táo. Chưa kể, ông vốn cũng có dấu hiệu bị tâm thần phân liệt. Hằng ngày phải vật lộn với chứng ảo thính dai dẳng, cơ thể mỗi khi run rẩy là không dừng lại được. Ông đinh ninh rằng mình bị quỷ ám. Ông tin ma quỷ có thật theo đúng nghĩa đen. Quá sợ hãi vì bị những cơn ác mộng khủng khiếp không hồi kết đeo đuổi, ông tìm cách tự tử. Ông đã trầm mình xuống dòng sông Rhine. Hoang tưởng bên trong và hiện thực bên ngoài cứ lẫn lộn ở bên trong ông không lối thoát. Bản Carnaval này là sáng tác thời kỳ đầu nên lũ ma quỷ trong ông chưa lộ rõ. Vì bối cảnh là một lễ hội hóa trang nên khắp nơi tràn ngập những nhân vật đeo những chiếc mặt nạ vui vẻ. Nhưng đây không phải là một lễ hội hóa trang vui vẻ đơn thuần. Những thứ mà chẳng bao lâu nữa sẽ trở thành quỷ dữ trong ông lần lượt lộ diện trong bản nhạc này. Tất cả đều đeo thứ mặt nạ vui tươi của lễ hội như để chào hàng một chút vậy. Xung quanh là cơn gió đầu xuân báo điềm dữ. Những tảng thịt nhỏ máu tong tỏng được phục vụ cho tất cả mọi người. Lễ Xả Thịt[17E]. Bản nhạc này chính là thể loại âm nhạc đó.”

“Chính vì thế mà các nghệ sĩ biểu diễn phải thể hiện được bằng âm nhạc cả mặt nạ của nhân vật lẫn gương mặt đằng sau lớp mặt nạ đó... Đúng vậy không?” Tôi hỏi.

Cô gật đầu, “Vâng, đúng thế. Chính xác là như thế. Tôi cho rằng, nếu không thể hiện được như vậy thì việc biểu diễn bản nhạc này hoàn toàn vô nghĩa. Bản nhạc này, xét theo ý nghĩa nào đó, tuy là thứ âm nhạc giải trí lý tưởng nhưng theo tôi, chính trong sự giải trí đó, ta mới thấy được bộ mặt của những bóng ma ngự trị sâu trong tâm hồn. Những âm sắc giải trí đã dụ chúng ra từ trong góc khuất.”

Cô chìm vào im lặng suốt một lúc lâu. Sau đó cô tiếp tục.

“Tất cả chúng ta, ai cũng sống với một chiếc mặt nạ, không ít thì nhiều. Vì chẳng thể nào sống được trong thế giới tàn khốc này mà không có mặt nạ. Đằng sau lớp mặt nạ ác quỷ là bộ mặt thiên sứ, đằng sau lớp mặt nạ thiên sứ là bộ mặt ác quỷ. Không thể chỉ có một thứ. Đó chính là chúng ta. Đó chính là lễ hội hóa trang. Và Schumann có thể nhìn thấy cùng lúc nhiều bộ mặt của mọi người. Cả mặt nạ lẫn gương mặt thật. Bởi chính Schumann là người có tâm hồn bị phân liệt nặng. Bởi chính ông là người đã sống giữa lằn ranh ngột ngạt của mặt nạ và mặt thật.

Có lẽ điều cô thực sự muốn nói là “Mặt nạ xấu và gương mặt đẹp, mặt nạ đẹp và gương mặt xấu”. Khi ấy, tôi đã nghĩ như vậy. Rằng cô đang nói điều gì đó về bản thân.

“Hẳn là có người trong lúc đeo mặt nạ, mặt nạ bị dính luôn vào mặt không tháo ra được nhỉ?”

“Vâng, chắc là có những người như vậy,” cô khẽ nói rồi hơi mỉm cười. “Nhưng dù mặt nạ có bị dính vào mặt, không tháo ra được thì gương mặt thật bên trong vẫn còn đó.”

“Chỉ là không ai nhìn thấy thôi.”

Cô lắc đầu. “Có người nhìn ra được chứ. Chắc chắn là có”

“Nhưng người nhìn ra được là Robert Schumann, rốt cuộc lại chẳng thể hạnh phúc. Vì bệnh giang mai, vì chứng tâm thần phân liệt và vì lũ quỷ”

“Nhưng Schumann đã để lại thứ âm nhạc xuất sắc như thế này. Ông đã viết thứ âm nhạc tuyệt vời mà người khác không thể viết được,” cô nói. Sau đó lần lượt bẻ răng rắc từng đốt ngón tay. “Nhờ có bệnh giang mai, chứng tâm thần phân liệt và lũ quỷ. Hạnh phúc suy cho cùng chỉ mang tính tương đối thôi. Không phải sao?”

“Chắc thế,” tôi nói.

“Có lần, Vladimir Horowitz đã thu bản sonata cung Fa thứ của Schumann để phát trên radio,” cô nói. “Anh đã nghe chuyện đó bao giờ chưa?”

“Tôi nghĩ là chưa, tôi nói. Bản sonata số 3 đó của Schumann là bản mà (có lẽ) cả người nghe lẫn người biểu diễn đều phải lao lực.

“Sau khi nghe phần trình diễn của mình trên radio, Vladimir Horowitz đã ôm đầu tuyệt vọng. Bảo rằng phần trình diễn thật tệ hại.”

Cô vừa xoay chiếc ly còn phân nửa rượu vang đỏ vừa nhìn chằm chằm vào nó. Sau đó, cô nói:

“Ông ấy nói thế này, ‘Schumann thì điên, còn tôi thì phá hỏng bản nhạc. Một ý kiến xuất sắc phải không?”

“Rất tuyệt,” tôi tán thành.

Tuy thấy cô là một phụ nữ hấp dẫn theo ý nghĩa nào đó, nhưng tôi tuyệt nhiên không có ý nghĩ muốn quan hệ thể xác với cô. Với ý nghĩa này thì nhận định của vợ tôi là chính xác. Nhưng không phải vì cô xấu mà tôi không quan hệ với cô. Tôi nghĩ bản thân sự xấu xí không phải là trở ngại ngăn cản chúng tôi có quan hệ thể xác. Nói đúng hơn, việc tôi không ngủ với cô, hay là không có ham muốn ngủ với cô, có lẽ là do tôi sợ sẽ nhìn thấy thứ ở đằng sau lớp mặt nạ, chứ không phải vì mặt nạ xấu hay đẹp. Bất luận đằng sau là gương mặt của ác quỷ hay thiên sứ.

Chẳng bao lâu sau khi bước sang tháng Mười, tôi không nhận được liên lạc từ F* nữa. Tôi mua được hai đĩa CD Carnaval mới (và khá thú vị), muốn nghe cùng cô nên gọi cho cô mấy lần nhưng điện thoại của cô lúc nào cũng trạng thái tin nhắn thoại. Tôi gửi vài tin nhắn nhưng không có hồi âm. Cứ như vậy, vài tuần của mùa thu trôi qua, tháng Mười cũng kết thúc. Sang tháng Mười một, mọi người bắt đầu mặc áo khoác. Kể từ khi quen biết cô, đó là lần đầu tiên chúng tôi mất liên lạc lâu đến vậy. Có thể cô đi du lịch dài ngày đâu đó. Hoặc giả không được khỏe.

Người đầu tiên nhìn thấy cô trên tivi là vợ tôi. Lúc đó, tôi đang làm việc trong phòng riêng.

“Em cũng không rõ nữa, nhưng bạn gái của chồng xuất hiện trên bản tin đấy,” vợ tôi nói. Ngẫm thử thì vợ tôi chưa bao giờ nhắc đến tên F*. Lúc nào cũng gọi là “bạn gái của chồng”. Nhưng khi tôi ra tới trước tivi thì bản tin đó đã kết thúc, chuyển sang bản tin về con gấu trúc mới sinh.

Tôi đợi tới trưa để xem bản tin khác. Cô xuất hiện ở tin thứ tư. F* bước xuống cầu thang của một tòa nhà giống như sở cảnh sát rồi lên một chiếc xe thùng sơn đen. Những bước đi chậm rãi trên quãng đường ngắn ngủi ấy được máy quay thu trọn. Không nghi ngờ gì nữa, đây chính là F*. Dù xảy ra chuyện gì thì tôi cũng không bao giờ nhìn nhầm gương mặt cô. Hình như cô bị còng tay, hai tay đưa ra đằng trước, được trùm bằng chiếc áo khoác tối màu. Hai cánh tay cô bị hai nữ cảnh sát giữ chặt ở hai bên. Mặc dầu vậy, cô không hề cúi mặt. Cô mím chặt môi, mắt thản nhiên nhìn thẳng về phía trước. Nhưng cặp mắt đó không có bất cứ biểu cảm nào. Hệt như mắt của con cá. Ngoại trừ mái tóc hơi bù xù thì ngoại hình của cô vẫn giống như bình thường. Nói cách khác, cô vẫn giữ dung mạo như mọi khi. Tuy nhiên, gương mặt của cô trên tivi đã mất đi thứ gì đó sinh động thường thấy. Hoặc là được giấu sau lớp mặt nạ một cách có chủ ý.

Nữ phát thanh viên nói tên thật của F* và thuật lại quá trình cô bị sở cảnh sát ** bắt vì là đồng phạm của một vụ lừa đảo quy mô lớn. Theo báo cáo thì chủ mưu là chồng cô, người bị bắt cách đây ít ngày. Tivi cũng chiếu cảnh anh ta bị bắt. Đó là lần đầu tiên tôi nhìn thấy chồng cô nhưng tôi đã lặng đi khi biết anh ta sở hữu một gương mặt vô cùng điển trai. Một mỹ nam gần như siêu thực, không khác gì người mẫu chuyên nghiệp. Chưa kể còn trẻ hơn cô sáu tuổi.

Đương nhiên, chẳng có lý do gì khiến tôi phải sốc chỉ vì cô cưới một người đàn ông trẻ và đẹp trai. Có đầy cặp vợ chồng không tương xứng về ngoại hình. Xung quanh tôi cũng có vài cặp như vậy. Mặc dầu vậy, khi tưởng tượng ra cảnh F* và người đàn ông đẹp trai đến mức kinh ngạc đó sống như vợ chồng dưới cùng một mái nhà, tức căn hộ ngăn nắp ở Daikanyama, tôi không khỏi cảm thấy hoang mang tột độ. Khi nhìn thấy gương mặt của hai người đó trên bản tin, hẳn là nhiều người cũng choáng váng trước sự khác biệt khủng khiếp giữa xấu và đẹp, song cảm giác sai trái mà tôi cảm thấy lúc đó có tính riêng tư hơn, cục bộ hơn rất nhiều. Thậm chí tôi còn cảm thấy đau nhói ở khắp da. Có thứ gì đó không lành mạnh. Và có gì đó, đúng vậy, giống như cảm giác bất lực vô phương cứu chữa khi gặp phải kiểu lừa đảo đặc thù.

Hai người bị cáo buộc lừa đảo vận hành tài sản. Họ dựng nên một công ty đầu tư ma, hứa hẹn mức lãi suất quay vòng cao để kêu gọi vốn từ những người dân bình thường, trong khi thực chất hoàn toàn không vận hành tài sản gì, chỉ sử dụng chiêu thức rất thô sơ và cẩu thả là đắp tiền từ chỗ nọ sang chỗ kia. Ai cũng thấy trò chơi đi trên dây này sớm muộn gì cũng sẽ thất bại. Tôi không tài nào lý giải được vì sao một người đầu óc lanh lợi, am hiểu sâu sắc và yêu những bản nhạc dương cầm của Schumann như cô lại tiếp tay cho trò lừa đảo ngu ngốc và giản đơn như thế, để rồi đẩy mình vào con đường cùng. Phải chăng mối quan hệ với người đàn ông đó có chứa thứ năng lượng tiêu cực kéo cô vào vòng xoáy phạm tội. Phải chăng con quỷ trong cô đã ẩn mình lặng lẽ ở tâm vòng xoáy đó từ trước. Tôi chỉ có thể nghĩ như vậy.

Tổng số tiền thiệt hại là hơn 1 tỉ yên, nạn nhân phần lớn là những người già sống bằng lương hưu. Xuất hiện trên tivi là những người vẫn còn hoang mang sau khi bị cướp sạch toàn bộ số tiền quý báu để dưỡng già. Thật tội nghiệp cho họ nhưng có lẽ sẽ không thể lấy lại được tiền. Suy cho cùng thì đó là trò lừa đảo nghiệp dư thường thấy. Thế mà vẫn có rất nhiều người bị cuốn vào những lời dối trá tầm thường. Hoặc ngược lại, chính sự tầm thường đó lại thu hút người ta. Trên đời này, không bao giờ hết những kẻ lừa đảo cũng như không bao giờ hết những người sẵn sàng trở thành con mồi béo. Các bình luận viên truyền hình có cố gắng giải thích đến mấy, phê phán đến mấy thì chuyện đó vẫn rõ như ban ngày, như thủy triều lúc lên lúc xuống.

“Anh định thế nào?” Vợ tôi hỏi khi bản tin kết thúc.

“Thế nào ư, còn thế nào được nữa,” tôi dùng điều khiển để tắt tivi rồi nói.

“Nhưng cô ấy là bạn anh mà?”

“Bọn anh chỉ thỉnh thoảng gặp nhau và nói về âm nhạc thôi. Ngoài ra anh không biết gì khác.

“Anh không bị mời đầu tư à?”

Tôi im lặng lắc đầu. Dù thế nào thì cô cũng không bao giờ lôi tôi vào chuyện đó. Riêng việc này thì tôi dám chắc.

“Tuy không nói chuyện nhiều với cô ấy nhưng em nghĩ cô ấy không phải là người làm việc xấu, vợ tôi nói. “Thật chẳng hiểu ra làm sao.

Không, tôi chợt nghĩ, không hẳn là không hiểu ra làm sao đâu. F* sở hữu một sức hút đặc biệt. Và sức hút ấy – tức dung nhan xấu xí đến dị thường ấy – lại có khả năng thâm nhập vào trái tim người khác. Đó cũng là thứ đã khơi dậy trí tò mò của tôi đối với cô. Sức hút đặc biệt của cô và vẻ điển trai như người mẫu của người chồng trẻ, hai thứ đó mà kết hợp với nhau thì nhiều chuyện có thể lắm. Thứ hỗn hợp như vậy có lẽ sẽ khiến mọi người bị thu hút mà không thể cưỡng lại. Một phương trình xấu được khơi dậy, bất chấp mọi thường thức và logic. Dù tôi không biết thứ gì và phương thức nào đã khiến hai con người bất cân xứng này trở thành một cặp.

Suốt mấy ngày sau đó, tivi vẫn đưa tin về vụ việc với những hình ảnh được phát đi phát lại. Cô vẫn nhìn về phía trước với cặp mắt giống như mắt cá, người chồng kém tuổi, điển trai vẫn hướng khuôn mặt tuấn tú về phía máy quay. Hai bên khóe miệng mỏng của anh ta dường như đang khẽ nhếch lên theo phản xạ. Rất chuyên nghiệp, như các diễn viên điện ảnh hay làm. Vì thế mà trông như thể anh ta đang gửi nụ cười đến cả thế giới. Và không thể không thấy gương mặt đó giống như một chiếc mặt nạ được làm rất tốt. Nhưng dù sao thì sau khoảng một tuần, vụ việc gần như chìm vào quên lãng. Ít nhất thì các đài không còn quan tâm nữa. Tôi có theo dõi diễn biến vụ việc trên báo và tuần san nhưng các mẩu tin cứ ít dần rồi mất hẳn, giống như dòng nước thấm dần vào cát.

Và một lần nữa, F* hoàn toàn biến mất trước mặt tôi. Tôi không biết cô đang ở đâu. Cô đang bị tạm giam, đã vào tù hay đã được bảo lãnh cho về nhà. Tôi không có cách nào để biết. Tôi không thấy có bài báo nào đăng tin cô bị đưa ra tòa. Nhưng hẳn là cô đã bị xét xử, nhìn số tiền thiệt hại như thế thì thế nào cô cũng phải chịu mức án nhất định. Bởi theo những gì tôi đọc được từ báo và tạp chí, rõ ràng cô đã tích cực hậu thuẫn cho chồng phạm pháp.

Nhiều năm đã trôi qua, tôi vẫn luôn cố gắng sắp xếp đi nghe những buổi hòa nhạc có bản Carnaval mỗi khi có dịp. Và lúc nào tôi cũng dáo dác nhìn khắp các hàng ghế, hoặc ra hành lang làm ly rượu vang vào giờ giải lao để tìm kiếm hình bóng của cô. Tuy chưa lần nào nhìn thấy cô nhưng tôi luôn có dự cảm rằng cô sẽ bất chợt xuất hiện từ giữa đám đông.

Tôi vẫn tiếp tục mua đĩa Carnaval mỗi khi có đĩa mới. Vẫn ghi lại điểm đánh giá vào sổ tay. Mặc dù có thêm nhiều đĩa mới nhưng tôi vẫn đánh giá cao nhất phần trình diễn của Rubinstein. Tiếng dương cầm của Rubinstein không cố gắng lột hết mặt nạ của mọi người. Tiếng dương cầm của ông như làn gió, len lỏi nhẹ nhàng và dịu dàng giữa khe hẹp của mặt nạ và mặt thật.

Hạnh phúc suy cho cùng chỉ mang tính tương đối thôi. Không phải sao?

Còn đây là chuyện ngược về thời quá khứ xa hơn.

Hồi còn là sinh viên, tôi từng hẹn hò với một cô gái, tuy không đến mức gọi là xấu nhưng dung nhan không được nổi bật lắm. Có thể nói là tương đối không nổi bật. Tôi được bạn rủ đi hẹn hò đôi và cô là người được ghép với tôi. Cô học dưới tôi một năm, sống cùng ký túc xá nữ với bạn gái của bạn tôi. Bốn người chúng tôi đi ăn nhẹ rồi tách riêng theo từng đôi. Lúc đó là cuối mùa thu.

Tôi cùng cô đi dạo trong công viên rồi ghé vào một quán giải khát, vừa uống cà phê vừa trò chuyện. Cô có chiều cao khiêm tốn, cặp mắt bé. Nhưng tính cách có vẻ tốt. Giọng nói của cô nhỏ và có vẻ ngượng nghịu nhưng rất vang. Hẳn là dây thanh đới phải tốt lắm. Nghe nói cô tham gia câu lạc bộ tennis ở trường đại học. Bố mẹ cô thích tennis nên từ nhỏ cô đã chơi cùng họ. Thật là một gia đình lành mạnh. Chắc cũng hòa thuận nữa. Nhưng vì tôi hầu như chưa bao giờ chơi tennis nên chúng tôi không thể trò chuyện về tennis. Tôi thích nhạc jazz mà cô hầu như lại không biết về nhạc jazz. Chính vì thế mà không dễ tìm được chủ đề chung để nói. Tuy nhiên, cô lại muốn nghe về jazz nên tôi kể cho cô về Miles Davis và Art Pepper. Rằng vì sao tôi thích jazz và jazz có điểm gì hay. Cô nghe rất say sưa. Dù tôi không biết cô hiểu được đến đâu. Sau đó, tôi tiễn cô ra tận ga và chúng tôi chia tay.

Lúc chia tay, tôi được cô cho số điện thoại của ký túc xá. Cô viết số điện thoại vào phần giấy trắng ở sổ tay, cẩn thận xé ra rồi đưa cho tôi. Nhưng rốt cuộc thì tôi chưa bao giờ gọi cho cô.

Mấy ngày sau, khi gặp lại người bạn đã rủ đi hẹn hò đôi, cậu ta xin lỗi tôi. Cậu ta nói thế này: “Xin lỗi cậu vì hôm trước đã dẫn đến một em ma chê quỷ hờn nhé. Thật ra tớ định giới thiệu cho cậu một em xinh hơn cơ nhưng vào phút chót, em ấy lại có việc bận nên đành phải dẫn em kia đi thay thế. Vì lúc đó ở ký túc xá chẳng còn ai. Bạn gái tớ cũng gửi lời xin lỗi cậu. Lần tới sẽ bù cho nhé”

Nghe người bạn xin lỗi, tôi thấy mình cần phải gọi điện cho cô. Đúng là cô không xinh thật. Nhưng cũng không phải là ma chê quỷ hờn. Có một chút khác biệt. Và tôi không muốn bỏ qua sự khác biệt đó. Đây là vấn đề, biết nói thế nào nhỉ, khá là quan trọng đối với tôi. Vấn đề của cảm xúc. Có thể tôi sẽ không chọn cô làm bạn gái. Chắc là không. Nhưng vẫn có thể gặp và nói chuyện. Dù không biết sẽ nói chuyện gì nhưng chắc chắn có chuyện để nói. Dù chỉ không để cô là cô gái ma chê quỷ hờn.

Nhưng tôi không tài nào tìm được tờ giấy có ghi số điện thoại. Chắc chắn tôi đã bỏ vào túi áo khoác nhưng lại không thấy đâu. Có thể tôi đã đem vứt nhầm cùng với các tờ hóa đơn không cần đến. Chắc là vậy rồi. Tóm lại, vì lý do đó mà tôi không thể gọi điện cho cô. Nếu tôi hỏi, thế nào cậu bạn cũng cho tôi số điện thoại, nhưng nghĩ đến phản ứng sẽ có của cậu ta, tôi thấy phiền nên không muốn hỏi nữa.

Tôi đã quên bẳng sự việc này suốt một thời gian dài. Tôi hoàn toàn không nhớ gì đến. Nhưng trong lúc viết lại câu chuyện về F*, miêu tả về dung nhan của cô, đột nhiên sự việc đó lại hiện về. Rõ mồn một.

Một ngày cuối thu khi tôi hai mươi tuổi, tôi đã hẹn hò một lần duy nhất với một cô gái có dung nhan không xuất sắc, cùng cô đi dạo trong công viên dưới ánh hoàng hôn. Vừa uống cà phê, vừa giải thích tỉ mỉ cho cô rằng tiếng kèn alto saxophone của Art Pepper thi thoảng lại rít lên tuyệt diệu thế nào. Rằng đó không phải do lạc nhịp đâu mà là một biểu hiện trạng thái tâm lý quan trọng của anh ấy (phải, khi ấy, tôi đã dùng cụm từ “biểu hiện trạng thái tâm lý”). Và sau đó, tôi đã đánh mất mãi mãi mẩu giấy ghi số điện thoại cô gái đưa tôi lúc chia tay. Chẳng cần nói thì ai cũng biết, mãi mãi là khoảng thời gian rất dài.

Đây chỉ là hai sự việc rất nhỏ đã xảy ra trong cuộc đời không có gì đáng kể của tôi. Giờ nhìn lại thấy giống như một đoạn dừng chân. Giả sử không xảy ra những việc đó thì cuộc đời của tôi có lẽ cũng không có gì khác biệt. Tuy nhiên, những ký ức đó thi thoảng lại vượt qua cả một quãng đường vừa xa vừa dài để tìm về với tôi. Và khiến trái tim tôi xáo động mạnh một cách lạ thường. Tựa như cơn gió đêm cuối thu, cuộn bay lá cây rừng, thổi rạp cánh đồng cỏ lau, xô ầm ầm cánh cửa.

Lời thú tội của Khỉ Shinagawa

Tôi gặp con khỉ già đó tại một quán trọ nhỏ của suối nước nóng M* ở tỉnh Gunma. Chuyện xảy ra 5 năm trước. Do sự tình cờ đưa đẩy mà tôi đã ngủ lại nhà nghỉ thô sơ, đúng hơn là đã xuống cấp và gần như sắp đổ đó.

Tôi đang lang thang du lịch một mình theo kiểu tùy hứng, khi tới một thị trấn suối nước nóng, xuống khỏi tàu thì đã hơn 7 giờ tối. Đang sắp cuối thu, mặt trời đã lặn, bóng tối xung quanh nhuộm màu xanh đậm, đặc trưng của vùng núi. Cơn gió lạnh buốt thổi từ trên đỉnh núi xuống khiến những chiếc lá khô to cỡ bàn tay bay xào xạc trên đường.

Tôi đi vào trung tâm thị trấn đặng tìm một chỗ nghỉ tạm nào đó nhưng không một quán trọ tươm tất nào chịu nhận khách sau bữa tối. Sau khi lần lượt bị năm, sáu quán trọ từ chối thẳng thừng ngay trước cửa, cuối cùng tôi cũng tìm được một quán trọ có suối nước nóng nằm ở khu vực hiu quạnh bên rìa thị trấn chấp nhận cho tôi ở mà không kèm bữa ăn. Một cơ sở lưu trú mang đầy vẻ tịch liêu, rất hợp với kiểu miêu tả ngày xưa là “nhà trọ rẻ tiền”[18E]. Một căn nhà đã trải qua nhiều niên đại nhưng không có hơi hướng cổ kính nào mà chỉ thấy cũ kỹ. Đôi chỗ được sửa sang nhìn khá kệch cỡm. Kiểu cải tạo chắp vá mỗi chỗ một ít không ăn nhập gì với kiến trúc cũ. Không biết căn nhà có chịu được trận động đất tiếp theo không. Tôi chỉ còn biết cầu trời cho hôm nay và ngày mai không xảy ra trận động đất nào lớn.

Quán trọ không phục vụ bữa tối nhưng có bữa sáng và giá phòng rẻ đến bất ngờ. Ngay ở cửa vào có một bàn quầy đơn giản, một cụ ông đầu và lông mày nhẵn thín thu tiền trọ trước. Vì không có lông mày nên đôi mắt to của ông nhìn sáng một cách bất thường. Trên tấm đệm ngồi đặt bên cạnh ông, một con mèo to màu nâu nom cũng già như ông đang say ngủ. Mũi nó có vấn đề hay sao mà thở phì phò nghe không giống với mèo. Nhịp thở thi thoảng còn gấp gáp nữa. Có vẻ mọi thứ ở quán trọ này đều già cỗi, cũ kỹ và đang tàn tạ.

Phòng của tôi nhỏ như cái kho chứa chăn nệm, đèn trên trần nhà thì tù mù, sàn nhà lót chiếu, mỗi bước chân lại phát ra tiếng kẽo kẹt đáng sợ. Nhưng giờ thì chẳng thể kén cá chọn canh. Chỉ cần được chui vào trong chăn ngủ dưới căn phòng có mái che là cũng thấy biết ơn lắm rồi.

Tôi để chiếc ba lô cỡ đại – hành lý duy nhất – lại phòng rồi đi ra thị trấn (căn phòng không phải là nơi khiến ta muốn nghỉ ngơi thư giãn), ghé vào một quán mì soba gần đó để ăn bữa tối đơn giản. Tôi vào quán mì đó vì không tìm được quán ăn nào còn mở. Sau khi uống bia cùng vài món đồ nhắm, tôi ăn mì soba nóng. Mì chẳng hề ngon, nước dùng bị nguội nhưng chuyện này tôi cũng chẳng dám kén chọn. Còn hơn là phải ôm cái bụng đói đi ngủ. Ra khỏi quán mì, tôi đi tìm cửa hàng tiện lợi vì muốn mua đồ ăn nhẹ và chai whiskey nhỏ nhưng cũng chẳng tìm thấy cửa hàng nào. Sau 8 giờ thì chỉ còn vài tiệm chơi ném phi tiêu là còn mở. Chẳng còn cách nào khác, tôi đành quay về quán trọ, thay sang bộ đồ yukata và đi xuống bể tắm ở tầng dưới.

Trái với vẻ xập xệ của căn nhà và vật dụng, suối nước nóng lại tuyệt vời đến bất ngờ. Nước có màu xanh lục đậm, không có dấu hiệu bị pha loãng, tôi cũng chưa đến suối nước nóng nào có mùi lưu huỳnh đậm như ở đây, khiến cơ thể tôi ấm vào tận bên trong. Bể tắm chỉ có mỗi mình tôi (tôi thậm chí không biết ngoài tôi ra còn có khách trọ nào không) nên có thể thoải mái ngâm mình trong bể. Ngâm lâu đầu óc sẽ mụ mị nên tôi ra khỏi bể, đợi người nguội bớt rồi lại ngâm tiếp. Tôi nghĩ thầm, ở quán trọ xập xệ này hóa ra lại hay. So với quán trọ lớn có những nhóm khách ồn ào đi ra đi vào thì ở đây yên tĩnh hơn nhiều.

Con khỉ lạch cạch đẩy cửa kính để vào phòng tắm lúc tôi đang ngâm mình lần thứ ba. “Tôi xin phép,” con khỉ nói bằng thứ giọng trầm. Mất một lúc tôi mới nhận ra đó là một con khỉ. Phần vì nước nóng khiến đầu óc tôi mụ mẫm, phần vì tôi không nghĩ khỉ lại biết nói nên hình ảnh của nó không trùng khớp được ngay với nhận thức rằng đó là một con khỉ. Qua làn hơi nước, tôi cứ nhìn con khỉ suốt một lúc lâu với cái đầu thiếu minh mẫn.

Sau khi đóng lại cửa kính phía sau lưng, con khỉ thu dọn mấy chậu gỗ trong phòng tắm, nhúng cái nhiệt kế lớn vào bể để kiểm tra nhiệt độ. Nó còn nheo mắt khi nhìn bảng nhiệt độ nữa. Như thể nhà vi khuẩn học đang xác định loại vi khuẩn gây bệnh mới.

“Nước nóng thế nào ạ?” Con khỉ hỏi tôi.

“Thích lắm. Xin cảm ơn,” tôi nói. Trong làn hơi nước, giọng tôi vọng lại dày và mềm. Thậm chí còn có vẻ thần bí. Tôi cứ ngỡ đó không phải là giọng của mình. Hệt như âm vang quá khứ vọng về từ trong rừng sâu. Âm vang đó... Không, khoan đã, tại sao một con khỉ lại có mặt ở đây và nói được tiếng người?

“Để tôi kỳ lưng cho ông nhé?” Con khỉ hỏi tôi, vẫn bằng giọng trầm. Chất giọng quyến rũ khiến ta liên tưởng tới giọng nam trung của nhóm hợp xướng nhạc doo-wop, dù ngoại hình không ăn nhập. Cách nói cũng rất trôi chảy, nếu nhắm mắt và nghe thì chỉ có thể nghĩ là người bình thường đang nói.

“Ừ, cảm ơn,” tôi nói. Không hẳn là tôi đang muốn được kỳ lưng nhưng giờ mà từ chối, tôi sợ con khỉ sẽ nghĩ rằng tôi không muốn một con khỉ kỳ lưng. Có lẽ nó có nhã ý thật và tôi cũng không muốn làm một con khỉ tự ái. Vì vậy, tôi từ từ bước ra khỏi bể tắm, ngồi xuống cái kệ gỗ nhỏ và quay lưng về phía con khỉ.

Con khỉ không mặc quần áo. Đương nhiên, bình thường khỉ đâu có mặc quần áo. Thế nên tôi không thấy có gì bất thường. Con khỉ có vẻ đã già, lông điểm nhiều sợi bạc. Con khỉ cầm chiếc khăn tắm tới, chà xà phòng lên đó rồi bắt đầu cọ lưng cho tôi với đôi tay khéo léo và thành thạo.

“Trời chuyển lạnh rồi nhỉ, con khỉ nói.

"Ừ”

“Chẳng bao lâu nữa, chỗ này sẽ ngập trong tuyết. Lúc đó dọn tuyết vất vả lắm.”

Vì thấy có khoảng im lặng nên tôi quyết định hỏi: “Cậu có thể nói được tiếng người à?”

“Vâng” con khỉ đáp ngắn gọn. Chắc nó đã bị nhiều người hỏi câu này. “Tôi được con người nuôi từ nhỏ nên dần dần nhớ được tiếng người. Tôi từng sống một thời gian khá dài ở quận Shinagawa, Tokyo.”

“Chỗ nào ở quận Shinagawa cơ?”

“Ở Gotenyama.”

“Khu đấy thích nhỉ.”

“Vâng, như anh cũng biết, đó là khu rất dễ sống. Gần đó có cả khu vườn Gotenyama nên tôi cũng được tận hưởng thiên nhiên”

Đoạn hội thoại tạm dừng ở đó. Con khỉ tiếp tục cặm cụi kỳ lưng cho tôi (cảm giác vô cùng dễ chịu), trong lúc đó, tôi cố gắng sắp xếp và hợp lý hóa mọi thứ trong đầu. Một con khỉ lớn lên ở Shinagawa? Vườn Gotenyama: Một con khỉ có thể nói trôi chảy tiếng người đến mức này sao? Nhưng nhìn đi nhìn lại thì đây vẫn là một con khỉ. Hình dáng kia chỉ có thể là khỉ, không thể là gì khác.

“Tôi sống ở quận Minato,” tôi nói. Một phát ngôn gần như vô nghĩa.

“Vậy là ngay cạnh,” con khỉ thân thiện đáp lại.

“Người nuôi cậu là người như thế nào?” Tôi hỏi.

“Chủ của tôi là giảng viên đại học. Chuyên ngành vật lý, giảng dạy tại trường Tokyo Gakugei.”

“Một người có học thức”

“Vâng, đúng vậy. Một người yêu nhạc không ai sánh kịp, rất thích nhạc của Bruckner và Richard Strauss. Nhờ thế mà tôi cũng thích thể loại nhạc đó. Tại được nghe từ bé mà. Kiểu như ở gần đèn thì rạng ấy.”

“Cậu thích Bruckner à?”

“Vâng, tôi thích bản giao hưởng số 7. Đặc biệt luôn được tiếp thêm dũng khí khi nghe chương 3.”

“Tôi thì thích bản số 9” Lại một phát ngôn không mấy ý nghĩa.

“Vâng, cũng là một bản nhạc đẹp” con khỉ nói.

“Thầy giáo đó dạy cậu tiếng người à?”

“Vâng. Ông không có con nên thay vì dạy con, có thể nói như vậy nhỉ, cứ có thời gian là ông dạy dỗ tôi rất nghiêm khắc. Ông là người cực kỳ nhẫn nại và tôn trọng nguyên tắc. Ông nghiêm túc lắm, câu cửa miệng luôn là: ‘Lặp lại một sự thật chính xác chính là con đường dẫn tới trí tuệ đích thực. Vợ ông tuy ít nói nhưng là người hiền lành, đối xử với tôi rất tốt. Vợ chồng họ rất quấn quýt, đúng ra là không nên nói điều này với người ngoài, nhưng về đêm họ hoạt động dữ dội lắm.”

“Ồ,” tôi nói.

Cuối cùng thì con khỉ cũng kỳ xong lưng cho tôi, nó lịch sự cúi đầu cảm ơn tôi: “Xin lỗi vì đã làm phiền ông.”

“Cảm ơn cậu nhiều, tôi nói. “Tôi thấy dễ chịu lắm. Mà cậu làm việc ở quán trọ này à?”

“Vâng, đúng vậy. Họ cho tôi làm ở đây. Mấy quán trọ to đẹp không đời nào lại thuê một con khỉ cả. Nhưng chỗ này thì luôn thiếu người, chỉ cần được việc thì khỉ hay người họ cũng thuê. Vì tôi là khỉ nên tiền công chẳng đáng là bao, chỉ được làm ở chỗ ít người trông thấy. Kiểu như mấy việc chăm sóc bồn tắm, dọn dẹp mà thôi. Vì khách mà nhìn thấy một con khỉ bưng trà ra thì sẽ sốc lắm. Khu vực bếp thì lại liên quan đến luật vệ sinh thực phẩm nữa.”

“Cậu làm ở đây lâu chưa?”

“Sắp được ba năm rồi.”

“Nhưng trước khi ổn định cuộc sống tại đây, hẳn là có nhiều chuyện xảy ra lắm nhỉ?” Tôi hỏi thử.

Con khỉ gật đầu đồng tình, “Vâng, quả là như thế”

Mặc dù hơi phân vẫn nhưng tôi vẫn quyết định hỏi: “Nếu được, cậu có thể kể cho tôi nghe chuyện của cậu được không?”

Con khỉ suy nghĩ một chút rồi nói: “Vâng, được thôi. Dù có thể câu chuyện của tôi không thú vị như quý ông mong đợi, nhưng khoảng 10 giờ tôi sẽ xong việc, sau đó tôi sẽ lên phòng ông. Ông không phiền chứ?”

Tôi nói rằng không phiền gì cả. “Tiện thể, cậu mang cả bia lên phòng giúp tôi thì tốt quá.”

“Tôi hiểu rồi. Tôi sẽ mang bia ướp lạnh lên. Loại bia Sapporo được không?”

“Ừ, được chứ. Mà cậu có uống bia không?”

“Vâng, nhờ trời, tôi cũng uống được một chút.”

“Vậy thì mang hai chai lớn lên nhé.”

“Tôi hiểu rồi. Mà quý ông ở phòng ‘Bờ biển đá’ trên tầng hai đúng không nhỉ?”

Tôi đáp là đúng vậy.

“Kỳ cục nhỉ, đang ở trên núi mà lại có phòng Bờ biển đá.” Nói rồi con khỉ cười khúc khích. Đó là lần đầu tiên trong đời tôi nhìn thấy một con khỉ cười. Nhưng hẳn là loài khỉ cũng biết cười và biết khóc chứ. Vì còn nói được cả tiếng người cơ mà.

“Mà cậu có tên không?” Tôi hỏi.

“Tôi không có tên nhưng mọi người vẫn gọi tôi là Khỉ Shinagawa.”

Con khỉ đẩy cửa kính sang bên, bước ra khỏi phòng tắm rồi quay người lại cúi chào tôi, sau đó chậm rãi đóng cửa.

Hơn 10 giờ, con khỉ bưng cái khay có hai chai bia tới phòng “Bờ biển đá” (con khỉ nói đúng, tôi cũng không hiểu tại sao căn phòng này lại có tên là “Bờ biển đá”. Vì đây thực sự là một căn phòng nghèo nàn chẳng khác gì nhà kho, không có bất kỳ yếu tố nào liên quan đến “bờ biển đá”). Ngoài hai chai bia, trên khay còn có cái mở nắp bia, hai cái cốc, mực khô và túi hạt làm đồ nhắm. Thật là một con khỉ chu đáo.

Lúc này, con khỉ có mặc quần áo. Một chiếc áo sơ mi dày, dài tay, có in chữ “I ❤ NY” và chiếc quần thể thao màu xám. Chắc là quần áo cũ của trẻ con được ai đó cho.

Vì trong phòng không có bàn nên chúng tôi ngồi trên tấm đệm mỏng, dựa lưng vào tường. Con khỉ dùng cái mở nắp để mở bia, rót vào hai cái cốc. Sau đó chúng tôi cụng ly trong im lặng.

“Cảm ơn ông vì đã mời” con khỉ nói rồi uống bia ừng ực, nom rất ngon lành. Tôi cũng uống theo. Thú thực, tôi thấy không được bình thường khi ngồi cạnh một con khỉ và uống bia, nhưng có lẽ vấn đề chỉ là quen hay không mà thôi.

“Chà, uống bia sau giờ làm mới tuyệt làm sao,” con khỉ vừa nói, vừa dùng mu bàn tay lông lá để chùi mép. “Nhưng vì là khỉ nên tôi chẳng mấy khi có cơ hội uống bia như thế này.

“Cậu sống ở đây luôn à?”

“Vâng. Họ cho tôi trải nệm ngủ ở một phòng giống như phòng áp mái. Thi thoảng lại có chuột chạy qua khiến tôi không nghỉ ngơi được yên nhưng nói gì thì nói, phận làm khỉ, được ngủ trong chăn, được ăn ba bữa là đủ may mắn rồi. Chẳng dám mơ tới... thiên đường”

Con khỉ đã uống hết cốc bia thứ nhất nên tôi rót thêm cho nó.

“Cảm ơn ông” con khỉ lễ phép đáp.

“Cậu đã bao giờ sống với đồng loại... tức là cùng với những con khỉ khác mà không phải với con người chưa?” Tôi hỏi thử. Có rất nhiều điều tôi muốn hỏi con khỉ đó.

“Vâng, cũng có vài lần,” con khỉ thoáng sa sầm mặt rồi đáp. Nếp nhăn ở khóe mắt hằn sâu xuống thành nếp gấp. “Vì nhiều lý do mà một ngày nọ, tôi đã bị trục xuất khỏi Shinagawa, thả về núi Takasaki. Thoạt tiên, trông có vẻ như tôi có thể sống yên bình ở đó, nhưng rốt cuộc thì mọi chuyện không suôn sẻ. Dù sao tôi cũng lớn lên trong gia đình con người, được vợ chồng giáo sư đại học nuôi dưỡng nên không thể hòa hợp được với những con khỉ khác, tất nhiên chúng vẫn là đồng bào quý báu của tôi. Không có đề tài nói chuyện chung, giao tiếp cũng không suôn sẻ. ‘Giọng mày nghe lạ thể, chúng nó bảo tôi như thế, tôi bị trêu chọc và bắt nạt. Lũ khỉ cái nhìn tôi rồi cười khúc khích với nhau. Loài khỉ rất nhạy cảm, ngay cả với sự khác biệt nhỏ. Trong mắt bọn chúng, cử chỉ của tôi có gì đó lố bịch hoặc ở tôi có điểm gì khiến chúng khó chịu và bực bội. Thế nên dần dần tôi thấy khó sống, đến một ngày thì tách ra khỏi đàn và sống một mình. Nói cách khác là thành con khỉ lạc loài”

“Hẳn là cậu cô đơn lắm.”

“Vâng, đúng là như thế. Chẳng còn ai che chở cho tôi nữa, tôi phải tự kiếm thức ăn để cầm cự. Nhưng đau khổ nhất là tôi không thể giao tiếp được với ai. Không nói chuyện được với khỉ, cũng chẳng nói chuyện được với con người. Cô độc là cảm giác vô cùng đau đớn. Tất nhiên, tôi cũng gặp nhiều người trên núi Takasaki nhưng không vì thế mà bất chấp ra bắt chuyện với họ được. Làm thế thì sẽ loạn lên ngay. Tóm lại, tôi trở thành một con khỉ đơn độc, dở dở ương ương, không thuộc về xã hội loài khỉ, cũng chẳng thuộc về xã hội loài người. Đó là chuỗi ngày vô cùng khốn khổ”

“Cũng không được nghe Brucker nữa.”

“Vâng, tôi xa rời thế giới đó rồi, Khỉ Shinagawa nói. Sau đó nhấp một ngụm bia. Tôi để ý mặt con khỉ nhưng không thấy gương mặt vốn đã đỏ của nó bị đỏ thêm. Có thể nó là một con khỉ có tửu lượng cao. Hoặc loài khỉ không lộ trạng thái say qua nét mặt.

“Chưa kể, thứ hành hạ tôi nhiều nhất là quan hệ với phụ nữ”

“Ồ,” tôi nói. “Quan hệ với phụ nữ là sao?”

“Nói đơn giản thì là tôi chẳng có hứng tình gì với lũ khỉ cái. Tuy cũng có một vài cơ hội nhưng thú thực là tôi không cảm thấy có ham muốn.”

“Cậu là khỉ nhưng lại không thấy có hứng tình với khỉ cái à?”

“Vâng, chính xác là như vậy. Thật xấu hổ nhưng sự thật là, chẳng biết từ lúc nào, cơ địa tôi chỉ cho phép tôi yêu phụ nữ.”

Tôi im lặng, uống cạn cốc bia của mình. Rồi tôi bóc túi hạt, đổ đầy một lòng bàn tay. “Chuyện đó, xét về mặt thực tế thì có lẽ sẽ gặp đôi chút khó khăn nhỉ?”

“Vâng, về mặt thực tế là rất khó khăn. Bởi một con khỉ như thế này, sao có thể trông đợi phụ nữ vui vẻ đáp ứng ham muốn của mình chứ. Chưa kể còn là hành vi sai lệch về mặt di truyền nữa.

Tôi im lặng, chờ đợi đoạn tiếp theo. Con khỉ gãi phía sau tai một lúc lâu rồi nói:

“Vì lẽ đó, tôi buộc phải dùng một biện pháp khác, của riêng tôi để giải tỏa thứ tình cảm không được đáp ứng này”

“Biện pháp khác? Chẳng hạn như là?”

Nếp nhăn giữa hai lông mày con khỉ hằn sâu xuống. Khuôn mặt ửng đỏ dường như sạm đi đôi chút.

“Có thể ông sẽ không tin, con khỉ nói. “Mà chắc là ông sẽ không tin đâu, từ dạo nọ, tôi bắt đầu ăn cắp tên của những cô gái mà tôi thích.”

“Ăn cắp tên?”

“Vâng. Tôi không rõ vì sao nhưng có vẻ bẩm sinh tôi đã được phú cho khả năng đặc biệt đó. Nếu muốn, tôi có thể ăn cắp tên của một người và giữ lại cho mình.”

Một lần nữa, đầu óc tôi trở nên hoang mang.

“Tôi chưa hiểu lắm,” tôi nói. “Cậu nói cậu ăn cắp tên của người khác, tức là người đó sẽ bị mất luôn tên à?”

“Không. Không xảy ra chuyện người đó bị mất hẳn tên. Tôi chỉ ăn cắp một phần, một mẩu tên của họ mà thôi. Nhưng với phần bị mất đi, tên của họ sẽ mỏng đi đôi chút, trọng lượng cũng nhẹ bớt. Tương tự như mặt trời càng khuất bao nhiêu thì bóng của chúng ta trên mặt đất càng nhạt bấy nhiêu vậy. Thế nên, tuy xảy ra mất mát nhưng có thể bản thân người đó không nhận thức được rõ ràng đâu. Họ chỉ cảm thấy có gì đó bất thường thôi.”

“Nhưng cũng có người nhận thức được rõ ràng chứ? Rằng một phần tên mình đã bị ăn cắp ấy”

“Vâng, tất nhiên là cũng có. Thi thoảng lại xảy ra hiện tượng họ không nhớ nổi tên của mình. Việc này đương nhiên rất bất tiện rồi... và không đúng mực nữa. Rồi họ không nghĩ đấy chính là tên của mình. Hậu quả là còn xảy ra trường hợp gần như bị khủng hoảng danh tính. Tất cả những chuyện đó đều do tôi gây ra. Vì tôi ăn cắp tên của những người đó. Tôi biết là mình có lỗi. Lúc nào cũng bị sự cắn rứt lương tâm đè nặng. Biết vậy nhưng tôi vẫn không thể không ăn cắp. Không phải là tôi thanh minh thanh nga gì đâu, nhưng dopamine của tôi ra lệnh cho tôi làm như vậy. Ê, cứ ăn cắp tên đi, không sao đâu, chẳng dính dáng gì đến pháp luật hết.”

Tôi khoanh tay nhìn con khỉ một lúc. Dopamine? Sau cùng, tôi nói:

“Cậu chỉ ăn cắp tên của những cô gái mà cậu phải lòng, hay đúng hơn là có ham muốn tình dục thôi đúng không?”

“Vâng, đúng như vậy. Tôi không ăn cắp tên bừa bãi”

“Tính đến nay, cậu đã ăn cắp tên của bao nhiêu người rồi?”

Con khỉ bẻ ngón tay để đếm với vẻ mặt bí ẩn. Vừa đếm, nó vừa lẩm bẩm với giọng nói vốn đã rất nhỏ. Rồi nó ngẩng lên nói: “Tổng cộng là bảy người. Tôi đã ăn cắp tên của bảy cô gái.”

Bỗng nhiên tôi không xác định được con số đó là ít hay nhiều. Tôi hỏi con khỉ:

“Cậu làm thế nào để ăn cắp tên? Chỉ cho tôi cách cậu làm được không?”

“Vâng, chủ yếu là dùng sức mạnh ý chí. Khả năng tập trung và năng lượng tinh thần. Nhưng như thế thì chưa đủ. Phải có một thứ hữu hình ghi tên của người đó nữa. Thẻ căn cước là lý tưởng nhất. Hoặc bằng lái xe, thẻ sinh viên, thẻ bảo hiểm hay hộ chiếu. Danh thiếp cũng được. Tóm lại là phải có một vật cụ thể như vậy trong tay. Thông thường thì tôi sẽ lấy trộm. Chỉ còn cách là lấy trộm thôi. Vì tôi là khỉ nên rất thành thạo trong việc lẻn vào phòng khi chủ nhân đi vắng. Tôi sẽ tìm thứ gì có ghi tên của họ rồi cầm về”

“Nghĩa là cậu sử dụng một vật có ghi tên của cô gái đó, cộng với sức mạnh ý chí của cậu để ăn cắp tên.

“Đúng vậy. Tôi sẽ nhìn thật lâu vào cái tên ghi trên đó, dồn hết cảm xúc lại và hút tên người mình yêu vào trong nhận thức của mình. Việc này tuy mất thời gian, tiêu hao khá nhiều cả tinh thần lẫn thể lực, nhưng nếu toàn tâm toàn ý thì sẽ làm được. Rồi một phần của nàng sẽ trở thành một phần của tôi. Từ đó, tình yêu vô vọng của tôi được thỏa mãn đầy đủ theo cách riêng”

“Mà không cần hành vi thể xác?”

Con khỉ gật đầu thật mạnh. “Vâng, tuy chỉ là khỉ thôi nhưng tôi không bao giờ làm những chuyện hạ đẳng. Biến tên người yêu trở thành một phần của mình, chỉ vậy là đủ. Quả thật, đây là hành vi tính dục đồi bại nhưng đồng thời cũng lại vô cùng trong sáng và thuần khiết. Vì tôi chỉ âm thầm một mình ngưỡng mộ cái tên đó trong trái tim tôi thôi. Giống như cơn gió dịu dàng lướt qua đồng cỏ vậy?”

“Hừm, tôi nói với vẻ thán phục. “Xét theo ý nghĩa nào đó thì có thể gọi là tình yêu tột bậc nhỉ.”

“Vâng, xét theo ý nghĩa nào đó thì có thể gọi là tình yêu tột bậc. Nhưng đồng thời cũng là sự cô đơn tột bậc. Nói cách khác là hai mặt của đồng xu. Luôn gắn liền với nhau, không bao giờ tách rời.

Câu chuyện tạm dừng ở đó, tôi và con khỉ cùng im lặng uống bia, nhâm nhi hạt và mực khô.

“Gần đây cậu còn ăn cắp tên của ai không?” Tôi hỏi.

Con khỉ lắc đầu. Nó lấy ngón tay bứt sợi lông cứng mọc ở cánh tay. Như thể để xác nhận lại mình là khỉ thật. “Không, gần đây tôi không ăn cắp tên của ai cả. Kể từ khi đặt chân đến thị trấn này, tôi đã quyết tâm đoạn tuyệt với hành vi xấu xa đó. Nhờ thế mà gần đây, tâm hồn của con khỉ bé nhỏ này đã tìm thấy bình yên. Hiện tôi đang sống những ngày êm đềm với tên của bảy cô gái được trân trọng giữ gìn trong tim.

“Vậy thì tốt rồi,” tôi nói.

“Tôi có một đề nghị hơi ngạo mạn thế này, cho phép tôi được nói lên quan điểm cá nhân không chuyên về tình yêu được không?”

“Tất nhiên rồi,” tôi nói.

Con khỉ chớp mắt thật mạnh mấy lần. Hàng mi dài nâng lên cụp xuống như cành cọ bay trong gió. Rồi nó chậm rãi hít một hơi. Một hơi thở sâu như cầu thủ nhảy xa chuẩn bị chạy lấy đà.

“Trong suy nghĩ của tôi, tình yêu là nhiên liệu không thể thiếu để ta duy trì sự sống. Có thể một ngày, tình yêu đó sẽ kết thúc. Hoặc không thể đơm hoa kết trái. Nhưng cho dù tình yêu có mất đi, không đạt được như ước nguyện thì ta vẫn có thể giữ gìn nguyên vẹn ký ức rằng bản thân đã từng yêu ai đó, từng phải lòng ai đó. Ký ức ấy sẽ trở thành nguồn nhiệt lượng quý báu đối với chúng ta. Nếu không có nguồn nhiệt lượng đó, trái tim con người, và cả trái tim của khỉ nữa, sẽ trở thành vùng đất hoang giá băng, cằn cỗi. Ở vùng đất đó không có ánh mặt trời nên loài hoa mang tên Yên Bình và loài cây mang tên Hy Vọng không thể sống được. Tôi đang trân trọng gìn giữ tên của bảy người con gái xinh đẹp mà tôi từng yêu ở trong trái tim thế này này (nói rồi con khỉ áp lòng bàn tay lên chỗ ngực đầy lông lá). Tôi sẽ coi đó là chút nhiên liệu của riêng mình, đặng sưởi ấm bản thân những đêm giá lạnh để sống nốt quãng nhân sinh này.

Con khỉ lại bật cười khúc khích. Rồi nó lắc đầu mấy cái.

“Nhưng nghe buồn cười nhỉ. Kiểu như nổi loạn ấy. ‘Nhân sinh của con khỉ’ à. Ha ha ha.”

Khi hai chai bia lớn cạn cũng là lúc đồng hồ điểm 11 rưỡi. Con khỉ xin phép ra về. “Tự nhiên tôi thấy vui quá nên nói hơi nhiều. Mong ông thứ lỗi.”

“Không, câu chuyện của cậu rất thú vị,” tôi nói. “Câu chuyện thú vị” có lẽ vẫn chưa phải là cụm từ thích hợp. Bởi lẽ, riêng việc uống bia và trò chuyện cùng một con khỉ thôi cũng đã là một trải nghiệm tương đối bất thường rồi. Chưa kể, con khỉ đó còn yêu nhạc của Bruckner, ăn cắp tên của các cô gái do bị ham muốn tình dục (hay tình yêu) lôi kéo nữa thì không những “thú vị” mà còn là một câu chuyện vô tiền khoáng hậu. Tuy nhiên, để tránh động chạm đến cảm xúc của con khỉ trên mức cần thiết, tôi đã cố gắng chọn cụm từ ôn hòa.

Lúc chia tay, tôi bo cho con khỉ một nghìn yên và bảo: “Cậu cầm ít tiền mua thức ăn ngon mà ăn”

Ban đầu con khỉ từ chối, nhưng khi tôi dúi vào tay nó lần nữa, nó ngoan ngoãn nhận. Nó gấp tờ tiền lại rồi cẩn thận cho vào túi quần thể thao.

“Cảm ơn ông nhiều. Cảm ơn vì đã nghe câu chuyện của con khỉ ngốc nghếch này, đãi tôi bia, đã vậy còn bo tôi hậu hĩnh nữa. Xin lỗi vì đã làm phiền ông.”

Nói rồi con khỉ xếp chai bia rỗng và cốc lên khay, cầm cái khay và rời đi.

Sáng hôm sau, khi rời khỏi quán trọ để về lại Tokyo, tôi không nhìn thấy con khỉ đâu. Cũng không thấy cả ông cụ tóc và lông mày nhẵn thín trông hơi đáng sợ lẫn con mèo hen già. Tôi nói với người phụ nữ trung niên sồ sề, cắm cảu rằng mình muốn trả tiền bia gọi thêm tối qua nhưng chị ta cứ khăng khăng là làm gì có bia gọi thêm nào. Rằng thì là ở đây chỉ có bia lon bán ở máy tự động. Chưa bao giờ bán bia chai cả.

Một lần nữa, tôi lại rơi vào hoang mang. Cảm giác như hiện thực và phi hiện thực cứ chốc chốc lại đổi vị trí cho nhau. Đúng là tối qua, tôi đã uống hai chai bia Sapporo cỡ đại cùng với con khỉ và nghe chuyện của nó.

Tôi toan nói với người phụ nữ về con khỉ nhưng rồi lại thôi. Nhỡ đâu con khỉ đó không thực sự tồn tại, tất cả chỉ là tưởng tượng từ cái đầu mụ mị do ngâm mình trong nước nóng của tôi. Hoặc là tôi vừa mơ thấy một giấc mơ dài nhưng rất thật và kỳ lạ. Nếu đúng như thế, tôi mà nói: “Quán trọ này thuê một con khỉ già biết nói tiếng người làm việc mà” thì tình hình sẽ nực cười lắm, không cẩn thận còn bị coi là bị điên không chừng. Hoặc có thể quán trọ không thể công khai việc mình đang thuê một con khỉ làm việc vì e ngại cục thuế hoặc sở y tế (điều này hoàn toàn có thể xảy ra).

Trên chuyến tàu về nhà, tôi nhẩm lại chi tiết câu chuyện được nghe từ con khỉ. Dựa theo những gì nhớ được, tôi ghi lại lời con khỉ vào cuốn sổ tay công việc. Tôi định khi về Tokyo sẽ viết lại kỹ hơn từ đầu.

Giả sử con khỉ đó có thật – tôi chỉ có thể nghĩ là nó có thật – tôi không đủ phân minh để nhận định rằng mình nên tin câu chuyện con khỉ kể bên cốc bia đó đến đâu. Liệu thực sự có thể ăn cắp tên của các cô gái và giữ lại làm của riêng không? Đó là năng lực đặc biệt mà chỉ riêng Khỉ Shinagawa đó có? Ai dám khẳng định là con khỉ đó không mắc chứng ba hoa chứ? Đương nhiên, tôi chưa bao giờ nghe chuyện có con khỉ mắc chứng ba hoa, nhưng nếu có con khỉ nói được tiếng người lưu loát thì về mặt nguyên lý, không có gì bất thường nếu có con khỉ mắc chứng ba hoa.

Tuy nhiên, trong công việc, vì đã nghe đủ thứ chuyện từ đủ loại người nên tôi phần nào có thể nhận định được chuyện nào đáng tin, chuyện nào thì không nên tin quá. Nếu nói chuyện đủ lâu, từ bầu không khí xung quanh người nói cũng như các tín hiệu mà anh ấy (cô ấy) phát ra, bằng trực giác, ta sẽ cảm nhận được là nên tin hay không. Về phần tôi, tôi không cho rằng Khỉ Shinagawa đã bịa chuyện. Ánh mắt và nét mặt của nó, điệu bộ suy tư, cách ngưng nghỉ giữa chừng, cử chỉ, cách bị bí từ, tất cả đều vô cùng tự nhiên, không thấy có bất kỳ yếu tố giả tạo nào. Và trên hết, tôi muốn công nhận sự thành thực đến đau lòng trong lời thú tội của nó.

Kết thúc chuyến rong ruổi một mình, tôi trở về Tokyo, tiếp tục với cuộc sống hối hả nơi đô thị. Rõ ràng là tôi không nhận nhiều việc nhưng không hiểu sao, càng lớn tuổi thì lại càng bận. Và thời gian thì càng ngày càng trôi nhanh hơn. Rốt cuộc, tôi chẳng kể với ai chuyện về Khỉ Shinagawa, cũng chẳng viết gì về nó. Bởi tôi nghĩ, có kể thì cũng chẳng ai tin. Mọi người sẽ bảo “lại sáng tác truyện ấy mà”. Lý do tôi không viết vì chẳng biết phải kể dưới hình thức nào. Nếu viết là chuyện xảy ra thật thì lại quá dị thường, nếu không đưa ra được bằng chứng cụ thể – tức là con khỉ thật – thì sẽ chẳng có ai tin. Nhưng để viết là tiểu thuyết thì tiêu điểm và kết luận lại không rõ ràng. Chưa viết mà tôi đã tưởng tượng được gương mặt bối rối của biên tập viên sau khi đọc xong bản thảo. Biên tập viên sẽ nói: “Chẳng đặng đừng mới phải hỏi tác giả thế này, nhưng chủ đề của câu chuyện là gì?”

Chủ đề? Chẳng có chủ đề nào hết. Chỉ là chuyện có một con khỉ già biết nói tiếng người trong một thị trấn nhỏ ở tỉnh Gunma, kỳ lưng cho khách ở quán trọ suối nước nóng, thích uống bia lạnh, yêu phụ nữ, chuyên đi ăn trộm tên của phụ nữ mà thôi. Một câu chuyện như thế thì làm gì có chủ đề hay bài học gì cơ chứ?

Cứ thế, ký ức về sự việc kỳ lạ xảy ra tại thị trấn suối nước nóng dần phai nhạt trong tôi. Ký ức dù có sống động đến mấy cũng khó mà thắng được sức mạnh của thời gian.

5 năm trôi qua, giờ đây, lý do tôi quyết định viết những dòng này về Khỉ Shinagawa dựa trên những ghi chép trong sổ tay là bởi gần đây, tôi chứng kiến một sự việc rất đáng lưu tâm. Nếu không có sự việc đó thì có lẽ tôi sẽ không viết những dòng này.

Buổi chiều hôm đó, tôi có cuộc hẹn bàn công việc tại quán cà phê trong một khách sạn ở Akasaka. Người tôi gặp là nữ biên tập viên của một tạp chí du lịch nọ. Một cô gái rất xinh đẹp, tuổi ước chừng khoảng ba mươi. Cô có vóc người nhỏ nhắn, mái tóc dài, nước da đẹp, cặp mắt to quyến rũ. Đồng thời cũng là biên tập viên tài năng. Nghe nói cô vẫn còn độc thân. Trước đó, tôi từng làm việc chung với cô vài lần nên có biết nhau ở mức độ nào đó. Bàn chuyện công việc xong, chúng tôi vừa uống cà phê vừa tán gẫu.

Điện thoại của cô đổ chuông, cô ngại ngùng nhìn tôi. Tôi đưa tay ra hiệu bảo cô cứ nghe máy. Cô nhìn số điện thoại gọi đến rồi bắt máy. Có vẻ như là cuộc gọi xác nhận đặt chỗ gì đó. Kiểu như đặt chỗ ở nhà hàng, đặt phòng khách sạn hoặc vé máy bay. Cô vừa nhìn sổ tay vừa nói chuyện nhưng sau đó, cô nhìn tôi với vẻ mặt bối rối.

“Xin lỗi vì hỏi anh câu này,” cô lấy tay che điện thoại rồi hạ giọng. “Nhưng tên tôi là gì nhỉ?”

Tôi nín thở chừng một giây rồi tỉnh bơ nói cho cô biết họ của cô. Cô gật đầu, nói lại với đầu dây bên kia. Sau đó cô dập máy và xin lỗi tôi.

“Rất xin lỗi anh. Không hiểu sao tự nhiên tôi không nhớ được tên mình nữa. Thật xấu hổ quá.

“Chuyện đó thi thoảng vẫn xảy ra à?” Tôi hỏi.

Cô lưỡng lự một chút rồi gật đầu. “Vâng, dạo này chuyện đó xảy ra thường xuyên. Tôi không thể nhớ nổi tên mình. Như kiểu bị mất trí nhớ tạm thời vậy.”

“Cô còn không nhớ được cái gì khác không? Chẳng hạn như ngày sinh, số điện thoại hoặc là mật khẩu?”

Cô lắc đầu quả quyết. “Không, hoàn toàn không. Tôi vốn là người có trí nhớ tốt. Tôi có thể đọc vanh vách ngày sinh của các bạn thân. Tôi cũng chưa bao giờ quên tên người khác. Vậy mà thi thoảng lại không nhớ được tên mình. Thật khó hiểu. Khoảng hai, ba phút sau trí nhớ của tôi sẽ dần hồi lại nhưng khoảng trắng chừng hai, ba phút đó quả thật rất bất tiện, thậm chí tôi còn sợ mình không còn là mình nữa.”

Tôi im lặng gật đầu.

“Là dấu hiệu của chứng suy giảm trí nhớ ở người trẻ tuổi chăng?”

Tôi thở dài, “Chà, về mặt y học thì tôi không rõ lắm nhưng chuyện này bắt đầu từ khi nào nhỉ? Dấu hiệu cô bỗng nhiên không nhớ nổi tên mình ấy?”

Cô nheo mắt suy nghĩ một lúc lâu. “Tôi nghĩ có lẽ bắt đầu từ khoảng nửa năm trước. Vì tôi nhớ lần đi ngắm hoa, tôi không thể nhớ ra tên mình. Đó là trải nghiệm đầu tiên.”

“Tôi hỏi câu này hơi kỳ cục nhưng hồi đó, cô có đánh mất gì không? Thứ dùng để xác nhận nhân thân, chẳng hạn như bằng lái xe, hộ chiếu hay thẻ bảo hiểm.”

Cô cắn cặp môi chúm chím, suy nghĩ một lúc trước khi trả lời.

“Vâng, nhắc đến mới nhớ, hồi đó tôi bị mất bằng lái xe. Tôi đang ngồi nghỉ trưa trên ghế đá trong công viên, túi xách để ngay bên cạnh. Tôi có lấy hộp phấn trang điểm trong túi ra để tô lại son, nhưng ngay ở giây tiếp theo, khi nhìn bên cạnh thì cái túi đã biến mất. Tôi không tài nào hiểu được. Bởi lẽ, tôi chỉ rời mắt khỏi cái túi trong chốc lát, trong thời gian đó tôi không thấy có ai lại gần hay nghe thấy tiếng chân ai. Xung quanh cũng không có bóng người. Công viên rất yên tĩnh, giả sử có ai đến và lấy trộm túi thì chắc chắn tôi phải biết.”

Tôi không nói gì, chờ cô nói tiếp.

“Sự kỳ lạ không dừng lại ở đó. Ngay buổi chiều, tôi nhận được liên lạc từ cảnh sát, báo rằng đã tìm thấy chiếc túi. Chiếc túi được đặt ở ngay trước bốt cảnh sát gần công viên. Mọi thứ trong túi gần như còn nguyên. Tiền mặt, thẻ tín dụng, thẻ ngân hàng, điện thoại di động, tất cả đều không bị động đến. Chỉ có bằng lái xe biến mất. Chỉ có bằng lái xe bị lấy ra khỏi ví. Cảnh sát họ cũng ngạc nhiên, bảo rằng không thể có chuyện đó. Không lấy tiền mặt, chỉ lấy mỗi bằng lái xe, đã vậy còn cố tình để lại cái túi trước bốt cảnh sát nữa.”

Tôi khẽ thở dài nhưng vẫn không nói gì.

“Chuyện xảy ra cuối tháng Ba. Tôi đến ngay văn phòng cấp bằng lái xe ở Samezu để xin cấp lại. Một sự việc kỳ lạ và khó hiểu nhưng cũng may là không có thiệt hại nào đáng kể. Samezu ở ngay gần công ty tôi nên cũng không mất công lắm”

“Samezu hình như là ở quận Shinagawa nhỉ?”

“Vâng, ở Higashioi. Công ty tôi ở Takanawa nên đi taxi một chút là tới,” cô nói. Sau đó cô nhìn tôi với vẻ hoài nghi. “Mà chuyện tôi không nhớ được tên có liên quan gì tới việc tôi bị mất bằng lái xe à?”

Tôi vội lắc đầu. Tôi không thể mang chuyện Khỉ Shinagawa ra kể với cô bây giờ được. Làm vậy, thế nào cô cũng vặn hỏi tôi về nơi ở của con khỉ đó, không chừng còn đến tận quán trọ để gặp trực tiếp con khỉ nữa. Nhằm truy hỏi sự tình.

“Không, không liên quan gì đâu. Tự nhiên tôi nghĩ ra nên hỏi thôi. Vì có liên quan đến tên, tôi nói.

Cô nhìn tôi với vẻ không phục lắm. Nhưng tôi không thể không hỏi nốt một câu quan trọng, dù biết là nguy hiểm.

“Nhân thể, gần đây cô có trông thấy con khỉ nào không?”

“Khỉ ư?” Cô nói. “Là ‘monkey’ ạ?”

“Đúng rồi. Khỉ thật còn sống ấy,” tôi nói.

Cô lắc đầu. “Không, tôi nghĩ là tôi không nhìn thấy con khỉ nào suốt mấy năm nay. Không ở trong vườn thú lẫn nơi nào khác”

Lẽ nào Khỉ Shinagawa bắt đầu hoạt động lại? Hay đây là hành vi của một con khỉ khác bắt chước mánh khóe của nó (một con khỉ nhái)? Hoặc không phải là trò của loài khỉ?

Tôi không muốn nghĩ đến chuyện Khỉ Shinagawa lại bắt đầu trò “ăn cắp tên”. Con khỉ đó, nó đã bình thản nói với tôi rằng giữ tên của bảy cô gái trong tim là đủ rồi, giờ nó chỉ muốn sống an yên nốt quãng đời còn lại tại thị trấn suối nước nóng bé nhỏ ở tỉnh Gunma mà thôi. Tôi đã nghĩ đó là những lời thật lòng. Nhưng có lẽ nó đã mắc một căn bệnh thần kinh mạn tính không thể chế ngự được bằng lý trí. Căn bệnh đó, chất dopamine đã hối thúc nó “Ê, cứ ăn cắp tên đi, không sao đâu”. Căn bệnh đã đưa nó quay về Shinagawa và khởi động lại thói quen xấu.

Biết đâu một ngày, chính tôi cũng sẽ thử làm việc đó.... Thi thoảng tôi lại nảy ý nghĩ kỳ cục này vào những đêm không ngủ. Biết đâu, tôi sẽ chôm thẻ căn cước hay danh thiếp của cô gái mà tôi phải lòng, dồn hết ý thức một cách “toàn tâm toàn ý” để hút tên cô vào bên trong nhận thức, từ đó bí mật sở hữu một phần của cô. Không biết cảm giác lúc đó sẽ thế nào nhỉ? Mà không, chuyện đó chắc chắn không bao giờ xảy ra. Vì tay chân tội vụng về lắm, không thể chôm chỉa thứ gì của người khác được. Cho dù là thứ phi vật thể hay bản thân việc ăn cắp đó không phạm pháp đi nữa.

Tình yêu tột bậc, cô đơn tột bậc... Từ đó, mỗi lần nghe các bản giao hưởng của Bruckner là tôi lại suy nghĩ về “nhân sinh” của Khỉ Shinagawa. Tưởng tượng tới con khỉ già nua, nằm cuộn tròn trong tấm chăn mỏng trên căn phòng gác mái của quán trọ tồi tàn ở thị trấn suối nước nóng nhỏ bé. Nghĩ đến cảnh chúng tôi cùng ngồi dựa vào tường, vừa uống bia vừa nhấm nháp hạt và mực khô.

Tôi không gặp lại nữ biên tập viên xinh đẹp của tạp chí du lịch thêm lần nào. Vì vậy, đến giờ tôi vẫn không biết số phận cái tên của cô ra sao. Mong là cô không gặp bất tiện gì lớn. Vì cô chẳng có tội tình hay trách nhiệm gì. Nhưng thành thật xin lỗi cô, tôi vẫn không thể kể cho cô nghe chuyện về Khỉ Shinagawa.

Ngôi thứ nhất số ít

Thường thì tôi không mấy khi có cơ hội khoác lên người bộ com lê. Nếu có cũng chỉ đôi ba lần một năm. Lý do tôi không mặc com lê là bởi những tình huống bắt buộc phải đóng bộ như vậy hầu như không tìm đến với tôi. Có lúc tôi mặc áo vest thông thường để phù hợp với hoàn cảnh, nhưng thắt cà vạt thì không. Giày da lại càng không. Tôi chọn cho mình cuộc đời như vậy, dù xét cho cùng thì về mặt kết quả là như vậy.

Tuy nhiên, thi thoảng, dù không cần thiết nhưng tôi vẫn tự nguyện mặc com lê và thắt cà vạt. Vì sao ư? Khi tôi mở tủ để kiểm tra xem mình có những bộ quần áo gì (nếu không tôi sẽ không biết mình đang có những bộ nào), ngắm những bộ com lê mua về nhưng hầu như chưa một lần xỏ tay, những chiếc sơ mi còn nguyên trong bọc ni lông của tiệm giặt hay những chiếc cà vạt chưa có vết tích của nút thắt, bỗng nhiên tôi cảm thấy “có lỗi” với những bộ quần áo đó nên muốn mặc thử. Tôi cũng thử thắt vài kiểu cà vạt để kiểm tra xem mình còn nhớ được cách thắt hay không. Tôi còn thử tạo cả vết lõm (lúm đồng tiền) nữa. Tôi chỉ làm việc này khi có một mình ở nhà. Vì nếu có người khác, tôi bắt buộc phải trình bày lý do.

Và rồi, đóng bộ xong, mất công diện hẳn com lê mà cởi ra luôn thì mất hay nên tôi muốn thử đi ra ngoài một chút. Cứ thế, tôi một mình đi dạo phố trong bộ com lê và cà vạt. Tâm trạng cũng không tệ. Dường như vẻ mặt và cách đi của tôi cũng hơi khác với thường lệ. Một cảm giác tươi mới, tạm xa rời thường nhật. Tuy nhiên, sau khi lang thang chừng một tiếng, sự mới mẻ cũng nhạt dần đi. Tôi bắt đầu thấy mệt vì phải mặc com lê và thắt cà vạt, cổ cũng ngứa ngáy và khó thở. Tiếng giày da nện xuống mặt đường nghe to và cứng. Tôi về nhà, cởi giày, cởi com lê, tháo cà vạt, thay sang bộ đồ nỉ sờn cũ rồi ngả người trên ghế sofa, tâm trạng vô cùng thư thái. Đó là nghi thức bí mật vô hại – ít nhất thì tôi không cần phải cảm thấy tội lỗi – diễn ra chỉ vỏn vẹn trong vòng một tiếng.

Hôm đó, tôi ở nhà một mình. Vợ tôi ra ngoài ăn món Hoa. Do tôi không bao giờ ăn món Hoa (hình như trong những hương liệu sử dụng cho món Hoa, có vài thứ gây ra dị ứng), nên khi muốn ăn món Hoa, cô ấy sẽ rủ những người bạn gái thân đi đâu đó ăn.

Sau khi một mình ăn xong bữa tối đơn giản, tôi bật chiếc đĩa than cũ của Joni Mitchell lâu rồi không nghe, ngả người trên chiếc ghế đọc sách và đọc cuốn sách trinh thám. Một là đĩa nhạc yêu thích của tôi, một là cuốn sách mới của nhà văn tôi yêu thích. Nhưng không hiểu sao, tâm trạng tôi cứ bồn chồn, không thể tập trung nghe nhạc lẫn đọc sách. Tôi định chuyển sang xem phim đã thu sẵn nhưng lại chẳng tìm được bộ phim nào muốn xem. Thi thoảng vẫn có những ngày như vậy. Có được thời gian tự do, muốn làm gì đó yêu thích nhưng lại không thể nghĩ ra nên làm gì. Trong khi chắc chắn có rất nhiều điều muốn làm... Thế rồi, trong lúc đi lại quanh quẩn trong nhà, tôi chợt nghĩ, hay là lâu lâu thử mặc com lê xem sao.

Tôi trải bộ com lê màu xanh đậm của thương hiệu Paul Smith mua cách đây vài năm (tôi mua do cần nhưng mới xỏ tay được đúng hai lần) ra giường ngủ, chọn cà vạt và áo sơ mi đồng bộ. Một chiếc áo sơ mi cổ trải rộng (wide spread) màu xám nhạt và chiếc cà vạt có hoa văn paisley[19E] nhỏ của hãng Ermenegildo Zegna mua tại cửa hàng miễn thuế ở sân bay Rome. Đứng trước chiếc gương toàn thân, tôi ngắm nghía bản thân trong bộ com lê và cà vạt. Cũng không tệ. Ít nhất thì không có lỗi nào rõ rệt.

Tuy nhiên, ngày hôm đó, khi đứng trước gương, không hiểu vì lẽ gì mà tôi lại có cảm giác sai trái, kèm cả một chút ân hận. Ân hận? Diễn tả thế nào nhỉ... Có lẽ nó giống với cảm giác tội lỗi của một người sống với bản lý lịch được tô vẽ. Một kiểu mạo danh bao gồm cả những vấn đề mang tính đạo đức, cho dù không vi phạm pháp luật. Cảm giác bứt rứt khi làm một việc mà biết rằng không nên làm, rằng rốt cuộc sẽ chẳng mang lại lợi lộc gì nhưng lại không thể dừng lại. Có lẽ nó giống với cảm giác khi đàn ông bí mật đóng giả thành phụ nữ, dù đây chỉ là tưởng tượng của tôi thôi.

Nhưng ngẫm thử thì cũng lạ. Tôi đã qua tuổi trưởng thành từ lâu, hằng năm đều khai thuế và nộp số tiền thuế nhất định không bao giờ chậm trễ, tính đến nay, trừ những lần vi phạm giao thông ra thì chưa từng có tiền án, trình độ văn hóa tuy chưa thể gọi là đủ nhưng cũng ở mức tàm tạm. Thậm chí còn biết giữa Bartók[20E] và Stravinsky[21E], ai là người sinh ra trước (tôi dám chắc là không nhiều người biết đâu). Chưa kể, những thứ mà tôi đang mặc trên người đây đều được mua bằng thù lao có được do lao động hằng ngày một cách hợp pháp, chí ít thì không phải phi pháp. Chắc chắn không có bất kỳ yếu tố nào để bị nói sau lưng. Vậy thì tại sao tôi lại không tránh khỏi cảm giác tội lỗi, hay cảm giác sai trái về mặt đạo đức như thế này?

Tôi tự trấn an bản thân rằng ai cũng có ngày như thế. Ngay cả Django Reinhardt[22E] cũng có đêm bấm nhầm dây đàn, hay Niki Lauda[23E] có buổi chiều vào nhầm số (tôi nghĩ là có). Thế nên tôi quyết định sẽ không nghĩ về chuyện này sâu hơn. Vẫn mặc nguyên bộ com lê, tôi xỏ đôi giày da thuộc mềm màu đen rồi một mình đi ra ngoài phố. Lẽ ra, tôi nên nghe theo linh cảm và ngoan ngoãn ở nhà xem phim, nhưng tất nhiên đó chỉ là giải thích theo kiểu “chuyện đã rồi”.

Một buổi chiều tà mùa xuân dễ chịu. Mặt trăng tròn và sáng hiện lên trên bầu trời. Cây cối bên đường bắt đầu nhú những mầm xanh. Thời tiết thật hợp để đi dạo. Sau khi đi lang thang một lúc, tôi quyết định tạt vào một quán bar để làm ly cocktail. Tôi không chọn quán bar quen thuộc ở gần nhà mà đi xa hơn một chút để vào một quán chưa bao giờ vào. Bởi lẽ, nếu vào quán bar mọi khi, thế nào tay pha chế quen mặt cũng sẽ hỏi “Hôm nay anh có việc gì à? Chẳng mấy khi thấy anh mặc com lê và thắt cà vạt cả”, làm tôi phải mất công trình bày lý do (vốn dĩ lại chẳng có lý do nào).

Vì mới chập tối nên quán bar nằm dưới tầng hầm đó còn vắng, chỉ có hai khách nam trạc tứ tuần đang ngồi ở bàn có vách ngăn. Có vẻ họ là nhân viên công ty mới tan làm, mặc áo vest tối màu và đeo loại cà vạt không nổi bật. Hai người chụm đầu, trò chuyện với nhau bằng giọng rất nhỏ. Trên bàn có để hồ sơ. Chắc là đang bàn chuyện công việc. Hoặc có thể chỉ là đang dự đoán một trận đua ngựa. Dù thế nào thì cũng chẳng liên quan gì đến tôi. Tôi chọn một ghế có nhiều ánh sáng (để đọc sách) ở bàn quầy cách xa hai người đó và gọi một ly vodka gimlet với người pha chế trung niên đeo cà vạt nơ.

Khi thứ đồ uống lạnh được đặt lên miếng giấy lót ở trước mặt, tôi rút từ trong túi áo ra cuốn tiểu thuyết trinh thám và đọc tiếp đoạn dang dở. Còn khoảng một phần ba nữa là tới đoạn kết. Như tôi đã nói, đây là cuốn sách mới của tác giả mà tôi tương đối yêu thích, nhưng thật đáng tiếc, cốt truyện lần này không tạo được sự hấp dẫn. Đã vậy, đến giữa chừng, tôi không còn hiểu mối quan hệ giữa các nhân vật nữa. Tuy nhiên, tôi vẫn đọc tiếp, phần vì nghĩa vụ, phần vì thói quen. Từ xưa tôi đã không thích bỏ dở sách đang đọc. Biết đâu, đến cuối lại bất ngờ có tiến triển thú vị thì sao... Dù thực tế xác suất xảy ra tương đối thấp.

Vừa chậm rãi nhâm nhi ly vodka gimlet, tôi vừa đọc được khoảng 20 trang cuốn sách đó nhưng không hiểu sao cũng giống như ở nhà, tôi chẳng thể tập trung tâm trí vào việc đọc. Việc này có vẻ như không chỉ do cuốn tiểu thuyết không hay. Cũng không phải không khí quán bar không yên tĩnh (quán không bật nhạc quá ồn, ánh sáng vừa đủ, một không gian đọc sách không có gì để phàn nàn). Nguyên nhân có lẽ là do cảm giác sai trái mơ hồ mà tôi có từ lúc trước. Có một khoảng lệch nhẹ của ý thức. Cảm giác phần ruột là bản thân không ăn nhập với phần vỏ ở hiện tại, hoặc tính tương thích cần có đã bị mất ở một thời điểm nào đó. Thi thoảng vẫn xảy ra chuyện như vậy.

Bức tường phía sau quầy bar có một cái giá bày đủ các chai rượu khác nhau. Phần nền là tấm gương lớn, đang phản chiếu hình ảnh tôi trên đó. Khi tôi nhìn chằm chằm vào tấm gương, đương nhiên, hình ảnh ở trong gương cũng nhìn chằm chằm lại tôi. Lúc đó, bất chợt tôi có cảm giác: Hình như tôi đã rẽ nhầm hướng ở đâu đó trong đời. Cảm giác ấy dần mạnh lên khi tôi nhìn bản thân đang mặc com lê, thắt cà vạt ở trong gương. Càng nhìn, tôi càng thấy đó không phải mình mà là một người tôi không quen biết. Nhưng giả sử đó không phải là tôi thì là ai mới được chứ?

Giống như hầu hết mọi người, cho đến nay, cuộc đời tôi cũng có một vài ngã rẽ quan trọng. Tôi có thể rẽ sang trái hoặc sang phải. Mỗi lần như thế, lúc thì tôi chọn phải, lúc lại chọn trái (có lúc có lý do rõ ràng để chọn một bên, nhưng phần lớn là không tìm được lý do. Ngoài ra, thường không hẳn do tôi tự chọn. Có vài lần là bên đó chọn tôi). Thế là có tôi của ngày hôm nay. Tôi ở đây, tồn tại với tư cách là ngôi thứ nhất số ít. Nếu tôi mà chọn sai hướng thì chắc chắn không có tôi ở đây bây giờ đâu. Thế thì người đang ở trong gương kia là ai?

Gập sách lại, tôi rời mắt khỏi tấm gương. Sau đó, hít thật sâu vài lần.

Quán bắt đầu đông lên. Ngồi ở chiếc ghế cách chỗ tôi hai chỗ về bên phải là một phụ nữ đang uống ly cocktail màu xanh lục nhạt mà tôi không biết tên. Có vẻ như cô không đi cùng ai. Hoặc cô đang đợi người quen tới. Tôi giả vờ đọc sách, thầm quan sát cô trong gương. Một phụ nữ không còn trẻ. Ước chừng khoảng trên dưới năm mươi tuổi. Theo tôi thấy thì dường như cô không cố gắng để trông mình trẻ hơn tuổi thật. Vì cô có thừa tự tin. Vóc người nhỏ nhắn, thanh mảnh, mái tóc được cắt ngắn vừa đủ. Ăn vận sang trọng. Chiếc váy liền kẻ sọc với chất vải mềm mại cùng áo khoác len cashmere màu be. Dù gương mặt không quá xinh đẹp nhưng vẫn toát lên vẻ hoàn hảo. Chắc chắn lúc còn trẻ, cô là người rất thu hút. Được nhiều đàn ông ve vãn. Vẻ bình thản của cô khiến ta cảm nhận được quá khứ ấy.

Tôi gọi người pha chế làm cho ly vodka gimlet thứ hai, nhai một ít hạt điều rồi quay lại đọc sách. Thi thoảng tôi sờ vào nút thắt cà vạt. Để chắc chắn rằng nó vẫn đang được thắt nghiêm chỉnh.

Khoảng 15 phút sau, người phụ nữ đến ngồi ở cái ghế ngay cạnh tôi. Khách ngồi ở quầy dần đông lên, cô phải chuyển chỗ để nhường cho khách mới vào. Có vẻ như cô không có ai đi cùng. Dưới ánh đèn trần nhà, tôi đã đọc gần hết cuốn sách, chỉ còn lại vài trang. Nhưng vẫn chưa thấy có dấu hiệu câu chuyện sẽ hay hơn.

“Xin lỗi,” đột nhiên cô bắt chuyện với tôi.

Tôi ngẩng lên nhìn cô.

“Anh đọc sách có vẻ chăm chú nhỉ, tôi hỏi một chút được không?” Trái với vẻ ngoài nhỏ nhắn, giọng của cô thấp và ôm. Dù không đến mức lạnh lùng nhưng không có âm hưởng kiểu như mời mọc, hay chí ít là thân thiện.

“Được thôi. Vì quyển này cũng không hay lắm.” Tôi đánh dấu trang rồi gập sách lại.

“Anh có thấy vui khi làm vậy không?” Cô hỏi.

Tôi không hiểu cô định nói gì. Tôi xoay người sang ngang để nhìn cô một cách trực diện. Một gương mặt xa lạ. Dù không giỏi ghi nhớ gương mặt người khác nhưng tôi dám chắc là chưa bao giờ gặp người phụ nữ này. Giả sử trước đây đã từng gặp cô thì chắc chắn tôi phải nhớ. Vì cô là kiểu phụ nữ như vậy.

“Làm vậy?” Tôi hỏi lại.

“Ăn vận sang chảnh, ngồi một mình ở quầy bar, vừa uống gimlet vừa lặng lẽ đọc sách.

Tuy vẫn không hiểu cô định nói gì nhưng tôi cảm nhận được lời nói của cô chứa không ít sự ác ý và thù địch. Tôi nhìn cô, im lặng chờ đợi cô nói tiếp. Gương mặt cô vô cảm đến kỳ lạ. Như thể cô quyết không để cho đối phương, tức là tôi, đọc được bất kỳ cảm xúc nào. Cô cũng im lặng suốt một lúc lâu. Dù chỉ khoảng một phút, tôi nghĩ vậy.

“Vodka gimlet,” tôi nói để phá vỡ sự im lặng.

“Cái gì cơ?”

“Là vodka gimlet, không phải gimlet. Một phát ngôn vô ích nhưng có sự khác nhau giữa hai loại.

Cô khẽ lắc đầu dứt khoát. Như thể xua đi con ruồi nhỏ lởn vởn trước mắt.

“Sao cũng được, anh nghĩ thế là tuyệt lắm hả? Là có vẻ thành thị và bảnh bao?”

Lẽ ra tôi nên thanh toán tiền và nhanh chóng rời khỏi đó. Tôi biết đó là cách ứng xử tốt nhất trong hoàn cảnh này. Vì lý do nào đó mà người phụ nữ này đang gây sự với tôi. Có lẽ là khiêu khích tôi. Tôi không rõ vì sao cô phải làm vậy. Có thể chỉ là do cô thấy khó ở trong người. Hoặc một bộ phận đặc biệt nào đó trong con người tôi đã kích thích huyệt thần kinh của cô theo hướng tiêu cực, khiến cô nổi giận. Nhưng dù sao thì cũng không hy vọng sẽ có kết quả tốt đẹp khi dính dáng tới một người như vậy. Cách sáng suốt nhất là nói “Xin phép”, mỉm cười đứng dậy (mỉm cười là tùy chọn), nhanh chóng thanh toán tiền rồi rời đi. Chẳng có lý do gì để không làm thế. Tôi vốn không phải kiểu người ghét bị thua, cũng không thích những cuộc đối đầu không có chính nghĩa. Tôi thà rút lui trong im lặng còn hơn.

Nhưng không biết vì lẽ gì, khi ấy tôi lại không làm vậy. Có gì đó đã ngăn tôi lại. Mọi người sẽ gọi đó là tính tò mò.

“Xin lỗi, tôi có quen cô không nhỉ?” Tôi đánh bạo hỏi cô.

Cô nheo mắt nhìn tôi như thể nhìn thứ gì đó lạ lắm. Nếp nhăn ở khóe mắt cô hằn sâu xuống. “Quen?” Cô cầm ly cocktail của mình lên (theo tôi nhớ thì là ly thứ ba), nhấp một ngụm nước trong đó, mà tôi không biết là nước gì, rồi nói: “Quen? Từ đó ở đâu ra thế?”

Tôi lục lại ký ức lần nữa. Tôi từng gặp người này ở đâu rồi ư? Câu trả lời vẫn là không. Chắc chắn hôm nay là lần đầu.

“Có lẽ cô nhầm tôi với ai rồi,” tôi nói. Nhưng giọng nói khô khốc, thiếu ngữ điệu, nghe chẳng giống giọng tôi.

Cô khẽ cười lạnh lùng. “Anh muốn nghĩ vậy hả?” Nói rồi cô đặt chiếc ly mỏng bằng pha lê Baccarat xuống miếng lót ở trước mặt.

“Bộ com lê đẹp đấy,” cô nói. “Dù không hợp với anh. Trông cứ như đồ đi mượn vậy. Cà vạt cũng không ăn nhập với bộ com lê. Hơi đối chọi nhau nữa. Cà vạt thì là của Ý, còn bộ com lê thì chắc của Anh nhỉ?”

“Cô khá thạo về âu phục nhỉ?”

“Khá thạo về âu phục?” Cô tỏ ra hơi ngạc nhiên, đôi môi khẽ mở ra, rồi cô lại nhìn chằm chằm vào tôi. “Giờ này mà anh còn nói vậy à? Điều đó là đương nhiên rồi.”

Đương nhiên?

Tôi thử điểm lại những người làm trong ngành phục trang mà tôi biết. Tôi chỉ biết rất ít người làm trong ngành này, tất cả đều là đàn ông. Nghĩ thế nào cũng thấy vô lý.

Tại sao lại là đương nhiên?

Tôi định giải thích cho cô lý do tại sao tối nay tôi mặc com lê và thắt cà vạt nhưng nghĩ thế nào lại thôi. Vì tôi không nghĩ lời giải thích sẽ khiến sự công kích của cô dành cho tôi giảm bớt. Ngược lại còn đổ thêm dầu vào (thứ giống như) lửa.

Tôi uống nốt chỗ vodka gimlet còn lại trong ly rồi nhẹ nhàng bước xuống ghế. Nghĩ đi nghĩ lại thì đây chính là cơ hội để tôi chấm dứt cuộc đối thoại.

“Tôi nghĩ là anh không quen tôi đâu,” cô nói.

Tôi im lặng gật đầu. Đúng là như vậy.

“Một cách trực tiếp ấy,” cô nói. “Có một lần duy nhất chúng ta gặp nhau. Nhưng vì không chuyện trò thân mật nên tôi nghĩ anh không quen tôi. Vả lại, lúc đó, anh còn bận rộn với việc khác. Như thường lệ”

Như thường lệ?

“Tuy nhiên, tôi là bạn của bạn anh,” cô tiếp tục nói bằng thứ giọng trầm nhưng rành rọt. “Người bạn thân đó của anh, đúng hơn là người bạn đã từng thân thiết của anh, hiện đang thấy ghê tởm anh lắm. Tôi cũng thấy ghê tởm anh hệt như vậy. Thế nào anh chẳng đoán ra. Cứ suy nghĩ kỹ đi. Về chuyện xảy ra bên mép nước ba năm trước. Rằng mình đã làm chuyện xấu xa, khủng khiếp tới mức nào. Hãy tự biết xấu hổ”

Quá lắm rồi. Gần như theo phản xạ, tôi vơ cuốn sách chỉ còn vài trang chưa đọc nhét thẳng vào túi áo khoác. Dù ý định đọc nốt đã hoàn toàn biến mất.

Tôi nhanh chóng thanh toán bằng tiền mặt rồi ra khỏi quán bar. Người phụ nữ không nói gì thêm nữa, chỉ đăm đăm nhìn tôi rời đi. Tuy không ngoảnh lại nhìn nhưng tôi vẫn cảm nhận được ánh mắt gay gắt của cô ở sau lưng cho tới tận khi tôi bước ra khỏi cửa. Cảm giác giống như bị đâm bằng cây kim dài và sắc đó hằn cả lên lưng, xuyên qua lớp vải đắt tiền của bộ com lê Paul Smith.

Vừa bước lên những bậc thang chật hẹp để lên lại mặt đất, tôi vừa cố gắng sắp xếp lại suy nghĩ.

Lẽ ra tôi nên phản bác lại cô ta? Lẽ ra tôi nên yêu cầu cô ta giải thích cụ thể “Chuyện này là sao?” Bởi những lời cô ta nói, theo tôi thấy thì là những lời buộc tội vô cớ mà tôi không hề có chút ký ức nào.

Nhưng không hiểu sao tôi lại không làm được. Tại sao? Tôi nghĩ có lẽ vì tôi sợ. Sợ rằng mình sẽ biết về hành vi kinh tởm mà một tôi khác không phải là tôi thật, đã làm với một phụ nữ, rất có thể là người tôi không biết, ba năm trước “bên mép nước”. Sợ rằng nhỡ đâu thứ gì đó trong con người tôi mà tôi không biết sẽ bị cô ta lôi ra ngoài ánh sáng. Tôi thà chọn cách im lặng bước xuống ghế, rời đi trước những lời chỉ trích gay gắt vô cớ (tôi chỉ có thể nghĩ là vậy) còn hơn là phải hứng chịu cảnh đó.

Liệu đó có phải là hành động thích hợp không? Nếu chuyện này xảy ra lần nữa, liệu tôi vẫn hành động tương tự không?

Vả lại, “bên mép nước” là ở đâu? Cụm từ này nghe thật kỳ cục. Mép nước ở biển, ở hồ, ở sông hay là ở một vùng nước đặc biệt nào đó? Ba năm trước, tôi đã ở bên một nơi chứa nước ư? Tôi không tài nào nhớ được. Thậm chí tôi còn chẳng rõ ba năm trước nghĩa là khi nào. Tất cả những gì cô ta nói với tôi đều rất cụ thể, nhưng đồng thời cũng vô cùng trừu tượng. Mỗi phần đều rất rõ ràng nhưng đồng thời lại thiếu trọng tâm. Sự tréo ngoe đó đã bóp nghẹt thần kinh tôi từ một góc độ kỳ lạ.

Dù sao thì tôi vẫn cảm thấy khó chịu trong miệng. Một thứ gì đó muốn nuốt mà không nuốt được, muốn khạc ra nhưng lại không thể khạc ra. Tôi chỉ muốn nổi giận một cách đơn thuần. Bởi lẽ, chẳng có lý do gì mà tôi phải chịu đựng sự khó chịu và vô lý này. Hơn nữa, cách cô ta đối xử với tôi, nghĩ thế nào cũng thấy khó có thể gọi là công bằng. Dù sao thì cho đến trước khi cô ta bắt chuyện, đó vẫn là một buổi tối mùa xuân êm đềm và dễ chịu. Tuy nhiên, kỳ lạ thay, tôi lại không thể nổi giận. Những con sóng hoang mang và chấp chới đã cuốn bay những cảm xúc hay logic khác, ít nhất là trong chốc lát.

Khi tôi lên hết cầu thang, ra khỏi tòa nhà thì không còn là mùa xuân nữa. Mặt trăng cũng đã biến mất. Đó không còn là con đường tôi vẫn biết. Cả hàng cây bên đường cũng thật xa lạ. Và trên mọi cành cây, lũ rắn béo tròn, nhẵn thín đang quấn chặt quanh cành cây để trườn bò, như những vật trang trí sống. Tôi nghe thấy cả tiếng vẩy của chúng cọ lạo xạo. Vỉa hè ngập thứ tro trắng muốt, cao đến tận mắt cá chân, đàn ông và phụ nữ đang đi lại trên vỉa hè đều vô diện, từ cổ họng họ phát ra hơi thở màu vàng giống như lưu huỳnh. Không khí lạnh buốt như thể bị đông lại, tôi dựng cổ áo com lê lên.

“Hãy tự biết xấu hổ,” cô ta nói.

[1E] Tanka (đoản ca): một thể thơ cổ của Nhật, mỗi bài thơ gồm năm dòng, lần lượt có số lượng âm tiết là 5-7-5-7-7.

[2E] Lối viết chữ theo phong cách phóng khoáng, giản lược.

[3E] Kiểu in bằng cách quay một ống trục có gắn giấy sáp đã đánh máy hoặc viết tạo lỗ thành khuôn in, lăn qua mực để in lên giấy.

[4E] Charlie Parker (1920-1955) là một nghệ sĩ saxophone và nhà soạn nhạc jazz người Mỹ, có biệt danh là Bird — Chú Chim.

[5E] Bossa nova là loại nhạc kết hợp giữa âm nhạc truyền thống của Brazil – giai điệu samba mềm mại, uyển chuyển – và nhạc jazz của Mỹ. Bossa nova bắt đầu phổ biến từ giữa những năm 1950.

[6E] Một phong cách nhạc jazz phát triển tại Hoa Kỳ vào những năm 1940, đặc trưng bởi tiết tấu nhanh.

[7E] Bài hát chủ đề trong bộ phim “A Summer Place", sản xuất năm 1959.

[8E] Cầu thủ đập bóng ra ngoài biên.

[9E]Cú đánh mạnh khiến bóng ra ngoài sân, người đánh bóng được quyền chạy một vòng quanh sân.

[10E]Vùng giáp ranh giữa thành phố Kobe và thành phố Osaka.

[11E] Một trò chơi mạo hiểm với cú nhảy tạo cảm giác mạnh.

[12E] Cách diễn đạt “Chim cúc cu gáy” để chỉ tình trạng vắng khách, ế ẩm. Câu này xuất phát từ việc chim cúc cu sống trong rừng núi thưa người nên nghe tiếng hót cũng thấy buồn.

[13E] John Scott: chơi ở vị trí cầu thủ sân ngoài cho đội Swallows từ năm 1979 đến 1981. Từng có bốn củ home-run trong hai trận đấu liên tiếp. Từng hai lần nhận được giải thưởng “Găng tay Kim cương".

[14E] Mike Reinbach: chơi cho đội Hanshin Tigers ở vị trí cầu thủ sân ngoài cánh phải từ năm 1976 đến năm 1980. Cùng với Hal Breeden, Mike Reinbach là một trong những cầu thủ đánh thứ tư trong đội hình (cleanup hitter – thường là người mạnh nhất trong đội). Một cầu thủ gan dạ, rất được nhiều người hâm mộ.

[15E] Richard Alan Scheinblum: chơi cho đội Hiroshima Carp ở vị trí cầu thủ sân ngoài từ năm 1975 đến 1976. Từng xuất hiện trong trận đấu các ngôi sao tại mùa giải MLB. Do tên khá dài nên mọi người thường gọi tắt là "Shane”. Anh bảo "Gọi thể không sao cả. Dù tôi không biết cưỡi ngựa".

[16E] Carnaval (Lễ hội hóa trang): một tác phẩm của nhà soạn nhạc Schumann dành cho độc tấu piano, gồm 21 khúc nhạc đại diện cho những người mang mặt nạ tại lễ hội.

[17E] Carnaval có nguồn gốc từ tiếng Latin là Carnem Levare (loại bỏ thịt), chỉ bữa tiệc ăn thịt cuối cùng vào đêm trước Thứ Tư Lễ Tro của mùa chay.

[18E] Nguyên văn trong tiếng Nhật là "Kichinyado", tên một loại hình nhà trọ rẻ tiền tại Nhật, có từ trước thời Edo, nay không còn nữa.

[19E] Một kiểu họa tiết hình cánh hoa cong, xuất phát từ thị trấn Paisley của Scotland.

[20E] Béla Bartók (1881-1945): nhà soạn nhạc người Hungary.

[21E] Igor Fyodorovich Stravinsky (1882-1971): nhà soạn nhạc người Nga.

[22E] Django Reinhardt (1910-1953): nghệ sĩ guitar gốc Bỉ.

[23E] Niki Lauda (1949-2019): vận động viên đua xe công thức 1 người Áo.